Τέσσερις συγκεκριμένες προτάσεις για τον αναπροσδιορισμό του ρόλου και του πλαισίου λειτουργίας των Εσπερινών Γενικών Λυκείων κατέθεσε στην υπουργό Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη, ο Διευθυντής του Εσπερινού ΓΕΛ Βόλου, Χρήστος Παπαϊωάννου, ενόψει του προαγγελθέντος εθνικού διαλόγου για αλλαγές στο Δημοτικό, το Γυμνάσιο και το Λύκειο, που αναμένεται να ξεκινήσει μετά τις γιορτές των Χριστουγέννων.

Στην παρέμβασή του, ο κ. Παπαϊωάννου τονίζει την ανάγκη θεσμικής διαφοροποίησης των Εσπερινών Λυκείων από τα Ημερήσια, προκειμένου να ανταποκρίνονται ουσιαστικά στις ανάγκες της εκπαίδευσης ενηλίκων και των εργαζόμενων μαθητών.

Οι τέσσερις βασικοί άξονες της πρότασης αφορούν:

  • την αναθεώρηση των Αναλυτικών Προγραμμάτων, με βάση τις αρχές της εκπαίδευσης ενηλίκων,
  • την εφαρμογή ευέλικτων και διαφοροποιημένων παιδαγωγικών πρακτικών,
  • την τροποποίηση του συστήματος αξιολόγησης, ώστε να αναδεικνύονται οι πραγματικές δεξιότητες και η εργασιακή εμπειρία των μαθητών,
  • τη θεσμοθέτηση διακριτού και προσαρμοσμένου εξεταστικού πλαισίου για την πρόσβαση στα ΑΕΙ, με στόχο την άρση της υφιστάμενης δομικής ανισότητας.

Όπως επισημαίνει, τα Εσπερινά Γενικά Λύκεια αποτελούν κρίσιμη εκπαιδευτική δομή, που απευθύνεται σε ενήλικους και ανήλικους εργαζόμενους, γονείς, μετανάστες και πρόσφυγες, οι οποίοι καλούνται να συνδυάσουν εργασία, οικογενειακές υποχρεώσεις και φοίτηση. Παρά το υψηλό κίνητρο για μάθηση που επιδεικνύουν, οι μαθητές αυτοί φοιτούν υπό ιδιαίτερα απαιτητικές συνθήκες, οι οποίες δεν λαμβάνονται υπόψη από το ισχύον θεσμικό πλαίσιο.

Σύμφωνα με τον κ. Παπαϊωάννου, η πλήρης εξομοίωση των Εσπερινών με τα Ημερήσια Λύκεια —πλην του ωραρίου— συνιστά παιδαγωγικό παράδοξο, καθώς αγνοεί βασικές αρχές της εκπαίδευσης ενηλίκων, όπως η ευελιξία, η βιωματική μάθηση και η σύνδεση της γνώσης με την εμπειρία. Το ίδιο Αναλυτικό Πρόγραμμα, σχεδιασμένο για εφήβους με σταθερό ημερήσιο πρόγραμμα και επαρκή χρόνο μελέτης, δυσχεραίνει ουσιαστικά την εκπαιδευτική διαδικασία στα Εσπερινά.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στο ζήτημα της πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Όπως σημειώνεται, οι μαθητές των Εσπερινών εξετάζονται με τις ίδιες προϋποθέσεις και στην ίδια ύλη με τους μαθητές των Ημερησίων Λυκείων, γεγονός που δημιουργεί συνθήκες άνισης μεταχείρισης. Επιπλέον, το ειδικό ποσοστό εισαγωγής 1% υπέρ των Εσπερινών δεν αποδίδει ουσιαστικά, καθώς ακυρώνεται από την εφαρμογή της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής, ενώ ο αποκλεισμός σχολών που συνδέονται με τα Σώματα Ασφαλείας επιτείνει το πρόβλημα.

Συνολικά, όπως υπογραμμίζεται, το ισχύον θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας των Εσπερινών ΓΕΛ δεν αποτελεί προϊόν παιδαγωγικού σχεδιασμού για την εκπαίδευση ενηλίκων, αλλά αποτέλεσμα μηχανικής εξομοίωσης με τα Ημερήσια Λύκεια.

Ο Διευθυντής του Εσπερινού ΓΕΛ Βόλου καταλήγει ότι η αναμόρφωση των Αναλυτικών Προγραμμάτων και του πλαισίου πρόσβασης στα ΑΕΙ δεν συνιστά απλώς μια εκπαιδευτική παρέμβαση, αλλά αναγκαία θεσμική μεταρρύθμιση που άπτεται της ισονομίας, της κοινωνικής δικαιοσύνης και του σεβασμού στις ιδιαίτερες ανάγκες των εργαζόμενων μαθητών. Για τον λόγο αυτό ζητά την έναρξη θεσμικού διαλόγου με τη συμμετοχή του Υπουργείου Παιδείας, του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής, των εκπαιδευτικών των Εσπερινών ΓΕΛ και φορέων της δια βίου μάθησης.