Γράφει ο Μανόλης Κουσλόγλου, PhD, MSc, MEd, Σύμβουλος Εκπαίδευσης Φυσικών Επιστημών Καβάλας - Έβρου

Τα τελευταία χρόνια η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο εργαζόμαστε. Ως εκπαιδευτικοί, τη χρησιμοποιούμε καθημερινά. Μας βοηθά να σχεδιάζουμε δραστηριότητες, να οργανώνουμε επιμορφωτικό υλικό και, γενικότερα, να ολοκληρώνουμε εργασίες σε χρόνο που πριν από λίγα χρόνια θα φαινόταν αδιανόητος.

Ωστόσο, υπάρχει ένα ερώτημα που συζητείται ελάχιστα: 

Η εκπαίδευση προσπαθεί να ενισχύσει τη συνεργασία, την ανταλλαγή ιδεών, την κριτική σκέψη. Σύγχρονες παιδαγωγικές προσεγγίσεις, όπως η διερευνητική και η συνεργατική μάθηση, καθώς και οι κοινότητες πρακτικής, βασίζονται ακριβώς στην πεποίθηση ότι η γνώση οικοδομείται μέσα από τον διάλογο και τη συνδιαμόρφωση. Η Τεχνητή Νοημοσύνη, όμως, εισάγει μια νέα πραγματικότητα: κάθε εκπαιδευτικός μπορεί να εργάζεται μόνος του και μέσα σε λίγα λεπτά να παράγει υλικό που άλλοτε απαιτούσε χρόνο, αναζήτηση και συχνά συνεργασία με συναδέλφους. Η παραγωγικότητα, λοιπόν, αυξάνεται θεαματικά. Αλλά τι συμβαίνει με τη συνεργασία; Μήπως, όσο αυξάνεται η ατομική αποτελεσματικότητα, μειώνεται η ανάγκη να συζητήσουμε, να διαφωνήσουμε, να συνδημιουργήσουμε και να μάθουμε ο ένας από τον άλλον;

Αν συμβαίνει αυτό, τότε ίσως βρισκόμαστε μπροστά σε ένα νέο παιδαγωγικό παράδοξο: η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να ενισχύει την ατομική παραγωγικότητα, αλλά δεν είναι βέβαιο ότι ενισχύει και τη συλλογική σοφία. Μπορεί να μας βοηθά να εργαζόμαστε ταχύτερα, όχι όμως αναγκαστικά να σκεφτόμαστε καλύτερα μαζί. 

Σε αυτό ακριβώς το σημείο αναδεικνύεται ο ρόλος των κοινοτήτων πρακτικής. Οι κοινότητες εκπαιδευτικών δεν υπάρχουν απλώς για να ανταλλάσσουν έτοιμο υλικό. Υπάρχουν για να διαμορφώνουν κοινές ερμηνείες, να ασκούν κριτική, να αμφισβητούν παραδοχές, να αξιολογούν πηγές και να μετατρέπουν την πληροφορία σε γνώση και τη γνώση σε επαγγελματική κρίση.

Συνεπώς, το μεγάλο ζητούμενο της επόμενης δεκαετίας, δεν είναι μόνο η ανάπτυξη ακόμη ισχυρότερων εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνη. Είναι και η δημιουργία ισχυρότερων κοινοτήτων μάθησης, στις οποίες η τεχνολογία δεν θα υποκαθιστά τη συνεργασία, αλλά θα την υποστηρίζει και θα την ενισχύει. Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να παράγει απαντήσεις. Η επιστημονική σκέψη, όμως, γεννιέται μέσα από τα ερωτήματα. Και τα καλύτερα ερωτήματα γεννιούνται συχνά όταν οι άνθρωποι σκέφτονται μαζί.

Αυτό είναι ίσως το μεγάλο στοίχημα της εκπαίδευσης στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης: να αξιοποιήσουμε την ατομική αποτελεσματικότητα που μας προσφέρει, ώστε να ενισχύσουμε τη συνεργασία, τη συλλογική μάθηση και την κοινή πρόοδο.

Να περάσουμε, δηλαδή, από την ατομική στη συνεργατική αριστεία.esos