Homeschooling: Όταν το σχολείο «μετακομίζει» στο σπίτι – επιλογή ή σύμπτωμα;
Χρήστος ΚάτσικαςΜια «περίεργη έκρηξη» αιτήσεων μαθητών ιδιωτικών σχολείων για κατ’ οίκον διδασκαλία καταγράφεται τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα, σύμφωνα με την ΟΙΕΛΕ. Το φαινόμενο, που εντάθηκε μετά την περίοδο της πανδημίας, δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως μεμονωμένη εξαίρεση, αλλά ως μια νέα, σύνθετη πραγματικότητα που θέτει κρίσιμα ερωτήματα για τη λειτουργία και τη δικαιοσύνη του εκπαιδευτικού συστήματος.
Η κατ’ οίκον διδασκαλία, όπως ισχύει θεσμικά στην Ελλάδα, επιτρέπεται αποκλειστικά για μαθητές με σοβαρές παθήσεις ή αναπηρίες που καθιστούν αδύνατη τη φοίτηση στο σχολείο. Ωστόσο, τα στοιχεία που επικαλείται η Ομοσπονδία δείχνουν ότι μόλις το 10-15% των αιτήσεων εντάσσεται σε αυτή την κατηγορία. Οι υπόλοιπες αιτήσεις συνοδεύονται από διαγνώσεις όπως «μικτή αγχώδης διαταραχή», «δυσθυμία» ή ακόμη και «άρνηση έγερσης το πρωί», δημιουργώντας εύλογες υπόνοιες για ελλιπή έλεγχο και πιθανές καταχρήσεις.
Η πιο ανησυχητική διάσταση του φαινομένου αφορά τους μαθητές των τελευταίων τάξεων του Λυκείου. Όπως επισημαίνει η ΟΙΕΛΕ, όσοι παραμένουν στο σπίτι κερδίζουν σημαντικό χρόνο μελέτης σε σχέση με τους συμμαθητές τους που παρακολουθούν κανονικά το σχολικό πρόγραμμα.
Σε ένα εκπαιδευτικό σύστημα όπου οι Πανελλαδικές εξετάσεις καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό το μέλλον των μαθητών, αυτό το «χρονικό πλεονέκτημα» μετατρέπεται σε άνιση αφετηρία. Δεν πρόκειται απλώς για μια διαφορετική εκπαιδευτική επιλογή, αλλά για μια πρακτική που, αν δεν ελεγχθεί, κινδυνεύει να υπονομεύσει την ισονομία.
Η «τρύπια» διαδικασία και τα ερωτήματα διαφάνειας
Σύμφωνα με τις καταγγελίες που επικαλείται η Ομοσπονδία, η διαδικασία έγκρισης των αιτήσεων βασίζεται κυρίως σε ιατρικές γνωματεύσεις από συγκεκριμένα δημόσια νοσοκομεία. Η αρμόδια επιτροπή του Υπουργείου φέρεται να περιορίζεται σε έναν τυπικό έλεγχο εγγράφων, χωρίς ουσιαστική αξιολόγηση των περιπτώσεων.
Το αποτέλεσμα; Από τη στιγμή που υπάρχει μια επίσημη γνωμάτευση, η έγκριση μοιάζει σχεδόν δεδομένη.
Το ερώτημα που προκύπτει είναι διπλό:
- Πόσες αιτήσεις εγκρίνονται πραγματικά και πόσες απορρίπτονται;
- Υπάρχουν διαφορές ανάμεσα σε μαθητές δημόσιων και ιδιωτικών σχολείων;
Η απουσία σαφών απαντήσεων ενισχύει την αίσθηση ενός «γκρίζου πεδίου» στην εκπαιδευτική διαδικασία.
Πέρα από το διάβασμα: οι αθέατες συνέπειες
Η ΟΙΕΛΕ δεν περιορίζεται στο ζήτημα της ισότητας. Θέτει στο επίκεντρο και τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει το homeschooling στην ανάπτυξη των παιδιών.
Με βάση διεθνείς μελέτες, επισημαίνονται σοβαροί κίνδυνοι:
- Έλλειψη κοινωνικοποίησης: Τα παιδιά απομονώνονται από τους συνομηλίκους τους, στερούμενα βασικές εμπειρίες αλληλεπίδρασης.
- Ψυχοσυναισθηματικές επιπτώσεις: Η απομάκρυνση από το σχολικό περιβάλλον μπορεί να εντείνει το άγχος και την εσωστρέφεια.
- Γονεϊκή πίεση: Σε ορισμένες περιπτώσεις, η επιλογή δεν ανήκει στο παιδί αλλά επιβάλλεται από την οικογένεια, με κίνδυνο καταπίεσης.
- Ιδεολογική απομόνωση: Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι το homeschooling συνδέεται συχνά με ομάδες που επιδιώκουν την απομάκρυνση από το δημόσιο σχολείο για ιδεολογικούς λόγους.
Ιδιαίτερα αιχμηρή είναι η αναφορά της Ομοσπονδίας στον κίνδυνο «κοινωνικής γυάλας», όπου τα παιδιά μεγαλώνουν χωρίς επαφή με τη διαφορετικότητα, αναπαράγοντας στερεότυπα και κοινωνικούς διαχωρισμούς.
Από την εξαίρεση… στην κανονικότητα;
Το φαινόμενο δεν είναι εντελώς νέο. Η ΟΙΕΛΕ είχε ήδη από το 2017 αναδείξει περιπτώσεις παράτυπης κατ’ οίκον διδασκαλίας, ενώ το 2024 επανήλθε με σχετικές καταγγελίες. Σήμερα, όμως, η αύξηση των αιτήσεων –που φτάνουν πλέον σε τριψήφια νούμερα και είναι υπερδιπλάσιες σε σχέση με το 2021– δείχνει ότι η πρακτική τείνει να αποκτήσει χαρακτηριστικά «κανονικότητας».
Ακόμη πιο ανησυχητικές είναι οι αναφορές για:
- συμμετοχή συγκεκριμένων ιδιωτικών σχολείων,
- οικογένειες υψηλού κοινωνικού προφίλ,
- αλλά και περιπτώσεις παραθρησκευτικών ομάδων που απορρίπτουν το σχολικό περιβάλλον.
Ο κίνδυνος για το ίδιο το σχολείο
Ίσως η πιο βαθιά ανησυχία δεν αφορά μόνο τους μαθητές που αποχωρούν, αλλά το μήνυμα που εκπέμπεται συνολικά.
Όταν το homeschooling παρουσιάζεται ως «ανώτερη» ή «πιο αποδοτική» επιλογή, το σχολείο υπονομεύεται θεσμικά και συμβολικά. Μετατρέπεται από κοινότητα μάθησης σε εμπόδιο που πρέπει να παρακαμφθεί.
Και τότε, το ερώτημα γίνεται πιο πολιτικό: Τι είδους εκπαίδευση θέλουμε; Μια συλλογική διαδικασία ή ένα ατομικό project επιτυχίας;
Τι προτείνεται – και τι διακυβεύεται
Η ΟΙΕΛΕ ζητά από το Υπουργείο Παιδείας:
- αυστηρό και ουσιαστικό έλεγχο όλων των αιτήσεων,
- ενίσχυση της εποπτείας της διαδικασίας,
- και τη δημιουργία ανεξάρτητης επιτροπής που θα αξιολογεί πραγματικά την κατάσταση των μαθητών.
Δεν πρόκειται απλώς για μια διοικητική παρέμβαση. Είναι μια προσπάθεια να διασφαλιστεί ότι το homeschooling παραμένει αυτό που πρέπει να είναι: μια αναγκαία εξαίρεση και όχι ένα εργαλείο παράκαμψης.
Ένα καθρέφτισμα του ίδιου του συστήματος
Η έκρηξη των αιτήσεων για κατ’ οίκον διδασκαλία δεν είναι ένα τυχαίο φαινόμενο. Είναι, σε μεγάλο βαθμό, καθρέφτης ενός σχολείου που πιέζεται από τις εξετάσεις, τον ανταγωνισμό και τις κοινωνικές ανισότητες.alfavita
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου