FacebookXEmailΑνταλλαγή

Στο δυτικό Αφγανιστάν, στην επαρχία Γκορ, η απελπισία έχει αποκτήσει ένα σκληρό πρόσωπο. Είναι το πρόσωπο πατέρων που ξυπνούν πριν χαράξει, στήνονται σε χωμάτινες πλατείες περιμένοντας ένα μεροκάματο λίγων αφγανί (σ.σ. το αφγανικό νόμισμα) και επιστρέφουν στα σπίτια τους με άδεια χέρια. Είναι το πρόσωπο παιδιών που ζητούν ψωμί και μητέρων που βράζουν σκέτο νερό για να ξεγελάσουν την πείνα.

Η κατάσταση επιδεινώθηκε από τη δραματική μείωση της διεθνούς ανθρωπιστικής βοήθειας μετά την επιστροφή των Ταλιμπαν στην εξουσία το 2021. Οι περιορισμοί που επέβαλαν στις γυναίκες – απαγόρευση εκπαίδευσης, εργασίας και συμμετοχής σε πολλές ΜΚΟ – οδήγησαν αρκετούς διεθνείς δωρητές να περιορίσουν τη χρηματοδότηση προς τη χώρα.

Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, τρεις στους τέσσερις Αφγανούς αδυνατούν πλέον να καλύψουν βασικές ανάγκες, όπως η επαρκής σίτιση.

Πώληση κοριτσιών για να φάει η υπόλοιπη οικογένεια

Στην πρωτεύουσα της επαρχίας, το Τσαγκτσαράν, εκατοντάδες άνδρες συγκεντρώνονται καθημερινά σε αυτοσχέδιες «αγορές εργασίας». Ελάχιστοι βρίσκουν δουλειά. Οι περισσότεροι επιστρέφουν στις οικογένειές τους χωρίς ούτε τα στοιχειώδη για ένα καρβέλι ψωμί. Ένας από αυτούς, ο 45χρονος Τζούμα Χαν, περιγράφει ότι βρήκε εργασία μόλις τρεις ημέρες μέσα σε έξι εβδομάδες. Τα παιδιά του κοιμήθηκαν νηστικά επί τρία συνεχόμενα βράδια

Ο Σαΐντ Αχμάντ, κάτοικος της επαρχίας, βρέθηκε σε απόγνωση όταν η 5χρονη κόρη του, Σαΐκα, διαγνώστηκε με σκωληκοειδίτιδα και κύστη στο συκώτι. Μη έχοντας χρήματα για τη νοσηλεία και τη χειρουργική της επέμβαση, αναγκάστηκε να την «πουλήσει» σε έναν συγγενή του έναντι 200.000 αφγάνι (περίπου 3.200 δολάρια).

«Δεν είχα χρήματα για τα ιατρικά έξοδα. Έτσι πούλησα την κόρη μου», δήλωσε στο BBC.

Η επέμβαση πέτυχε, όμως η συμφωνία προβλέπει ότι ο συγγενής θα πληρώσει το υπόλοιπο ποσό σε βάθος πενταετίας. Ο πατέρας εξήγησε τη μακάβρια ισορροπία: «Αν είχα πάρει όλο το ποσό αμέσως, θα την είχαν πάρει μακριά μου. Αν είχα χρήματα, δεν θα έπαιρνα ποτέ αυτή την απόφαση, αλλά σκέφτηκα: “Κι αν πεθάνει χωρίς το χειρουργείο;” Έτσι, τουλάχιστον θα ζήσει».

«Αν πουλήσω μία κόρη, θα μπορώ να ταΐσω τα υπόλοιπα παιδιά μου για τέσσερα χρόνια».

Ο Αμπντούλ Ρασίντ Αζίμι, ένας άλλος πατέρας από το Γκορ, κρατά στην αγκαλιά του τις 7χρονες δίδυμες κόρες του, τη Ρουκία και τη Ροχίλα (ή Ραζία), και κλαίει με λυγμούς μπροστά στην κάμερα. Δηλώνει έτοιμος να πουλήσει τη μία από τις δύο.

«Τα παιδιά μου κοιμήθηκαν νηστικά τρία βράδια στη σειρά. Η γυναίκα μου έκλαιγε, τα παιδιά μου έκλαιγαν. Αναγκάστηκα να παρακαλέσω έναν γείτονα για λίγα χρήματα για να αγοράσω αλεύρι», περιγράφει.

«Γυρίζω από τη δουλειά με στεγνά χείλη, πεινασμένος, διψασμένος, μπερδεμένος. Τα παιδιά μου έρχονται και μου λένε: “Μπαμπά, δώσε μας λίγο ψωμί”. Αλλά τι να δώσω; Πού είναι η δουλειά; Είμαι φτωχός, χρεωμένος και αβοήθητος. Αν πουλήσω τη μία κόρη, θα μπορέσω να θρέψω τα υπόλοιπα παιδιά μου για τουλάχιστον τέσσερα χρόνια».

Η σύζυγός του Καϊχάν, προσθέτει ότι το μόνο που έχουν να φάνε είναι ψωμί και ζεστό νερό. Τα δύο έφηβα αγόρια τους γυαλίζουν παπούτσια στην πόλη, ενώ ένα άλλο μαζεύει σκουπίδια για να τα κάψουν ως καύσιμη ύλη για το μαγείρεμα.

Η σιωπηλή τραγωδία των νεκροταφείων

Λόγω της έλλειψης επίσημων κρατικών καταγραφών από το καθεστώς των Ταλιμπάν, το BBC επισκέφθηκε τοπικά νεκροταφεία στην πρωτεύουσα της επαρχίας, Τσαγτσαράν.

Εκεί διαπιστώθηκε ότι οι μικροί τάφοι παιδιών είναι σχεδόν διπλάσιοι από εκείνους των ενηλίκων.

Στο κεντρικό νοσοκομείο της επαρχίας, τα νεογνά πεθαίνουν από τον υποσιτισμό των μητέρων τους.

Μια νοσοκόμα, η Φατιμά Χουσεϊνί, δήλωσε σοκαρισμένη ότι υπάρχουν μέρες που πεθαίνουν έως και τρία νεογέννητα την ημέρα: «Στην αρχή, μου ήταν πολύ δύσκολο να βλέπω παιδιά να πεθαίνουν. Τώρα, σχεδόν έχει γίνει φυσιολογικό για εμάς».

Κριτική Αποτίμηση της Επιλογής των Γονέων

Η πώληση παιδιών δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως «πολιτισμική ιδιαιτερότητα» ούτε να δικαιολογηθεί απλώς από την ακραία φτώχεια. Πρόκειται για μια τραγική μορφή κοινωνικής κατάρρευσης, όπου το παιδί παύει να αντιμετωπίζεται ως ανθρώπινη ύπαρξη και μετατρέπεται σε «προϊόν».

Ωστόσο, η ηθική καταδίκη των γονιών από την ασφάλεια του δυτικού κόσμου είναι εξαιρετικά εύκολη.

Όταν ένας πατέρας καλείται να επιλέξει ανάμεσα στον θάνατο όλων των παιδιών του από πείνα ή στην «παράδοση» ενός παιδιού για να ζήσουν οι υπόλοιποι, τότε η πραγματική αποτυχία δεν είναι ατομική αλλά συλλογική και πολιτική.

Η πώληση παιδιών και οι πρόωροι γάμοι δεν αποτελούν νέο φαινόμενο στο Αφγανιστάν. Ωστόσο, διεθνείς οργανισμοί επισημαίνουν ότι η οικονομική κατάρρευση και η επιστροφή των Ταλιμπάν έχουν εκτοξεύσει το πρόβλημα.

UNICEF και ανθρωπιστικές οργανώσεις μιλούν πλέον ανοιχτά για «εμπορευματοποίηση» των κοριτσιών, τα οποία αντιμετωπίζονται ως μέσο οικονομικής επιβίωσης των οικογενειών τους.

Η κριτική όμως στις συγκεκριμένες περιπτώσεις (όπου το Αφγανιστάν δεν αποτελεί μοναδική περίπτωση στον λεγόμενο Τρίτο Κόσμο) δεν πρέπει να βαραίνει τους εξαθλιωμένους γονείς, οι οποίοι αποτελούν τα θύματα, αλλά:

Το καθεστώς των Ταλιμπάν, που με τις σκοταδιστικές και αποκλειστικές πολιτικές του (ιδιαίτερα κατά των γυναικών και της εργασίας τους) οδήγησε την οικονομία σε ελεύθερη πτώση.

Τη Διεθνή Κοινότητα, η οποία, στην προσπάθειά της να τιμωρήσει και να απομονώσει πολιτικά τους Ταλιμπάν, «πάγωσε» τα κονδύλια και την ανθρωπιστική βοήθεια, τιμωρώντας στην πραγματικότητα τον πιο ευάλωτο άμαχο πληθυσμό.

Η θυσία ενός παιδιού για να ζήσουν τα υπόλοιπα είναι η πιο ζοφερή αποτύπωση της ανθρώπινης απόγνωσης. Η καταδίκη της πράξης αυτής δεν πρέπει να στρέφεται κατά του πατέρα ή της μητέρας που λυγίζουν κάτω από το βάρος της πείνας, αλλά κατά της συλλογικής αποτυχίας της ανθρωπότητας να προστατεύσει τις πιο βασικές ανάγκες των παιδιών σε περιβάλλοντα κρίσης.

Όταν η επιβίωση μετατρέπεται σε «συναλλαγή», η ίδια η έννοια του πολιτισμού έχει ήδη ηττηθεί. zougla