Η εφηβεία είναι μια περίοδος αλλαγών και ανακαλύψεων.

Ο εγκέφαλος και το σώμα των παιδιών βρίσκονται σε διαρκή ανάπτυξη, τα συναισθήματα είναι έντονα και οι κοινωνικές πιέσεις πολλές. Σε αυτό το πλαίσιο, πολλοί έφηβοι χρησιμοποιούν έναν ψυχολογικό μηχανισμό άμυνας που λέγεται «αποσύνδεση» (dissociation).

Τι είναι η «αποσύνδεση»;

Η αποσύνδεση είναι η προσωρινή απομάκρυνση από τα συναισθήματα, τις σκέψεις ή ακόμα και από το περιβάλλον όταν η πίεση ή το στρες είναι έντονα. Με απλά λόγια, ο έφηβος μπορεί να φαίνεται «απών», αδιάφορος ή χαμένος στις σκέψεις του, ενώ στην πραγματικότητα το μυαλό του προσπαθεί να προστατευτεί από την ένταση.

Μπορεί να εκδηλωθεί με:

  • Αποστασιοποίηση από το περιβάλλον ή τους γύρω
  • Σιωπή ή αδυναμία να εκφράσει συναισθήματα
  • Απομάκρυνση από καταστάσεις που προκαλούν άγχος ή φόβο
  • Αίσθημα «σαν να μην είμαι εδώ»

Γιατί εμφανίζεται συχνά στους εφήβους;

Όπως εξηγεί η ψυχολόγος παιδιών και εφήβων Δρ. Μαρία Κωνσταντίνου, «η εφηβεία είναι μια περίοδος έντονων ορμονικών και ψυχικών αλλαγών. Ο εγκέφαλος δεν έχει ωριμάσει πλήρως, ειδικά στον τομέα που ρυθμίζει τα συναισθήματα. Όταν η πίεση ξεπερνά τις δυνατότητές του, ο έφηβος χρησιμοποιεί την αποσύνδεση για να προστατευθεί».

Με λίγα λόγια, το σώμα και ο νους «πατάνε παύση», μέχρι να μπορέσουν να επεξεργαστούν το στρες ή την ένταση.

Πότε είναι φυσιολογική και πότε ανησυχητική;

Η αποσύνδεση μπορεί να θεωρηθεί φυσιολογική όταν:

  • συμβαίνει περιστασιακά
  • εμφανίζεται σε στιγμές άγχους ή απογοήτευσης
  • δίνει στον έφηβο χρόνο να επεξεργαστεί τα συναισθήματά του

Αντίθετα, αν παρατηρείται συχνά ή μόνιμα, συνοδεύεται από έντονη απάθεια, απομόνωση, σχολικές δυσκολίες ή συναισθηματική κατάπτωση, μπορεί να κρύβει σοβαρότερο πρόβλημα και χρειάζεται παρέμβαση ειδικού ψυχικής υγείας.

Πώς μπορούν να βοηθήσουν οι γονείς;

  • Μην πιέζετε για άμεσες απαντήσεις. Δώστε χρόνο στο παιδί.
  • Αναγνωρίστε τα συναισθήματά του, χωρίς να κρίνετε τη συμπεριφορά.
  • Δημιουργήστε ασφάλεια και εμπιστοσύνη.
  • Ενθαρρύνετε δραστηριότητες γείωσης, όπως άσκηση, ζωγραφική ή γραφή.
  • Ζητήστε βοήθεια ειδικού αν η αποσύνδεση επηρεάζει την καθημερινότητα του παιδιού.

Το σημαντικό μήνυμα

Η αποσύνδεση δεν είναι τεμπελιά ή αδιαφορία. Είναι σήμα ότι το παιδί δυσκολεύεται να επεξεργαστεί έντονα συναισθήματα ή στρες. Με κατανόηση, υπομονή και σωστή υποστήριξη, οι έφηβοι μπορούν να μάθουν να διαχειρίζονται τις δυσκολίες τους χωρίς να «αποσυνδέονται» συχνά.