Ηαυτοκτονία αποτελεί μία από τις πιο σοβαρές αλλά και πιο σιωπηλές κοινωνικές και ψυχικές κρίσεις της εποχής μας. Πίσω από τους αριθμούς βρίσκονται άνθρωποι, οικογένειες, παιδιά και έφηβοι που παλεύουν καθημερινά με την ψυχική πίεση, τη μοναξιά, τον φόβο και την απόγνωση.

Στην Ελλάδα, τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί εκφράζουν αυξανόμενη ανησυχία για την άνοδο των αυτοκτονιών αλλά και για τη σημαντική αύξηση των περιστατικών αυτοτραυματισμού και αυτοκτονικού ιδεασμού σε ανήλικους και νέους ανθρώπους.

Σύμφωνα με το Παρατηρητήριο Αυτοκτονιών του Κέντρου για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας της ΚΛΙΜΑΚΑ, το 2024 καταγράφηκαν 469 αυτοκτονίες στη χώρα μας, ενώ οι ειδικοί επισημαίνουν ότι υπάρχει υποκαταγραφή περιστατικών που μπορεί να φτάνει ακόμη και το 15%-20%.

Το πιο ανησυχητικό στοιχείο αφορά τις νεαρές ηλικίες. Όπως αναφέρει η ΚΛΙΜΑΚΑ, το 12%-16% των εφήβων ηλικίας 14 έως 19 ετών παρουσιάζουν συμπεριφορές αυτοτραυματισμού, ένα φαινόμενο που συνδέεται άμεσα με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης αυτοκτονικού ιδεασμού στο μέλλον.

Οι ειδικοί εξηγούν ότι η ψυχική επιβάρυνση των ανηλίκων έχει ενταθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Η κοινωνική απομόνωση, το άγχος, η πίεση των social media, ο σχολικός εκφοβισμός, η οικονομική ανασφάλεια μέσα στην οικογένεια αλλά και οι συνέπειες της πανδημίας έχουν δημιουργήσει ένα εκρηκτικό ψυχολογικό περιβάλλον για πολλούς νέους.

Ελλείψεις σε δομές για ανήλικους

Παράλληλα, σοβαρές ελλείψεις καταγράφονται και στις δημόσιες δομές ψυχικής υγείας για παιδιά και εφήβους. Παρεμβάσεις φορέων και εκθέσεις για την ψυχική υγεία στην Ελλάδα αναδεικνύουν ότι πολλές οικογένειες δυσκολεύονται να βρουν άμεσα ψυχολογική ή ψυχιατρική υποστήριξη για ανήλικους, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις έφηβοι νοσηλεύονται ακόμη και σε ψυχιατρικές δομές ενηλίκων λόγω έλλειψης κατάλληλων κλινών. ()

Το Κέντρο για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας της ΚΛΙΜΑΚΑ λειτουργεί από το 2007 τη 24ωρη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία «1018», η οποία παρέχει δωρεάν, ανώνυμη και εμπιστευτική υποστήριξη σε ανθρώπους που βιώνουν αυτοκτονικές σκέψεις ή ανησυχούν για κάποιο κοντινό τους πρόσωπο. ()

Οι ειδικοί τονίζουν ότι η πρόληψη σώζει ζωές και πως τα προειδοποιητικά σημάδια δεν πρέπει ποτέ να αγνοούνται. Απότομες αλλαγές στη συμπεριφορά, κοινωνική απόσυρση, έντονη θλίψη, εκφράσεις απελπισίας, αυτοτραυματισμοί ή συχνές αναφορές στον θάνατο αποτελούν ενδείξεις ότι ένας άνθρωπος χρειάζεται άμεση στήριξη.

Η αυτοκτονία δεν είναι «αδυναμία» ούτε θέμα που πρέπει να καλύπτεται από σιωπή και φόβο. Είναι ζήτημα ψυχικής υγείας και δημόσιας υγείας. Και ιδιαίτερα όταν αφορά παιδιά και εφήβους, η κοινωνία οφείλει να ακούσει πιο προσεκτικά, να μιλήσει ανοιχτά και να επενδύσει ουσιαστικά στην πρόληψη και την υποστήριξη.

Αν εσύ ή κάποιος που γνωρίζεις χρειάζεται βοήθεια, μπορεί να επικοινωνήσει με τη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία 1018, όλο το 24ωρο.

Πηγές:
• Κέντρο για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας – ΚΛΙΜΑΚΑ
• Παρατηρητήριο Αυτοκτονιών ΚΛΙΜΑΚΑ
• ΕΛΣΤΑΤ
• Δημοσιευμένα στοιχεία για την ψυχική υγεία εφήβων στην Ελλάδα