Η εκρηκτική εξάπλωση των social media στους εφήβους προκαλεί ολοένα και μεγαλύτερη ανησυχία, τόσο στους επιστήμονες όσο και στους φορείς χάραξης πολιτικής σε όλη την Ευρώπη. Την ώρα που χώρες όπως η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο εξετάζουν περιορισμούς στη χρήση από ανηλίκους, το ζήτημα απασχολεί έντονα και την Ελλάδα. Νέα επιστημονικά δεδομένα, μάλιστα, αναδεικνύουν ότι το πρόβλημα δεν είναι τόσο απλό όσο φαίνεται.

Στο European Congress of Psychiatry 2026 παρουσιάστηκαν πρόσφατα ευρήματα που φωτίζουν τη σύνθετη σχέση ανάμεσα στην ψυχική ανάπτυξη των εφήβων και τη χρήση των ψηφιακών πλατφορμών. Κεντρικό ρόλο στη μελέτη παίζει η αλεξιθυμία – δηλαδή η δυσκολία ενός ατόμου να αναγνωρίσει και να εκφράσει τα συναισθήματά του.

Η έρευνα και τα βασικά στοιχεία

Η μελέτη πραγματοποιήθηκε σε 197 εφήβους ηλικίας 14 έως 18 ετών, οι οποίοι παρακολουθούνταν σε παιδοψυχιατρικές δομές δημόσιων νοσοκομείων. Οι συμμετέχοντες αξιολογήθηκαν μέσω συνεντεύξεων και επιστημονικών εργαλείων που κατέγραψαν:

  • τη συναισθηματική επίγνωση
  • τη χρήση και πιθανή εξάρτηση από τα social media
  • το σύνδρομο FoMO (Fear of Missing Out)
  • συμπτώματα άγχους, κατάθλιψης και συμπεριφορικών δυσκολιών

Δεν φταίει μόνο ο χρόνος οθόνης

Ένα από τα βασικά συμπεράσματα της έρευνας είναι ότι η σχέση μεταξύ συναισθηματικών δυσκολιών και υπερβολικής χρήσης social media δεν είναι άμεση. Η αλεξιθυμία αυξάνει τον κίνδυνο προβληματικής χρήσης, όμως δεν οδηγεί από μόνη της σε αυτή.

Αντίθετα, σημαντικό ρόλο παίζουν ενδιάμεσοι παράγοντες όπως:

  • το άγχος
  • η καταθλιπτική διάθεση
  • οι δυσκολίες στη συμπεριφορά

Με απλά λόγια, οι έφηβοι που δυσκολεύονται συναισθηματικά είναι πιο ευάλωτοι, αλλά η ένταση της χρήσης εξαρτάται από τη συνολική ψυχική τους κατάσταση.

Η παρορμητικότητα ως «κλειδί»

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η παρορμητικότητα. Η ανάγκη για άμεση ανταμοιβή –μέσα από likes, σχόλια και ειδοποιήσεις– σε συνδυασμό με μειωμένο αυτοέλεγχο, οδηγεί πολλούς εφήβους σε υπερβολική χρήση.

Όπως επισημαίνει η επικεφαλής της μελέτης, Dr Serdengeçti:

«Όταν οι έφηβοι δεν μπορούν να κατανοήσουν τα συναισθήματά τους, τα social media λειτουργούν ως τρόπος διαχείρισης. Ωστόσο, η υπερβολική χρήση συνδέεται κυρίως με άγχος και ψυχική δυσφορία – όχι μόνο με τον χρόνο οθόνης.»

Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της European Psychiatric Association, Andrea Fiorillo, τονίζει ότι:

«Οι νέοι μεγαλώνουν σε ένα εντελώς διαφορετικό ψηφιακό περιβάλλον. Η χρήση των social media δεν αφορά μόνο την τεχνολογία, αλλά και την ψυχική τους ευαλωτότητα.»

Τι σημαίνει αυτό για γονείς και σχολεία

Τα ευρήματα οδηγούν σε ένα σημαντικό συμπέρασμα: η απλή μείωση του χρόνου μπροστά στην οθόνη δεν αρκεί για την προστασία των εφήβων.

Για πολλούς νέους, τα social media αποτελούν:

  • έναν τρόπο αποφυγής δύσκολων συναισθημάτων
  • ένα μέσο αναζήτησης αποδοχής
  • έναν βασικό χώρο κοινωνικής επαφής

Όταν όμως συνδυάζονται με ψυχικές δυσκολίες, μπορούν να ενισχύσουν το άγχος και την απομόνωση.

Η επόμενη μέρα στην πρόληψη

Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι οι παρεμβάσεις πρέπει να εστιάζουν βαθύτερα:

  • στην ενίσχυση της συναισθηματικής νοημοσύνης
  • στην έγκαιρη αναγνώριση ψυχικών δυσκολιών
  • στην εκπαίδευση για υγιή διαχείριση του στρες
  • στη στήριξη από οικογένεια και σχολείο

Η συζήτηση, λοιπόν, μετατοπίζεται από το «πόσο χρόνο περνούν online» στο «γιατί καταφεύγουν εκεί».