Η Ομοσπονδία καταγγέλλει απουσία θεσμικού πλαισίου, ελλιπή εποπτεία και εργασιακή εκμετάλλευση εκπαιδευτικών στις καλοκαιρινές δομές απασχόλησης
Με αφορμή την έναρξη της λειτουργίας των θερινών προγραμμάτων δημιουργικής απασχόλησης παιδιών, η ΟΙΕΛΕ επαναφέρει τις έντονες επιφυλάξεις της για τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούντα summer camps στη χώρα.
Η Ομοσπονδία κάνει λόγο για ένα πεδίο χωρίς σαφείς κανόνες, χωρίς ενιαίες προδιαγραφές ασφάλειας και χωρίς επαρκείς ελέγχους, ζητώντας άμεσες παρεμβάσεις από την Πολιτεία για την προστασία των παιδιών και των εργαζομένων.
Ολόκληρη η ανακοίνωση:
Έχουμε καταντήσει κουραστικοί με την επανάληψη, κάθε χρόνο, των ίδιων ανακοινώσεων για τα summer camps. Προτιμούμε, όμως, να είμαστε κουραστικοί, αν είναι να προστατευθούν τα παιδιά από έναν «θεσμό» που λειτουργεί χωρίς ψηφισμένο θεσμικό πλαίσιο, χωρίς προδιαγραφές ασφαλείας και χωρίς σοβαρή εποπτεία από την ελληνική πολιτεία.
Τη Δευτέρα ξεκινούν τη λειτουργία τους τα summer camps που διοργανώνει ένας μεγάλος αριθμός φορέων. Ιδιωτικά σχολεία, δήμοι, αθλητικοί σύλλογοι, μουσεία, κέντρα ξένων γλωσσών και, δυστυχώς, τα ανέλεγκτα και παράνομα Κέντρα Μελέτης. Από όλους αυτούς τους φορείς, οι μόνοι που έχουν πιστοποίηση κτηρίουαπό τον αρμόδιο εποπτικό οργανισμό, τον ΕΟΠΠΕΠ, για εκπαιδευτικές, πολιτιστικές και αθλητικές δράσεις είναι τα ιδιωτικά σχολεία.
Τα ιδιωτικά σχολεία, λοιπόν, έχουν κτηριακή και μόνο πιστοποίηση. Κανένας όμως φορέας δεν έχει πιστοποίηση για την πραγματοποίηση τέτοιων προγραμμάτων που απαιτούν σχεδιασμό, πολιτική safeguarding, ελεγμένο και επιμορφωμένο προσωπικό. Τούτο, διότι απλούστατα δεν υπάρχει ρυθμιστικό πλαίσιο, όπως δεν υπήρχε μέχρι και λίγα χρόνια ακόμη και για τις κατασκηνώσεις που διανύουν δεκαετίες λειτουργίας! Το ακόμη χειρότερο είναι ότι παράνομες και αρρύθμιστες δομές, όπως είναι τα Κέντρα Μελέτης, πραγματοποιούν summer camps χωρίς ελεγμένα κτήρια, οχήματα, οδηγούς, προσωπικό. Δύο παρανομίες σε μία και με τον κίνδυνο για τα παιδιά να είναι πολύ μεγάλος!
Οι πρόσφατες ενέργειες της ΟΙΕΛΕ
Κάθε χρόνο αποστέλλουμε σχετικά ενημερωτικά δελτία στα συναρμόδια Υπουργεία Παιδείας, Εργασίας και Υγείας, χωρίς όμως αποτέλεσμα. Το 2023, σε συνεργασία με το Συνήγορο του Παιδιού, πραγματοποιήσαμε συνάντηση με τη διοίκηση της Επιθεώρησης Εργασίας που δεσμεύτηκε ότι θα ελέγξει τα περίπου 200 (!) summer camps που πραγματοποιούν Κέντρα Μελέτης κι ότι θα μας ενημερώσει για τα αποτελέσματα των ελέγχων. Τρία χρόνια έχουν παρέλθει κι ακόμη αναμένουμε το πόρισμα των περίφημων ελέγχων (που, φυσικά, δεν πραγματοποιήθηκαν ποτέ…).
Ωστόσο, μετά την παρέμβασή μας στην Επιθεώρηση, ο Συνήγορος του Παιδιού σε έγγραφη παρέμβαση προς το Υπουργείο Παιδείας ζήτησε την άμεση διαμόρφωση κατάλληλου θεσμικού πλαισίου και προδιαγραφών λειτουργίας, προκειμένου να ρυθμιστούν οι όροι φοίτησης των παιδιών στα Κέντρα Μελέτης και τα summer camps με κριτήριο την προστασία των δικαιωμάτων των παιδιών και τη διασφάλιση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών και του ολοκληρωμένου ελέγχου της εργασίας, καταλληλότητας και ειδίκευσης του προσωπικού.
Το Υπουργείο Παιδείας, μέσω της Διεύθυνσης Ιδιωτικής Εκπαίδευσης, απάντησε, μεταξύ άλλων, ότι θα ψηφιστεί νόμος για τα Κέντρα Μελέτης. Ωστόσο, και σε αυτή την απάντηση απουσιάζει ρητή δέσμευση για την έκδοση ρυθμιστικού πλαισίου για τα summer camps.
Η άγρια εργασιακή εκμετάλλευση των εκπαιδευτικών στα summer camps
Καταγγελίες φθάνουν στην ΟΙΕΛΕ από τρομοκρατημένους και οργισμένους συναδέλφους μας και κάνουν λόγο για ενέργειες ακραίου εκφοβισμού προκειμένου αυτοί να εργαστούν (χωρίς, φυσικά, αμοιβή…). Οι ενέργειες αυτές ξεκινούν από απειλές για τη μη καταβολή της νόμιμης μισθοδοσίας των καλοκαιρινών μηνών (!) και φθάνουν μέχρι την απειλή της απόλυσης. Η εμπειρία μας τα τελευταία χρόνια δείχνει ότι οι περισσότεροι ιδιωτικοί εκπαιδευτικοί που εργάζονται στις δομές αυτές δεν δηλώνονται πουθενά και δεν πληρώνονται. Πολλά, λοιπόν, από τα πολυδιαφημισμένα με ζωηρά χρώματα summer camps των παιδιών είναι για ορισμένους εκπαιδευτικούς χώροι μαρτυρίου και άγριας εργασιακής εκμετάλλευσης.
Οι επισημάνσεις και οι προτάσεις της ΟΙΕΛΕ
Η ΟΙΕΛΕ επισημαίνει σχετικά με τη λειτουργία των summer camps:
Ιδιωτικά δημοτικά σχολεία και νηπιαγωγεία απασχολούν κυρίως εκπαιδευτικούς, των οποίων οι συμβάσεις εργασίας δεν τροποποιούνται, έτσι ώστε να περιλαμβάνουν τα πρόσκαιρα, πρόσθετα καθήκοντα και, φυσικά, την πρόσθετη αμοιβή. H «δωρεάν» αυτή παροχή υπηρεσιών γίνεται με την απειλή της απόλυσης. Επιπλέον, νηπιαγωγοί και δάσκαλοι, χωρίς να έχουν πιστοποίηση από οποιονδήποτε φορέα, δημόσιο ή ιδιωτικό, εποπτεύουν επικίνδυνες και εξειδικευμένες υπαίθριες δραστηριότητες (κολύμβηση, αναρρίχηση κ.λπ.)
Κέντρα Μελέτης. Οι απολύτως παράνομες και ανεξέλεγκτες αυτές δομές παρέχουν υπηρεσίες summer camps με εργαζόμενους που ουδείς γνωρίζει ποια προσόντα έχουν, τι συμβάσεις έχουν, ποια πιστοποίηση έχουν για υπαίθριες δραστηριότητες. Επίσης, επειδή τα κτήρια των Κέντρων Μελέτης δεν έχουν ελεγχθεί από καμιά αρμόδια αρχή για καταλληλόλητα εκπαιδευτικών δράσεων, στατικότητα, πυροσβεστική ασφάλεια, φωτισμό και αερισμό, πρόσβαση ΑμεΑ, είναι δυνητικά επικίνδυνα για παιδιά και εργαζόμενους.
Μεταφορά παιδιών από τους χώρους των μονάδων προς εξωτερικούς προορισμούς (θάλασσα, πισίνα, βουνό κ.λπ.). Ουδείς γνωρίζει, ειδικά για τα Κέντρα Μελέτης, αν τα οχήματα έχουν ελεγχθεί και πληρούν τους όρους ασφαλείας, αν οι οδηγοί έχουν επαγγελματικό δίπλωμα κ.λπ.
Καλοκαιρινές συνθήκες εργασίας. Σε τέτοιους χώρους, απολύτως ανέλεγκτους, την περίοδο του καλοκαιριού, τίθεται σοβαρό ζήτημα υγείας και ασφάλειας για χώρους χωρίς κλιματισμό, υπαίθριες δραστηριότητες σε συνθήκες καύσωνα κ.λπ.
Η ΟΙΕΛΕ καταθέτει τις ακόλουθες προτάσεις:
Θεσμοθέτηση, σε Συνεργασία με το Συνήγορο του Παιδιού, κριτηρίων υγείας και ασφάλειας σε δομές καλοκαιρινής φύλαξης παιδιών
Θεσμοθέτηση μεικτών κλιμακίων ελέγχου ΣΕΠΕ –ΥΠΑΙΘ
Άμεσος προγραμματισμός δειγματοληπτικών ελέγχων σε όλη την επικράτεια από μεικτά κλιμάκια όρων εργασίας – υγείας και ασφάλειας της Επιθεώρησης Εργασίας και ενημέρωση όλων των εμπλεκόμενων.
Αύριο θα δημοσιεύσουμε σημαντικές επισημάνσεις για τους εκπαιδευτικούς και τους γονείς σε σχέση με τα summer camps. alfavita
Αυτή είναι η λίστα με τα 8 Πρότυπα και Πειραματικά Λύκεια που εισάγουν το Διεθνές Απολυτήριο (IB)
Διεθνές Απολυτήριο (IB) στα δημόσια σχολεία: Άνοιξαν οι αιτήσεις για τα Πρότυπα και Πειραματικά Λύκεια
Σε μια σημαντική μεταρρυθμιστική τομή προχωρά το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, εισάγοντας το πρόγραμμα του Διεθνούς Απολυτηρίου (International Baccalaureate - IB) στον χάρτη της δημόσιας δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Με εγκύκλιο που υπέγραψε ο Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου, Ιωάννης Παπαδομαρκάκης, εκδόθηκε επίσημη πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος για τους μαθητές και τις μαθήτριες που επιθυμούν να ενταχθούν στα συγκεκριμένα τμήματα από το ερχόμενο σχολικό έτος 2026-2027.
Το πρόγραμμα αφορά όσους θα φοιτήσουν στη Β΄ τάξη του Γενικού Λυκείου και τους προσφέρει τη δυνατότητα να παρακολουθήσουν το διεθνώς αναγνωρισμένο International Baccalaureate Diploma Programme (IB DP), το οποίο θα διδάσκεται εξ ολοκλήρου στην αγγλική γλώσσα. Οι κατά τόπους Διευθυντές Εκπαίδευσης έχουν ήδη λάβει οδηγίες να ενημερώσουν άμεσα τις σχολικές μονάδες, ώστε οι γονείς και οι κηδεμόνες να λάβουν γνώση για τη νέα αυτή εκπαιδευτική διέξοδο.
Η διαδικασία των αιτήσεων και οι προθεσμίες-εξπρές
Το πρόγραμμα απευθύνεται κατά βάση στους μαθητές των συγκεκριμένων σχολείων, ωστόσο προβλέπεται ρητά ότι, σε περίπτωση που δεν καλυφθούν οι διαθέσιμες θέσεις, θα δοθεί η δυνατότητα εγγραφής σε παιδιά από οποιοδήποτε άλλο δημόσιο Λύκειο.
Για τον λόγο αυτό, οι ενδιαφερόμενοι γονείς και κηδεμόνες μαθητών, των οποίων τα σχολεία δεν διαθέτουν τμήματα IB, καλούνται να κινηθούν γρήγορα. Η διαδικασία περιλαμβάνει τα εξής στάδια:
Υποβολή αιτήσεων: Οι κηδεμόνες πρέπει να συμπληρώσουν την ειδική φόρμα εκδήλωσης ενδιαφέροντος και να την καταθέσουν στο σχολείο όπου φοιτά τώρα ο μαθητής, με καταληκτική προθεσμία την Τετάρτη 24 Ιουνίου 2026.
Διαχείριση από τα σχολεία: Οι σχολικές μονάδες οφείλουν να διαβιβάσουν ηλεκτρονικά τις αιτήσεις στο Αυτοτελές Τμήμα Πρότυπων και Πειραματικών Σχολείων του Υπουργείου (atpps@minedu.gov.gr, ib@minedu.gov.gr και protocol@minedu.gov.gr), με ταυτόχρονη κοινοποίηση στις οικείες Διευθύνσεις Εκπαίδευσης, έως την Πέμπτη 25 Ιουνίου 2026.
Επισημαίνεται ότι, εάν η ζήτηση ξεπεράσει την προσφορά των διαθέσιμων θέσεων, η τελική επιλογή των μαθητών θα πραγματοποιηθεί βάσει των θεσμοθετημένων διαδικασιών αξιολόγησης και επιλογής που εφαρμόζουν τα Πρότυπα και Πειραματικά Σχολεία.
Τα 8 δημόσια Λύκεια που ανοίγουν τμήματα IB
Για την πρώτη φάση εφαρμογής του θεσμού κατά το σχολικό έτος 2026-27, έχουν εγκριθεί τμήματα International Baccalaureate σε οκτώ κορυφαία δημόσια εκπαιδευτικά ιδρύματα της χώρας, καλύπτοντας την Αττική, τη Θεσσαλονίκη και την Κρήτη. Πρόκειται για τα εξής σχολεία:
Η κίνηση αυτή θεωρείται από την εκπαιδευτική κοινότητα ως ένα βήμα εκσυγχρονισμού, καθώς δίνει για πρώτη φορά τη δυνατότητα σε μαθητές του δημόσιου σχολείου να αποκτήσουν ένα ισχυρό διαβατήριο για πανεπιστήμια του εξωτερικού, χωρίς το υψηλό οικονομικό κόστος που απαιτούνταν μέχρι σήμερα στα ιδιωτικά εκπαιδευτήρια. alfavita
Τα απολογιστικά στοιχεία της συμμετοχής των μαθητών Λυκείου στα σχολικά πρωταθλήματα στα σχολικά έτη 2022-25
Τα θετικά στοιχεία, ο προβληματισμός και οι προκλήσεις της επόμενης ημέρας
Τα σχολικά πρωταθλήματα αποτελούν διαχρονικά έναν από τους σημαντικότερους θεσμούς του ελληνικού σχολικού αθλητισμού. Για χιλιάδες μαθητές και μαθήτριες αποτελούν την πρώτη ευκαιρία να φορέσουν τη φανέλα του σχολείου τους, να αγωνιστούν απέναντι σε συνομηλίκους τους, να βιώσουν τη χαρά της προσπάθειας, της συνεργασίας και της εκπροσώπησης της σχολικής τους κοινότητας. Παράλληλα, τα σχολικά πρωταθλήματα αποτελούν το πιο ορατό κομμάτι της σχολικής άθλησης και για τον λόγο αυτό συχνά θεωρούνται ένας από τους βασικούς δείκτες της αποτελεσματικότητας του μαθήματος της Φυσικής Αγωγής και των πολιτικών προώθησης της άσκησης στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση.
Τα επίσημα στοιχεία που δημοσιεύονται στο σύνολο ανοιχτών δεδομένων του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού (Open data) της τριετίας 2022–2025, προσφέρουν για πρώτη φορά τη δυνατότητα μιας πιο ολοκληρωμένης αποτίμησης του θεσμού των σχολικών πρωταθλημάτων. Η ανάλυση των δεδομένων, αποκαλύπτει μια εικόνα με έντονες αντιθέσεις. Από τη μία πλευρά, οι συμμετοχές των μαθητών/τριών αυξάνονται σταθερά και δεκάδες χιλιάδες μαθητές συμμετέχουν κάθε χρόνο στους σχολικούς αγώνες των ομαδικών αθλημάτων. Από την άλλη πλευρά, η πραγματική διείσδυση του θεσμού στον μαθητικό πληθυσμό παραμένει περιορισμένη, ενώ καταγράφονται σημαντικές ανισότητες μεταξύ φύλου, αθλημάτων, Περιφερειών και Διευθύνσεων Εκπαίδευσης.
Λαμβάνοντας υπόψη τα μετρικά στοιχεία που παρατίθενται ως προς το πλήθος των συμμετοχών, αναντίρρητα η πρώτη διαπίστωση είναι θετική. Τα τελευταία τρία σχολικά έτη καταγράφεται σταθερή αύξηση του αριθμού των συμμετοχών στα σχολικά πρωταθλήματα των ομαδικών αθλημάτων και συνολικά στην τριετία καταγράφηκαν περίπου 169.000 συμμετοχές.
Σχολικό έτος
Συμμετοχές
2022–2023
~ 54.000
2023–2024
~ 56.000
2024–2025
~ 58.300
Η ανοδική αυτή πορεία, δείχνει ότι ο θεσμός όχι μόνο διατηρείται ενεργός, αλλά και προσελκύει σταδιακά περισσότερους μαθητές και μαθήτριες. Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, αν αναλογιστούμε το ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον στη χώρα μας. Η αύξηση της καθιστικής ζωής, η εντατική χρήση ψηφιακών μέσων, η μείωση της καθημερινής φυσικής δραστηριότητας των εφήβων και η αυξανόμενη πίεση του εξετασιοκεντρικού συστήματος που κορυφώνεται μέσω των Πανελλαδικών Εξετάσεων, δεν δημιουργούν ευνοϊκές συνθήκες για τη συμμετοχή στον αθλητισμό. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η διατήρηση και η αύξηση των συμμετοχών, αποτελεί αναμφίβολα θετικό στοιχείο. Ωστόσο, η αξιολόγηση ενός θεσμού δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο στους απόλυτους αριθμούς. Το ουσιαστικό ερώτημα θα πρέπει είναι διαφορετικό κατά τη γνώμη μου: Τι ποσοστό του μαθητικού πληθυσμού συμμετέχει πραγματικά;
Σύμφωνα λοιπόν με τα προαναφερόμενα στοιχεία του Υ.ΠΑΙ.Θ.Α. ο μέσος μαθητικός πληθυσμός των ΓΕΛ και ΕΠΑΛ της χώρας ανέρχεται περίπου σε 312.000 μαθητές/τριες ανά σχολικό έτος. Οι συμμετέχοντες στα ομαδικά αθλήματα ανέρχονται κατά μέσο όρο, σε περίπου 56.500 μαθητές/τριες ανά έτος. Αυτό σημαίνει ότι η συμμετοχή αντιστοιχεί περίπου στο 18% του συνολικού μαθητικού πληθυσμού. Με άλλα λόγια: Περισσότεροι από οκτώ στους δέκα μαθητές και μαθήτριες των ελληνικών Λυκείων δεν συμμετέχουν ποτέ στα σχολικά πρωταθλήματα των ομαδικών αθλημάτων. Το στοιχείο αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία, επειδή κάθε μαθητής/τρια έχει δικαίωμα συμμετοχής μόνο σε ένα ομαδικό άθλημα ανά σχολικό έτος. Συνεπώς, οι 58.000 συμμετοχές κατά το σχολικό έτος 2024-25 δεν αποτελούν πολλαπλές συμμετοχές των ίδιων ατόμων, αλλά αντιστοιχούν σε πραγματικούς μαθητές που ενεργοποιούνται μέσω του σχολικού αθλητισμού. Η διαπίστωση αυτή δημιουργεί έναν εύλογο προβληματισμό. Μπορεί ένας θεσμός που κινητοποιεί λιγότερο από το ένα πέμπτο των μαθητών να θεωρείται πλήρως επιτυχημένος, όταν ο στρατηγικός στόχος της Φυσικής Αγωγής είναι η ανάπτυξη της δια βίου άθλησης;
Περαιτέρω ανάλυση των συγκεκριμένων στοιχείων ανά Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, αναδεικνύει τις μεγάλες γεωγραφικές ανισότητες. Οι πέντε υψηλότερες επιδόσεις σε ποσοστό συμμετοχής μαθητών/τριών από το σύνολο των μαθητών/τριών καταγράφονται στις ακόλουθες Διευθύνσεις:
Διεύθυνση
Ποσοστό
Συμμετοχής %
Φωκίδας
38,6%
Λευκάδας
35,0%
Κεφαλληνίας
31,0%
Ευρυτανίας
30,3%
Κορινθίας
29,6%
Αντίθετα, οι πέντε χαμηλότερες επιδόσεις εμφανίζονται στις ακόλουθες Διευθύνσεις:
Διεύθυνση
Ποσοστό
Συμμετοχής %
Ηρακλείου
9,4%
Χανίων
10,4%
Ρεθύμνου
10,8%
Δυτικής Αττικής
12,1%
Κοζάνης
12,1%
Σύμφωνα με τα παραπάνω στοιχεία, η διαφορά μεταξύ της Φωκίδας και του Ηρακλείου αγγίζει τις 29 ποσοστιαίες μονάδες! Πρακτικά, ένας/μια μαθητής/τρια στη Φωκίδα, έχει περίπου τετραπλάσια πιθανότητα να συμμετάσχει σε σχολικούς αγώνες σε σχέση με έναν/μια μαθητή/τρια στο Ηράκλειο! Το εύρημα αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό, διότι αποδεικνύει ότι η συμμετοχή δεν εξαρτάται μόνο από το ενδιαφέρον των μαθητών ή από τις αθλητικές εγκαταστάσεις. Αν συνέβαινε αυτό, οι μεγάλες αστικές περιοχές θα κυριαρχούσαν. Αντίθετα, αρκετές μικρές σε πλήθος μαθητών/τριών Διευθύνσεις παρουσιάζουν εντυπωσιακά υψηλά ποσοστά συμμετοχής. Αυτό δείχνει ότι ο τρόπος οργάνωσης, η «τοπική κουλτούρα», η συνεργασία σχολείων και εκπαιδευτικών και οι διοικητικές πρακτικές μπορούν να επηρεάσουν καθοριστικά τον βαθμό συμμετοχής. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εικόνα της Κρήτης. Και οι τέσσερις Διευθύνσεις Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης του νησιού εμφανίζουν ποσοστά χαμηλότερα από τον εθνικό μέσο όρο! Το γεγονός αυτό προκαλεί ιδιαίτερη εντύπωση, καθώς η Κρήτη διαθέτει ισχυρή αθλητική παράδοση, σημαντικές αθλητικές εγκαταστάσεις με ενεργά αθλητικά σωματεία, αλλά και με πολλές διακρίσεις. Η αντίφαση αυτή αξίζει να διερευνηθεί περαιτέρω και πιθανόν να συνδέεται με οργανωτικούς, γεωγραφικούς ή διοικητικούς παράγοντες που δεν αποτυπώνονται άμεσα στα στατιστικά στοιχεία.
Η ανάλυση ανά φύλο, αποκαλύπτει ότι οι μαθητές και οι μαθήτριες συμμετέχουν με διαφορετικό τρόπο στον σχολικό αθλητισμό στα ομαδικά αθλήματα. Αγόρια και κορίτσια δεν επιλέγουν τα ίδια αθλήματα. Οι επιλογές τους δεν είναι ισοκατανεμημένες, αλλά ακολουθούν έντονα έμφυλα πρότυπα. Ειδικότερα: Στην καλαθοσφαίριση συμμετείχαν 13.201 μαθητές και 1.810 μαθήτριες, ενώ στην πετοσφαίριση συμμετείχαν 4.885 μαθητές και 12.063 μαθήτριες. Η εικόνα είναι εντυπωσιακή. Το μπάσκετ, αποτελεί το κυρίαρχο σχολικό άθλημα για τα αγόρια, ενώ το βόλεϊ αποτελεί το κυρίαρχο σχολικό άθλημα για τα κορίτσια. Η διαπίστωση αυτή δεν είναι απλώς στατιστική. Αντανακλά τις κοινωνικές αντιλήψεις και τα στερεότυπα που εξακολουθούν να επηρεάζουν τις αθλητικές επιλογές των νέων. Παρά τη σημαντική πρόοδο των τελευταίων δεκαετιών, τα σχολικά αθλήματα εξακολουθούν να εμφανίζουν έντονη έμφυλη εξειδίκευση. Το ποδόσφαιρο βέβαια, παραμένει ο βασιλιάς των σχολικών αθλημάτων. Από την ανάλυση των Περιφερειών προκύπτει ότι το ποδόσφαιρο εξακολουθεί να αποτελεί το πιο δημοφιλές άθλημα για τα αγόρια σχεδόν σε ολόκληρη τη χώρα. Η κυριαρχία του παραμένει αδιαμφισβήτητη. Αντίστοιχα, η πετοσφαίριση συγκεντρώνει τις περισσότερες συμμετοχές κοριτσιών στις περισσότερες Περιφέρειες. Το εύρημα αυτό, επιβεβαιώνει ότι οι σχολικές διοργανώσεις ακολουθούν σε μεγάλο βαθμό τις γενικότερες αθλητικές τάσεις της ελληνικής κοινωνίας.
Το πιο ανησυχητικό ίσως εύρημα, αφορά όμως τη χειροσφαίριση.Η χειροσφαίριση φαίνεται πως είναι ένα άθλημα που απουσιάζει από μεγάλο μέρος της χώρας! Στην τριετία 2022-25 σε 24 από τις 58 Διευθύνσεις δεν εμφανίζεται καμία συμμετοχή αγοριών και σε 36 από τις 58 Διευθύνσεις δεν εμφανίζεται καμία συμμετοχή κοριτσιών! Το πρόβλημα δεν είναι απλώς η χαμηλή συμμετοχή. Σε μεγάλο μέρος της χώρας το άθλημα ουσιαστικά δεν υφίσταταισε σχολικό επίπεδο! Η εικόνα αυτή αναδεικνύει την ανάγκη στήριξης λιγότερο δημοφιλών αθλημάτων και δημιουργίας ευκαιριών γνωριμίας των μαθητών/τριών με μεγαλύτερο εύρος αθλητικών δραστηριοτήτων.
Ποιες όμως θα μπορούσαν να είναι οι αιτίες που περιορίζουν το επίπεδο συμμετοχής; Μια πιθανή αιτία είναι το σύστημα άμεσου αποκλεισμού (νοκ άουτ). Πολλές σχολικές ομάδες προετοιμάζονται για εβδομάδες και τελικά αγωνίζονται μόνο μία φορά. Για τους/τις περισσότερους/ες μαθητές/τριες, αυτό δεν αποτελεί αρκετό κίνητρο συμμετοχής. Παράλληλα, πολλοί/ές μαθητές/τριες της Α΄ Λυκείου δεν εντάσσονται στις σχολικές ομάδες, καθώς η προτεραιότητα δίνεται στους μεγαλύτερους μαθητές. Επιπλέον, η διεξαγωγή αγώνων κατά την περίοδο των πενθήμερων εκδρομών οδηγεί συχνά σε αποσύρσεις ομάδων, ενώ οι προβλεπόμενες ποινές σε περιπτώσεις μη προσέλευσης ενδέχεται να λειτουργούν αποτρεπτικά. Σημαντικό ζήτημα αποτελεί επίσης η «υφιστάμενη γραφειοκρατία». Η κάρτα μαθητή-αθλητή, οι εγκρίσεις, οι υπεύθυνες δηλώσεις, οι μετακινήσεις και οι διοικητικές διαδικασίες αυξάνουν το οργανωτικό βάρος για τα σχολεία. Ακόμα και ο τρόπος ενημέρωσης των εμπλεκόμενων μέσω της ηλεκτρονικής αλληλογραφίας, αντί για την ψηφιακή ανάρτηση σε συγκεκριμένο χώρο-υπομενού των ιστοσελίδων των εκάστοτε Διευθύνσεων, μπορεί να δημιουργήσει παρερμηνείες, να οδηγήσει σε αδικίες και καθυστερήσεις στην ομαλή διεξαγωγή των αγώνων.
Σε αυτό το σημείο θα πρέπει να αναδείξουμε τον πρωταγωνιστικό ρόλου του εκπαιδευτικού Φυσικής Αγωγής που θα πρέπει να έχει βέβαια την κατανόηση και την υποστήριξη του/της Διευθυντή/τριας και του Συλλόγου Διδασκόντων. Σε πολλές περιπτώσεις όμως, ο/η εκπαιδευτικός Φυσικής Αγωγής υπηρετεί σε περισσότερα από ένα σχολεία, συμπληρώνει ωράριο σε διαφορετικές μονάδες και αναλαμβάνει εξ ολοκλήρου την οργάνωση της συμμετοχής. Στην πράξη, η ύπαρξη ή μη μιας σχολικής ομάδας εξαρτάται συχνά από τον διαθέσιμο χρόνο, την εμπειρία και την υποστήριξη που διαθέτει ο συγκεκριμένος εκπαιδευτικός. Εξυπακούεται ότι σε περιπτώσεις που απουσιάζει για οποιαδήποτε λόγο ο εκπαιδευτικός Φυσικής Αγωγής (απόσπαση, ασθένεια κλπ) η συμμετοχή του σχολείου καθίσταται σχεδόν αδύνατη.
Επιπρόσθετα, ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλεί η εικόνα των ΕΠΑΛ. Τα ΕΠΑΛ φαίνεται πως βρίσκονται σε μειονεκτική θέση. Η διδασκαλία της Φυσικής Αγωγής μόνο μία ώρα εβδομαδιαίως στη Β΄ και Γ΄ τάξη, δημιουργεί αντικειμενικά δυσκολίες στην ανάπτυξη αθλητικής κουλτούρας. Όταν η ίδια η εκπαιδευτική διαδικασία περιορίζει τον χρόνο άσκησης, είναι δύσκολο να αναμένουμε μαζική συμμετοχή στους σχολικούς αγώνες.
Η σημαντικότερη ίσως συζήτηση που αναδεικνύουν τα δεδομένα, δεν αφορά όμως τους αριθμούς αλλά τη φιλοσοφία του θεσμού. Αν ο στόχος είναι η ανάδειξη των καλύτερων μαθητών/τριών αθλητών/τριών, τότε το σημερινό μοντέλο μπορεί να θεωρηθεί αποτελεσματικό. Αν όμως ο στόχος είναι η δια βίου άθληση, τότε ο δείκτης επιτυχίας δεν μπορεί να είναι τα μετάλλια, οι τίτλοι, οι επιδόσεις ή οι διακρίσεις, αλλά ο πραγματικός δείκτης επιτυχίας είναι πόσοι/ες μαθητές/τριες συμμετέχουν. Και όταν περισσότεροι από οκτώ στους δέκα μαθητές παραμένουν εκτός σχολικών πρωταθλημάτων, τότε η συζήτηση δεν πρέπει να επικεντρώνεται μόνο στην αύξηση των συμμετοχών, αλλά κυρίως στον τρόπο με τον οποίο ο σχολικός αθλητισμός θα γίνει περισσότερο προσβάσιμος, πιο συμπεριληπτικός και πιο ελκυστικός για όλους.
Εάν ο στόχος κεντρικά, είναι η αύξηση της συμμετοχής των μαθητών/τριών στα σχολικά πρωταθλήματα των ομαδικών αθλημάτων, τότε πιθανόν θα πρέπει να γίνει επανασχεδιασμός συνολικά του τρόπου διεξαγωγής τους. Ενδεικτικά προτείνονται τα ακόλουθα:
αγώνες σε ομίλους και όχι αποκλειστικά νοκ-άουτ,
τουλάχιστον τρεις αγώνες για κάθε σχολική ομάδα,
τοπικοί όμιλοι όμορων σχολείων,
πρωταθλήματα ανά τάξη ή ηλικιακή κατηγορία,
ενίσχυση της Φυσικής Αγωγής στα ΕΠΑΛ,
επανεξέταση της πρόσθετης μοριοδότησης στις νικήτριες ομάδες,
καθιέρωση/επαναφορά οργανωμένων σχολικών πρωταθλημάτων στα Γυμνάσια,
διοικητική και οργανωτική υποστήριξη των εκπαιδευτικών Φυσικής Αγωγής (Βελτιστοποίηση «ψηφιακού Α.Δ.Υ.Μ..» και «ψηφιακή κάρτα μαθητή-αθλητή»)
Ειδικά σχεδιασμένη υποκατηγορία/υπομενού «Γραφείου Φυσικής Αγωγής» σε όλες τις επίσημες ιστοσελίδες των Διευθύνσεων εκπαίδευσης με παρόμοια δομή και επικαιροποιημένες πληροφορίες διαβαθμισμένες αντίστοιχα (για μαθητές/καθηγητές/γονείς)
Συμπερασματικά, η τριετία 2022–2025 στέλνει ένα διπλό μήνυμα. Υπάρχει πρόοδος. Υπάρχουν καλές πρακτικές. Υπάρχει αύξηση συμμετοχών. Όμως η απόσταση μέχρι έναν πραγματικά μαζικό σχολικό αθλητισμό παραμένει μεγάλη. Και ίσως η μεγαλύτερη πρόκληση των επόμενων ετών να μην είναι η ανάδειξη περισσότερων πρωταθλητών, αλλά η δημιουργία περισσότερων μαθητών/τριών που θα συνεχίσουν να αθλούνται σε όλη τη διάρκεια της ζωής τους σύμφωνα και με τον κεντρικό σκοπό των αναλυτικών προγραμμάτων του μαθήματος της Φυσικής Αγωγής.
*Εκπαιδευτικός ΠΕ11 Φυσικής Αγωγής στη ΔΔΕ Α΄ Αθήνας alfavita
Από τα tablets στα βιβλία: Η μεγάλη εκπαιδευτική ανατροπή της Νορβηγίας - «Πρώτα να μάθουν να σκέφτονται»
Η Νορβηγία βάζει «φρένο» στην Τεχνητή Νοημοσύνη στα σχολεία: Τι φοβούνται για τα παιδιά και τη μάθηση
Την ώρα που πολλές χώρες αναζητούν τρόπους να ενσωματώσουν την Τεχνητή Νοημοσύνη στην εκπαιδευτική διαδικασία, η Νορβηγία επιλέγει έναν διαφορετικό δρόμο. Η κυβέρνηση της σκανδιναβικής χώρας ανακοίνωσε ότι από τη νέα σχολική χρονιά θα επιβάλει σχεδόν πλήρη απαγόρευση της χρήσης εργαλείων παραγωγικής Τεχνητής Νοημοσύνης για μαθητές ηλικίας 6 έως 13 ετών, ενώ θα περιορίσει σημαντικά τη χρήση τους και στις μεγαλύτερες ηλικίες.
Η απόφαση προκαλεί ήδη συζητήσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη, καθώς έρχεται σε μια περίοδο όπου η τεχνητή νοημοσύνη εισβάλλει δυναμικά στις σχολικές αίθουσες, μεταβάλλοντας τον τρόπο με τον οποίο οι μαθητές αναζητούν πληροφορίες, γράφουν εργασίες και αλληλεπιδρούν με τη γνώση.
Γιατί η Νορβηγία λέει «όχι» στην Τεχνητή Νοημοσύνη για τα μικρά παιδιά
Η νορβηγική κυβέρνηση θεωρεί ότι η υπερβολική χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης σε μικρές ηλικίες ενδέχεται να στερήσει από τα παιδιά βασικά στάδια της μαθησιακής διαδικασίας.
Η ανάγνωση, η γραφή, η ανάπτυξη της κριτικής σκέψης, η επίλυση μαθηματικών προβλημάτων και η σταδιακή κατάκτηση της γνώσης θεωρούνται δεξιότητες που πρέπει να κατακτηθούν μέσα από προσωπική προσπάθεια και όχι μέσω αυτοματοποιημένων απαντήσεων.
Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο:
Ηλικία μαθητών
Χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης
6-13 ετών
Σχεδόν πλήρης απαγόρευση
14-16 ετών
Περιορισμένη χρήση με επίβλεψη εκπαιδευτικών
17-19 ετών
Εκπαίδευση στην ορθή χρήση της ΤΝ
Η λογική είναι απλή: πρώτα τα παιδιά πρέπει να μάθουν να σκέφτονται μόνα τους και στη συνέχεια να μάθουν να χρησιμοποιούν τα ψηφιακά εργαλεία.
Η ανησυχία για την πτώση των μαθησιακών επιδόσεων
Η απόφαση δεν ελήφθη τυχαία.
Τα τελευταία χρόνια η Νορβηγία, όπως και πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες, διαπιστώνει πτώση στις επιδόσεις των μαθητών σε βασικές δεξιότητες, όπως η κατανόηση κειμένου, η γραφή και τα μαθηματικά.
Η ανησυχία αυτή είχε ήδη οδηγήσει το 2024 στην απαγόρευση των κινητών τηλεφώνων στα σχολεία και στην ενίσχυση των αρμοδιοτήτων των εκπαιδευτικών για την τήρηση της πειθαρχίας μέσα στις τάξεις.
Τώρα η προσοχή στρέφεται στην τεχνητή νοημοσύνη, καθώς πολλοί παιδαγωγοί εκφράζουν φόβους ότι η εύκολη παραγωγή κειμένων και απαντήσεων μπορεί να αποδυναμώσει βασικές γνωστικές λειτουργίες.
Επιστροφή στα βιβλία
Ίσως ακόμη πιο συμβολική είναι μια δεύτερη πρωτοβουλία της νορβηγικής κυβέρνησης.
Παράλληλα με τους περιορισμούς στην Τεχνητή Νοημοσύνη, προωθείται νέα νομοθεσία που ενισχύει τη χρήση έντυπων βιβλίων στις σχολικές αίθουσες και περιορίζει την εξάρτηση από τα tablets.
Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία αν αναλογιστεί κανείς ότι η Νορβηγία υπήρξε μία από τις πρώτες χώρες που επένδυσαν συστηματικά στον ψηφιακό μετασχηματισμό της εκπαίδευσης.
Από τη δεκαετία του 1990 εισήγαγε τους υπολογιστές στα σχολεία, ενώ μετά το 2010 προχώρησε σε εκτεταμένη χρήση tablets, αντικαθιστώντας σε πολλές περιπτώσεις τα παραδοσιακά βιβλία.
Σήμερα, ωστόσο, φαίνεται να επιχειρεί μια μερική αναθεώρηση αυτής της στρατηγικής.
Τεχνοφοβία ή παιδαγωγική προφύλαξη;
Το ερώτημα που τίθεται είναι αν η Νορβηγία στρέφεται κατά της τεχνολογίας ή αν προσπαθεί να προστατεύσει τη μαθησιακή διαδικασία.
Η απάντηση φαίνεται να βρίσκεται κάπου στη μέση.
Η χώρα δεν απορρίπτει την τεχνητή νοημοσύνη. Αντίθετα, επιδιώκει να τη διδάξει συστηματικά στους μεγαλύτερους μαθητές, ώστε να αποκτήσουν τις δεξιότητες που θα χρειαστούν στην αγορά εργασίας και στην πανεπιστημιακή εκπαίδευση.
Επιχειρεί όμως να θέσει ηλικιακά όρια και παιδαγωγικά φίλτρα, θεωρώντας ότι η ανεξέλεγκτη χρήση της τεχνολογίας σε μικρές ηλικίες μπορεί να υπονομεύσει την ανάπτυξη βασικών δεξιοτήτων.
Ένα μήνυμα προς όλη την Ευρώπη
Η συζήτηση που ανοίγει η Νορβηγία δεν αφορά μόνο τη συγκεκριμένη χώρα.
Αφορά συνολικά το μέλλον της εκπαίδευσης σε μια εποχή όπου η τεχνητή νοημοσύνη εξελίσσεται ταχύτερα από τους εκπαιδευτικούς θεσμούς.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν τα παιδιά θα χρησιμοποιούν την Τεχνητή Νοημοσύνη. Αυτό θεωρείται πλέον βέβαιο.
Το πραγματικό ερώτημα είναι πότε, πώς και υπό ποιες προϋποθέσεις θα τη χρησιμοποιούν.
Και η Νορβηγία φαίνεται να απαντά ότι πριν από τους αλγόριθμους, τα παιδιά πρέπει να μάθουν να διαβάζουν, να γράφουν, να σκέφτονται και να αμφισβητούν. Γιατί χωρίς αυτές τις δεξιότητες, ακόμη και η πιο εξελιγμένη τεχνολογία δεν μπορεί να μετατραπεί σε πραγματική γνώση. alfavita
