Δευτέρα 16 Φεβρουαρίου 2026
Παρασκευή και 13: Πώς να μεγαλώσετε παιδιά που δεν πιστεύουν σε προλήψεις (και έχουν κριτική σκέψη)
Τα παιδιά μας βομβαρδίζονται από δεισιδαιμονίες, ειδικά την Παρασκευή και 13. Πώς όμως θα τα βοηθήσετε να ξεχωρίσουν τη φαντασία από την πραγματικότητα;
Μαύρες γάτες, σπασμένοι καθρέφτες, σκάλα που περνάμε από κάτω. Τα παιδιά μας βομβαρδίζονται από δεισιδαιμονίες, ειδικά την Παρασκευή και 13. Πώς όμως θα τα βοηθήσετε να ξεχωρίσουν τη φαντασία από την πραγματικότητα και να χτίσουν μια ισχυρή, λογική σκέψη; Δείτε πώς να τους διδάξετε την επιστήμη πίσω από την τύχη.
Ως γονείς, θέλουμε τα παιδιά μας να είναι ασφαλή, ευτυχισμένα και ικανά να σκέφτονται κριτικά. Σε έναν κόσμο γεμάτο fake news, παραπληροφόρηση και «μαγικές» λύσεις, η ικανότητα να ξεχωρίζουν την αλήθεια από τον μύθο είναι πιο σημαντική από ποτέ.
Και ποια είναι η καλύτερη αφορμή για να ξεκινήσετε αυτό το μάθημα; Η Παρασκευή και 13. Μια μέρα που, ακόμα και εμείς οι ενήλικες, νιώθουμε ένα μικρό «σφίξιμο» στο στομάχι, επηρεασμένοι από αιώνες λαϊκών πεποιθήσεων. Πώς όμως θα μεγαλώσουμε παιδιά που δεν πιστεύουν σε προλήψεις και δεισιδαιμονίες, αλλά βασίζονται στη λογική και την επιστήμη;
1. Εξηγήστε την προέλευση των δεισιδαιμονιών (όχι για να τις πιστέψουν, αλλά για να τις καταλάβουν)
Η Παρασκευή και 13 δεν είναι απλώς μια τυχαία ημερομηνία. Έχει μια ιστορία. Αντί να την αγνοήσετε ή να την απορρίψετε, χρησιμοποιήστε την ως αφορμή για μάθημα ιστορίας και πολιτισμού.
- Η ιστορία: Μιλήστε για την ιστορία των Ναϊτών Ιπποτών, την ατυχία του αριθμού 13 στο Χριστιανισμό (Μυστικός Δείπνος) ή τη σύνδεση του με αρχαίες γυναικείες θεότητες.
- Η διαφορά: Εξηγήστε ότι οι άνθρωποι στο παρελθόν, επειδή δεν είχαν επιστημονικές εξηγήσεις για τα γεγονότα, έφτιαχναν ιστορίες για να καταλάβουν τον κόσμο.
Tip: Μην πείτε «αυτό είναι χαζό». Πείτε «οι άνθρωποι το πίστευαν γιατί…». Αυτό σέβεται την ιστορία, αλλά προωθεί την κριτική σκέψη.
2. Το «Μαγικό» Τρίγωνο: Συμπτώσεις, Προλήψεις και Επιστήμη
Τα παιδιά, ειδικά τα μικρότερα, έχουν την τάση να συνδέουν γεγονότα που δεν έχουν σχέση. Αν μια Παρασκευή και 13 χάσουν το παιχνίδι τους, θα πουν «επειδή είναι Παρασκευή και 13».
- Συμπτώσεις: Εξηγήστε ότι μερικές φορές, δύο πράγματα απλώς συμβαίνουν ταυτόχρονα, χωρίς να έχουν σχέση. «Είναι σαν να φοράς το αγαπημένο σου μπλουζάκι και να κερδίζει η ομάδα σου. Το μπλουζάκι δεν έκανε την ομάδα να κερδίσει, έτσι δεν είναι;».
- Επιβεβαιωτική προκατάληψη: Μιλήστε για το ότι ο εγκέφαλός μας θυμάται πιο εύκολα τις φορές που κάτι «κακό» συνέβη την Παρασκευή και 13 και ξεχνά τις φορές που δεν συνέβη τίποτα.
Tip: Χρησιμοποιήστε παραδείγματα από την καθημερινότητά τους. Αν μια μέρα που φορούσαν το «τυχερό» τους μπλουζάκι έχασαν, συζητήστε το.
3. Η αλήθεια για την «Τύχη»
Η τύχη είναι ένα πολύπλοκο φαινόμενο. Δεν είναι κάτι που ελέγχουμε με τα γούρια μας.
- Τύχη vs. Πιθανότητες: Εξηγήστε τις πιθανότητες με απλά παραδείγματα. «Αν ρίξεις ένα ζάρι, έχεις 1 στις 6 πιθανότητες να φέρεις 6. Δεν είναι μαγεία».
- Τύχη vs. Προετοιμασία: Μιλήστε για το ότι συχνά, αυτό που μοιάζει με «τύχη», είναι αποτέλεσμα σκληρής δουλειάς και προετοιμασίας.
Tip: Αναφέρετε παραδείγματα από τον αθλητισμό ή τα επιτραπέζια παιχνίδια.
4. Η δύναμη του «Ναι» και του «Όχι»
Οι προλήψεις μπορούν να επηρεάσουν τη συμπεριφορά . Αν πιστεύουν ότι μια μέρα είναι άτυχη, μπορεί να φοβούνται να κάνουν πράγματα.
- Αμφισβήτηση: Ενθαρρύνετε τα παιδιά να αμφισβητούν. «Ποιος είπε ότι είναι άτυχη μέρα; Υπάρχει κάποιος τρόπος να το αποδείξουμε;».
- Δράση: Πείτε τους ότι η καλύτερη απάντηση στον φόβο είναι η δράση. Την Παρασκευή και 13, κάντε κάτι που αγαπούν πολύ. Πηγαίνετε για παγωτό, διαβάστε ένα βιβλίο, παίξτε ένα παιχνίδι. Δείξτε τους ότι η μέρα είναι απλώς μια μέρα.
5. Μη γελάτε με τους φόβους τους
Αν το παιδί σας φοβάται πραγματικά την Παρασκευή και 13, μην το κοροϊδέψετε. Αναγνωρίστε τον φόβο του.
- Επικύρωση: «Καταλαβαίνω ότι φοβάσαι. Πολλοί άνθρωποι φοβούνται αυτή τη μέρα».
- Διαχείριση: Μετά, προτείνετε τρόπους διαχείρισης του φόβου. «Ας πάρουμε βαθιές ανάσες. Ας σκεφτούμε κάτι αστείο. Ας κάνουμε κάτι που αγαπάμε».
6. Το παράδειγμα των ενηλίκων
Το πιο σημαντικό μάθημα είναι αυτό που βλέπουν σε εσάς. Αν εσείς αποφεύγετε να περάσετε κάτω από μια σκάλα ή να σπάσετε ένα καθρέφτη, θα μάθουν να κάνουν το ίδιο. Tip: Να είστε το παράδειγμα της λογικής και της ψυχραιμίας.
Το συμπέρασμα: Η Παρασκευή και 13 δεν είναι μια μέρα για φόβο. Είναι μια ευκαιρία για να διδάξετε στα παιδιά σας την κριτική σκέψη, την επιστήμη και την ικανότητα να ξεχωρίζουν την αλήθεια από τον μύθο. Με αυτές τις δεξιότητες, θα είναι εξοπλισμένα να αντιμετωπίσουν όχι μόνο τις δεισιδαιμονίες, αλλά κάθε πρόκληση της ζωής με αυτοπεποίθηση και λογική.
Σε μια καθημερινότητα γεμάτη φροντιστήρια, τάμπλετ και προγράμματα, έχουμε ξεχάσει τη σημασία παιχνιδιού: Δεν είναι πολυτέλεια, είναι ανάγκη
Δες γιατί το ελεύθερο παιχνίδι είναι το μεγαλύτερο δώρο που μπορείς να κάνεις στο παιδί σου (και στον εαυτό σου) και πώς να το εντάξεις στην καθημερινότητά του.
Οι περισσότεροι έχουμε τα ίδια βιώματα. Οι καλοκαιρινές μου μέρες ήταν ατελείωτες. Χωρίς κινητά, χωρίς τάμπλετ, χωρίς οργανωμένες δραστηριότητες. Απλώς έπαιζα. Έφτιαχνα καλύβες, κυνηγούσα πεταλούδες, έστηνα φανταστικούς κόσμους στην αυλή. Ήμουν απορροφημένη.
Σήμερα, κοιτάω το παιδί μου και νιώθω ένα σφίξιμο. Το πρόγραμμά του είναι γεμάτο: σχολείο, ξένες γλώσσες, αθλητικές δραστηριότητες. Όταν του μένει ελεύθερος χρόνος, καταλήγει συχνά μπροστά σε μια οθόνη. Κι όταν του λέω «παίξε», με κοιτάζει με αμηχανία. Γιατί; Γιατί έχουμε ξεχάσει τη σημασία παιχνιδιού.
Οι ειδικοί κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου: Τα παιδιά μας παίζουν λιγότερο από ποτέ. Και αυτό δεν είναι απλώς μια χαμένη παιδική ανάμνηση. Είναι ένα τεράστιο πρόβλημα για την υγιή τους ανάπτυξη.
Η «αντίφαση» των γονιών: Λέμε ένα, κάνουμε άλλο
Μια πρόσφατη έρευνα έδειξε κάτι πολύ ενδιαφέρον. Οι γονείς δηλώνουν ότι θεωρούν το ελεύθερο παιχνίδι ζωτικής σημασίας για τα παιδιά τους. Λένε ότι προτιμούν τα παραδοσιακά παιχνίδια (τουβλάκια, παζλ) από τα ηλεκτρονικά. Κι όμως, όταν τους παρατηρούν να παίζουν με τα παιδιά τους, οι περισσότεροι χρησιμοποιούν και τα δύο, με τα ηλεκτρονικά να έχουν συχνά την τιμητική τους.
Γιατί συμβαίνει αυτό; Γιατί ζούμε σε μια κοινωνία που έχει εμμονή με την «απόδοση». Νιώθουμε ότι κάθε στιγμή πρέπει να είναι «παραγωγική», να «μαθαίνει» κάτι στο παιδί μας. Το παιχνίδι, το αδόμητο, ελεύθερο παιχνίδι, το βλέπουμε σαν πολυτέλεια.
Γιατί η σημασία παιχνιδιού είναι ζωτικής σημασίας για τον εγκέφαλο
Το παιχνίδι δεν είναι απλώς «χάσιμο χρόνου». Είναι το «καύσιμο» του εγκεφάλου.
- Χτίζει εκτελεστικές λειτουργίες: Το παιχνίδι είναι το καλύτερο σχολείο για την επίλυση προβλημάτων, την δημιουργικότητα, τη ρύθμιση των συναισθημάτων και τον έλεγχο της συμπεριφοράς.
- Μειώνει το στρες: Σε έναν κόσμο γεμάτο άγχος, το παιχνίδι κάνει τον κόσμο να φαίνεται πιο διαχειρίσιμο και ασφαλή.
- Ενισχύει τη γλώσσα και την κοινωνικότητα: Μέσα από το παιχνίδι, τα παιδιά μαθαίνουν να επικοινωνούν, να διαπραγματεύονται, να μοιράζονται και να αναπτύσσουν την ενσυναίσθηση.
4 στρατηγικές για να επαναφέρεις τη σημασία παιχνιδιού στη ζωή του παιδιού σου
Κατανόησε ότι τα παιδιά μαθαίνουν παίζοντας: Αυτό δεν είναι απλώς μια φολκλορική σοφία. Είναι επιστημονικά τεκμηριωμένο. Το παιχνίδι ενισχύει την ανάπτυξη του εγκεφάλου, τις γλωσσικές δεξιότητες, τη δημιουργικότητα και την κοινωνικο-συναισθηματική ωρίμανση.
Ξεχώρισε το «μαθαίνω παίζοντας» από το «μαθαίνω για το σχολείο»: Και τα δύο έχουν αξία, αλλά εξυπηρετούν διαφορετικούς σκοπούς. Το παιχνίδι είναι για εξερεύνηση, φαντασία και ανακάλυψη, με τον δικό του ρυθμό. Το να του δείχνεις flashcards ή να του δίνεις εκπαιδευτικά παιχνίδια είναι μελέτη, όχι παιχνίδι.
Δημιούργησε ευκαιρίες για κάθε είδος παιχνιδιού:
Ελεύθερο παιχνίδι (unstructured play): Άφησέ το να βαρεθεί! Η βαρεμάρα είναι η μήτρα της δημιουργικότητας.
Παιχνίδι στην ύπαιθρο: Η φύση είναι το καλύτερο γυμναστήριο και το καλύτερο εργαστήριο.
Παιχνίδι με άλλα παιδιά: Για να μάθει τους κοινωνικούς κώδικες.
Παιχνίδι με εσένα: Είναι η καλύτερη ευκαιρία για σύνδεση, για να το παρατηρήσεις, για να ενισχύσεις την περιέργειά του.
Προσοχή στον χρόνο οθόνης: Ειδικά για παιδιά κάτω των δύο ετών, η χρήση οθόνης πρέπει να είναι μηδενική. Για τα μεγαλύτερα, όρια και συζήτηση.
Παίξτε μαζί
Σε μια κουλτούρα που έχει εμμονή με την «απόδοση», είναι εύκολο να θυσιάσουμε τη σημασία παιχνιδιού στο βωμό της «σχολικής ετοιμότητας». Αλλά οι ειδικοί μάς λένε ότι κάνουμε λάθος.
Το παιχνίδι δεν είναι πολυτέλεια. Είναι θεμελιώδης ανάγκη. Είναι ο τρόπος που τα παιδιά μας κατανοούν τον κόσμο, αναπτύσσουν κρίσιμες γνωστικές και κοινωνικές δεξιότητες και χτίζουν ανθεκτικότητα απέναντι στο στρες.
Η συνταγή είναι απλή: Παίξτε με το παιδί σας κάθε μέρα. Αφήστε το να σας οδηγήσει. Δώστε του χρόνο, χώρο και άδεια να εξερευνήσει, να φανταστεί και να ανακαλύψει. Ο αναπτυσσόμενος εγκέφαλός του – και ο μελλοντικός του εαυτός – θα σας ευχαριστήσουν.
Ανοικτός διαγωνσμός: Μαθητές, γονείς και εκπαιδευτικοί στο «παιχνίδι» της αξιολόγησης σχολείων μέσω της πλατφόρμας Eduquality (κονδύλι 2,5 εκ. ευρώ)
Στη διαδικασία αξιολόγησης των σχολικών μονάδων θα εισέρχονται πλέον μαθητές, γονείς και εκπαιδευτικοί, μέσω της νέας ψηφιακής πλατφόρμας «Eduquality», που προωθεί το υπουργείο Παιδείας.
ΤΜΗΜΑ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ESOS
Ανοικτό διαγωνισμό για τη δημιουργία της πλατφόρμας «Eduquality – Σύστημα πολυκριτηριακής αντικειμενικής αξιολόγησης και υποστήριξης σχολικών μονάδων του ΥΠΑΙΘΑ» εξέδωσε το υπουργείο Παιδείας Παιδείας, με συνολικό προϋπολογισμό 2,5 εκατ. ευρώ.
- Πατήστε εδώ για να ανοίξετε τη Προκήρυξη
Το έργο αφορά τον σχεδιασμό, την ανάπτυξη, καθώς και την πιλοτική και παραγωγική λειτουργία μιας ολοκληρωμένης ψηφιακής πλατφόρμας, η οποία θα επιτρέπει την αξιολόγηση σχολικών μονάδων Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης από πολλαπλές ομάδες εμπλεκομένων: γονείς, εκπαιδευτικούς και μαθητές.
Η πλατφόρμα EDUQUALITY αναπτύσσεται σε έξι διακριτές φάσεις:
- ανάλυση απαιτήσεων και αρχιτεκτονική συστήματος,
- ανάπτυξη πλατφόρμας και εφαρμογών,
- πιλοτική λειτουργία,
- εκπαίδευση και δημόσια ενημέρωση,
- παραγωγική λειτουργία (go-live),
- καθώς και υποστήριξη και διοίκηση του έργου.
Αντικείμενο της σύμβασης αποτελεί η υλοποίηση του Συστήματος Πολυκριτηριακής Αντικειμενικής Αξιολόγησης και Υποστήριξης Σχολικών Μονάδων – EDUQUALITY, το οποίο αποσκοπεί στην ανάπτυξη και επιχειρησιακή ενεργοποίηση μιας ψηφιακής πλατφόρμας διαφανούς, πολυκριτηριακής, αντικειμενικής και συμμετοχικής αξιολόγησης σχολικών μονάδων Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.
Το σύστημα θα επιτρέπει τη συλλογή, επεξεργασία, ανάλυση και αξιοποίηση αντικειμενικών δεδομένων αξιολόγησης που αφορούν:
(α) τα προσόντα, την εμπειρία και την επιμόρφωση του εκπαιδευτικού προσωπικού,
(β) τα μαθητικά αποτελέσματα και τις επιδόσεις σε εξετάσεις και διαγωνισμούς,
(γ) τις εξωσχολικές δραστηριότητες και την κοινωνική συμμετοχή, καθώς και (δ) συμπληρωματικά στοιχεία από ερωτηματολόγια γονέων, μαθητών και εκπαιδευτικών.
Η σύμβαση καλύπτει τις ενότητες σχεδιασμού και ανάπτυξης πολυκριτηριακού αλγορίθμου αξιολόγησης, ο οποίος ενσωματώνει σταθμισμένους δείκτες που αφορούν το εκπαιδευτικό προσωπικό (τυπικά προσόντα, προϋπηρεσία, ποσοστό μόνιμου προσωπικού, πιστοποιημένη επιμόρφωση), τα μαθητικά αποτελέσματα (επιδόσεις σε Πανελλαδικές, διαγωνισμούς, πιστοποιήσεις ξένων γλωσσών, συμμετοχή σε ευρωπαϊκά προγράμματα) και τις δράσεις κοινωνικής συμμετοχής του σχολείου.
Ο αλγόριθμος θα είναι παραμετροποιημένος ανά τύπο σχολικής μονάδας και γεωγραφικά χαρακτηριστικά περιοχής.
Το έργο περιλαμβάνει, επίσης, την υλοποίηση της τεχνικής αρχιτεκτονικής του πληροφοριακού συστήματος, υποσύστημα επεξεργασίας συμπληρωματικών ερωτηματολογίων και ανάλυσης ελεύθερων σχολίων με τεχνικές φυσικής γλώσσας (NLP) ή/και με τεχνικές Τεχνητής Νοημοσύνης, καθώς και πίνακες δεικτών και dashboards με δυνατότητα αποτύπωσης δεικτών ανά σχολείο, γεωγραφική περιοχή ή τύπο μονάδας.
Η πλατφόρμα θα επιτρέπει διαβαθμισμένη πρόσβαση και παρακολούθηση από χρήστες διαφορετικών ρόλων (σχολείο, Διεύθυνση Εκπαίδευσης, Υπουργείο) και θα ενσωματώνει λειτουργίες όπως: αυτοματοποιημένη άντληση δεδομένων από υφιστάμενα πληροφοριακά συστήματα (ΟΠΣΥΔ, MySchool, Μητρώο Σχολικών Μονάδων), υποβολή συμπληρωματικών αξιολογήσεων, στατιστική επεξεργασία, διαδραστικό χάρτη αποτύπωσης, παρακολούθηση πλάνων βελτίωσης και διασύνδεση με πλατφόρμες ανοικτών δεδομένων (Open Data API).
Συμπληρωματικά, το αντικείμενο της σύμβασης περιλαμβάνει την ανάπτυξη mobile εφαρμογής για χρήση από γονείς και μαθητές, τη διασφάλιση προσβασιμότητας (WCAG 2.1), την παροχή εκπαιδευτικού υλικού και τη διοργάνωση ενεργειών ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης.
Περιλαμβάνονται επίσης η πιλοτική εφαρμογή σε επιλεγμένες σχολικές μονάδες, η τελική παραγωγική ενεργοποίηση της πλατφόρμας, καθώς και η παροχή υπηρεσιών helpdesk και τεχνικής υποστήριξης.
Σκοπός του έργου είναι να ενισχύσει τη διαφάνεια, τη λογοδοσία και τη συνεχή βελτίωση των παρεχόμενων εκπαιδευτικών υπηρεσιών μέσω αντικειμενικής και πολυδιάστατης αξιολόγησης όλων των σχολικών μονάδων της χώρας, λαμβάνοντας υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της κάθε περιοχής και σχολείου.
Ρεπορτάζ: Χ. Σιακαβάρας
Εγγραφή σε:
Σχόλια (Atom)
Πώς να μεγαλώσετε αγόρια που θα δείχνουν πραγματικό σεβασμό στις γυναίκες (και όχι μόνο στα λόγια): 8 μαθήματα ζωής που ξεκινούν από το σπίτι