Γράφει ο Βασίλης Πατρώνας, Μαθηματικός, Διευθυντής  ΓΕΛ Βραχατίου Κορινθίας

Κάθε χρόνο τέτοια εποχή ανοίγει η συζήτηση για την αναγκαιότητα των Πανελλαδικών εξετάσεων. Η χρονική διάρκεια του άτυπου αυτού δημόσιου διαλόγου περιορίζεται έως την έκδοση των τελικών βαθμολογιών και την ανακοίνωση των βάσεων εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση οπότε και κλείνει, ανανεώνοντας το ραντεβού για τις εξετάσεις του επόμενου σχολικού έτους.

Ωστόσο αυτή τη χρονιά υπάρχουν πρόσθετοι λόγοι που εντείνουν τους προβληματισμούς όλων μας για την αναγκαιότητα βελτίωσης του συστήματος εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, πέρα από τις διαχρονικές αδυναμίες του εξεταστικού αυτού συστήματος. Μια προσπάθεια συμβολής στον διάλογο αυτό  αποτελούν και οι δέκα ακόλουθες παρατηρήσεις.

1. Σε μεγάλο αριθμό πανεπιστημιακών τμημάτων οι βάσεις εισαγωγής είναι ιδιαίτερα χαμηλές, γεγονός που δείχνει ότι η λειτουργία ενός τόσο απαιτητικού και αγχωτικού συστήματος επιλογής δεν δικαιολογείται πάντοτε από τον πραγματικό ανταγωνισμό για τις διαθέσιμες θέσεις.

2. Πολλά τμήματα δεν καλύπτουν τον αριθμό  των εισακτέων τους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως σε τμήματα θετικών επιστημών, οι εγγραφές των πρωτοετών υπολείπονται σημαντικά των διαθέσιμων θέσεων.

3. Οι Πανελλαδικές συμπυκνώνουν το μέλλον ενός μαθητή σε λίγες ώρες εξέτασης, χωρίς να λαμβάνουν ουσιαστικά υπόψη τη συνολική πορεία, τις επιδόσεις και τις δεξιότητές του κατά τη διάρκεια της σχολικής του ζωής.

4. Οι σύγχρονες διεθνείς τάσεις στην ανώτατη εκπαίδευση στρέφονται προς πολυπαραγοντικά συστήματα αξιολόγησης, τα οποία συνδυάζουν σχολικές επιδόσεις, προσωπικό φάκελο, συνεντεύξεις ή άλλες μορφές αξιολόγησης και όχι αποκλειστικά μια ενιαία γραπτή δοκιμασία.

5. Το εξεταστικό σύστημα παραμένει προσανατολισμένο σε γνώσεις και δεξιότητες του παρελθόντος, χωρίς να έχει προσαρμοστεί στις τεχνολογικές εξελίξεις, στην τεχνητή νοημοσύνη, στην ψηφιακή εποχή και στις σύγχρονες ανάγκες της αγοράς εργασίας.

6. Το σύστημα των πανελλαδικών τροφοδοτεί μια πολυετή και δαπανηρή φροντιστηριακή προετοιμασία, η οποία συχνά επιβαρύνει οικονομικά τις οικογένειες και ενισχύει τις κοινωνικές ανισότητες.

7. Η υπερβολική έμφαση στις εξετάσεις αλλοιώνει τον μορφωτικό ρόλο του Λυκείου, μετατρέποντάς το σε προθάλαμο εξετάσεων και όχι σε χώρο ουσιαστικής μάθησης, καλλιέργειας και ανάπτυξης της κριτικής σκέψης.

8. Η λειτουργία μη κρατικών πανεπιστημίων δημιουργεί νέα δεδομένα στον χώρο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και καθιστά αναγκαία την επανεξέταση του τρόπου πρόσβασης στα πανεπιστημιακά ιδρύματα συνολικά.

9. Η Ελλάδα εξακολουθεί να χάνει χιλιάδες νέους που επιλέγουν σπουδές στο εξωτερικό, συχνά εξαιτίας της πίεσης ή των περιορισμών του εγχώριου συστήματος εισαγωγής. Η συγκράτηση αυτού του ανθρώπινου δυναμικού θα έπρεπε να αποτελεί εθνική προτεραιότητα.

10. Η δημογραφική συρρίκνωση της χώρας και η μείωση του αριθμού των αποφοίτων Λυκείου καθιστούν ολοένα και λιγότερο αναγκαία την ύπαρξη ενός τόσο αυστηρού και ανταγωνιστικού μηχανισμού επιλογής για την πλειονότητα των πανεπιστημιακών τμημάτων.

Τελικά, το ζητούμενο δεν είναι η κατάργηση κάθε μορφής αξιολόγησης, αλλά η μετάβαση σε ένα δικαιότερο, παιδαγωγικά αποτελεσματικότερο και περισσότερο προσαρμοσμένο στις ανάγκες του 21ου αιώνα σύστημα πρόσβασης στην ανώτατη εκπαίδευση.esos