Προσθέστε το infokids.gr ως αγαπημένη πηγή στη Google.

Πώς θα ήταν μια σχολική τάξη στην οποία τα παιδιά δεν ακολουθούν απλώς οδηγίες, αλλά συμμετέχουν ενεργά στον τρόπο με τον οποίο μαθαίνουν; Στη Σουηδία, η καλλιέργεια της αυτονομίας των μαθητών αποτελεί έναν από τους στόχους του επίσημου προγράμματος σπουδών, με τα παιδιά να ενθαρρύνονται να αναλαμβάνουν σταδιακά μεγαλύτερη ευθύνη για τη μάθησή τους.

Η διαφορά δεν βρίσκεται στο ότι ο εκπαιδευτικός παύει να έχει τον κεντρικό ρόλο στην τάξη. Αντίθετα, καλείται να καθοδηγεί τους μαθητές, να τους υποστηρίζει και να δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε να μπορούν να σκέφτονται, να οργανώνουν την εργασία τους και να συμμετέχουν περισσότερο στη μαθησιακή διαδικασία.

Οι μαθητές συμμετέχουν στον τρόπο που γίνεται το μάθημα

Σύμφωνα με το σουηδικό πρόγραμμα σπουδών για την υποχρεωτική εκπαίδευση, οι μαθητές πρέπει να έχουν ουσιαστική δυνατότητα να επηρεάζουν την εκπαίδευσή τους.

Αυτό σημαίνει ότι, ανάλογα με την ηλικία και την ωριμότητά τους, μπορούν να συμμετέχουν στη συζήτηση για τις μεθόδους διδασκαλίας, τις δραστηριότητες και το περιεχόμενο της μαθησιακής διαδικασίας.

Μάλιστα, το πρόγραμμα προβλέπει ότι οι εκπαιδευτικοί σχεδιάζουν και αξιολογούν τη διδασκαλία μαζί με τους μαθητές, ενώ ο βαθμός συμμετοχής των παιδιών αυξάνεται όσο μεγαλώνουν.

Δεν περιμένουν πάντα την επόμενη οδηγία

Ένα από τα στοιχεία που ξεχωρίζουν στη συγκεκριμένη εκπαιδευτική προσέγγιση είναι η σταδιακή ενίσχυση της ανεξάρτητης εργασίας.

Το επίσημο πρόγραμμα σπουδών αναφέρει ότι οι μαθητές πρέπει να αναλαμβάνουν σταδιακά περισσότερες και μεγαλύτερες εργασίες που απαιτούν αυτονομία, καθώς και αυξημένη προσωπική ευθύνη.

Στην πράξη, αυτό μπορεί να σημαίνει ότι ένα παιδί μαθαίνει να οργανώνει τα βήματα μιας εργασίας, να αναζητά πληροφορίες, να αξιολογεί την πρόοδό του και να αναγνωρίζει πότε χρειάζεται βοήθεια.

Δεν σημαίνει, φυσικά, ότι κάθε μαθητής αποφασίζει μόνος του τι θα διδαχθεί ή ότι δεν υπάρχουν συγκεκριμένοι στόχοι και κανόνες. Η ευθύνη του εκπαιδευτικού παραμένει καθοριστική.

Ο δάσκαλος δεν δίνει μόνο απαντήσεις – καθοδηγεί

Στο σουηδικό εκπαιδευτικό μοντέλο, ο εκπαιδευτικός καλείται να λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες, τις δυνατότητες και τις εμπειρίες κάθε παιδιού.

Παράλληλα, έχει την ευθύνη να ενισχύει την εμπιστοσύνη των μαθητών στις ικανότητές τους, να τους ενθαρρύνει να μαθαίνουν και να παρέχει επιπλέον υποστήριξη σε όσα παιδιά αντιμετωπίζουν δυσκολίες.

Έτσι, η αυτονομία δεν αντιμετωπίζεται ως εγκατάλειψη του μαθητή στην προσπάθειά του, αλλά ως δεξιότητα που αναπτύσσεται σταδιακά με την κατάλληλη καθοδήγηση.

Μαθαίνουν να συνεργάζονται και να αναλαμβάνουν ευθύνη

Ένας ακόμη στόχος του σουηδικού προγράμματος είναι τα παιδιά να μπορούν να εργάζονται τόσο ανεξάρτητα όσο και μαζί με άλλους.

Η συνεργασία, ο σεβασμός στις διαφορετικές απόψεις και η δυνατότητα επίλυσης διαφωνιών με εποικοδομητικό τρόπο αποτελούν μέρος της εκπαιδευτικής διαδικασίας.

Οι μαθητές καλούνται επίσης να αναλαμβάνουν ευθύνη όχι μόνο για τη δική τους μάθηση, αλλά και για τη δημιουργία ενός καλού περιβάλλοντος μέσα στη σχολική κοινότητα.

Θα μπορούσε να εφαρμοστεί κάτι αντίστοιχο στα ελληνικά σχολεία;

Η καλλιέργεια της αυτονομίας δεν είναι μια απλή αλλαγή στον τρόπο που παραδίδεται το μάθημα. Απαιτεί σχεδιασμό, κατάλληλη επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, χρόνο και ουσιαστική συμμετοχή των μαθητών.

Ωστόσο, η σουηδική εκπαιδευτική προσέγγιση ανοίγει μια ενδιαφέρουσα συζήτηση: Μήπως το σχολείο χρειάζεται να δίνει στα παιδιά περισσότερες ευκαιρίες να παίρνουν πρωτοβουλίες, να οργανώνουν τη δουλειά τους και να συμμετέχουν στις αποφάσεις που αφορούν τη μάθησή τους;

Γιατί η εκπαίδευση δεν αφορά μόνο όσα θυμάται ένας μαθητής από το μάθημα. Αφορά και το αν μπορεί σταδιακά να σκέφτεται αυτόνομα, να συνεργάζεται και να αναλαμβάνει ευθύνη για τις επιλογές του.