Δευτέρα 14 Σεπτεμβρίου 2026
Κυριακή 13 Σεπτεμβρίου 2026
UNESCO: Ο «αλγόριθμος μέσα στην τάξη» αλλάζει την εκπαίδευση – Τα 6 μεγάλα ερωτήματα για σχολεία, μαθητές και εκπαιδευτικούς
Ποιος θα έχει τελικά τον έλεγχο στην εκπαίδευση της εποχής της Τεχνητής Νοημοσύνης; Τι θα σημαίνει «μαθαίνω», πώς θα αξιολογούνται οι μαθητές και τι θα συμβεί όταν όλο και μεγαλύτερο μέρος της σκέψης, της γραφής και της αναζήτησης πληροφοριών περνά μέσα από αλγορίθμους; Η UNESCO ανοίγει μια συζήτηση που αφορά πλέον κάθε σχολείο και πανεπιστήμιο.
ΗΤεχνητή Νοημοσύνη δεν βρίσκεται πλέον έξω από την τάξη. Οι αλγόριθμοι επηρεάζουν ήδη τον τρόπο με τον οποίο οι μαθητές αναζητούν πληροφορίες, γράφουν εργασίες και λύνουν προβλήματα, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο οι εκπαιδευτικοί οργανώνουν το μάθημα, δημιουργούν υλικό και αξιολογούν.
Η UNESCO, στη νέα της έκδοση «The algorithm in the room: Seeing and confronting the implications of AI for the future of education», επιχειρεί να στρέψει την προσοχή όχι απλώς στις δυνατότητες των νέων εργαλείων, αλλά στις βαθύτερες αλλαγές που μπορεί να προκαλέσει η αλγοριθμική τεχνολογία στην ίδια τη φύση της εκπαίδευσης.
Η έκδοση, που δημοσιεύθηκε στις 8 Σεπτεμβρίου 2026, συγκεντρώνει 26 κείμενα προβληματισμού και θέτει έξι θεμελιώδη ερωτήματα για το μέλλον των εκπαιδευτικών συστημάτων.
Ο «ελέφαντας στο δωμάτιο» έγινε… αλγόριθμος
Ο τίτλος της UNESCO παραπέμπει ευθέως στη γνωστή έκφραση «ο ελέφαντας στο δωμάτιο»: ένα τεράστιο ζήτημα που όλοι γνωρίζουν ότι υπάρχει, αλλά συχνά αποφεύγουν να συζητήσουν.
Μόνο που στην εκπαίδευση του 2026, σύμφωνα με την UNESCO, αυτός ο «ελέφαντας» είναι πλέον ο αλγόριθμος.
Συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης, ψηφιακές πλατφόρμες και αλγοριθμικές υποδομές διεισδύουν με ταχύτητα στην εκπαίδευση σε ολόκληρο τον κόσμο. Η πραγματική συζήτηση επομένως δεν μπορεί πλέον να περιορίζεται στο αν οι μαθητές επιτρέπεται να χρησιμοποιούν το ChatGPT ή κάποιο άλλο εργαλείο.
Το ερώτημα είναι πολύ μεγαλύτερο:
Τι είδους εκπαίδευση δημιουργούμε όταν οι αλγόριθμοι γίνονται καθημερινός μεσολαβητής ανάμεσα στον μαθητή και τη γνώση;
1. Ποιος θα έχει τον έλεγχο;
Το πρώτο μεγάλο ζήτημα αφορά την αυτονομία, την ανθρώπινη παρέμβαση και την εποπτεία.
Όσο περισσότερες εκπαιδευτικές λειτουργίες περνούν σε συστήματα ΤΝ, τόσο πιο κρίσιμο γίνεται το ερώτημα για το ποιος παίρνει τις αποφάσεις.
Ο εκπαιδευτικός; Ο μαθητής; Το σχολείο; Το υπουργείο; Ή, έμμεσα, το σύστημα Τεχνητής Νοημοσύνης και οι εταιρείες που το έχουν αναπτύξει;
Η τεχνολογία μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο υποστήριξης. Υπάρχει όμως μεγάλη διαφορά ανάμεσα στο να βοηθά έναν εκπαιδευτικό να αποφασίσει και στο να αρχίζει σταδιακά να αποφασίζει αντί γι' αυτόν.
2. Τι θα συμβεί στην ανάπτυξη των παιδιών;
Η UNESCO στρέφει επίσης την προσοχή στη συναισθηματική, κοινωνική και γνωστική ανάπτυξη των νέων.
Η εκπαίδευση δεν είναι απλή μεταφορά πληροφοριών.
Ένα παιδί μαθαίνει συζητώντας, διαφωνώντας, κάνοντας λάθη, συνεργαζόμενο, αντιμετωπίζοντας δυσκολίες και οικοδομώντας σχέσεις με άλλους ανθρώπους.
Σε έναν κόσμο όπου ένας μαθητής μπορεί ανά πάσα στιγμή να ζητήσει από ένα σύστημα ΤΝ να του εξηγήσει ένα πρόβλημα, να του γράψει ένα κείμενο ή να του προτείνει μια απάντηση, το κρίσιμο ερώτημα γίνεται πλέον ποιες γνωστικές και κοινωνικές διαδικασίες πρέπει να συνεχίσει να ασκεί μόνος του.
3. Πρέπει να αλλάξει ο τρόπος που διδάσκουμε και εξετάζουμε;
Ίσως εδώ βρίσκεται μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τα σχολεία και τα πανεπιστήμια.
Αν ένα εργαλείο Τεχνητής Νοημοσύνης μπορεί μέσα σε δευτερόλεπτα να δημιουργήσει μια έκθεση, να συνοψίσει ένα βιβλίο, να λύσει μια άσκηση ή να συντάξει μια εργασία, τότε τίθεται αναπόφευκτα το ερώτημα:
Τι ακριβώς πρέπει να αξιολογεί πλέον το σχολείο;
Η UNESCO θέτει στο επίκεντρο το τι θα παραμείνει ουσιαστικό και παιδαγωγικά σημαντικό τόσο στη διδασκαλία όσο και στην αξιολόγηση.
Η πρόκληση επομένως δεν είναι απλώς να εντοπίζεται αν ένας μαθητής χρησιμοποίησε ΤΝ, αλλά να επανασχεδιαστούν δραστηριότητες και εξετάσεις έτσι ώστε να εξακολουθούν να μετρούν πραγματική κατανόηση, κρίση και δημιουργικότητα.
4. Θα αλλάξει η ίδια η σκέψη μας;
Ακόμη βαθύτερο είναι το τέταρτο ερώτημα της UNESCO:
Πώς θα σκεφτόμαστε, πώς θα θέτουμε ερωτήματα και πώς θα εκφραζόμαστε στην εποχή της ΤΝ;
Όταν ένας αλγόριθμος μπορεί να ολοκληρώσει τη φράση μας, να προτείνει επιχειρήματα, να συνοψίσει ένα δύσκολο κείμενο ή ακόμη και να διατυπώσει μια άποψη εκ μέρους μας, το ζήτημα δεν αφορά πλέον μόνο την παραγωγικότητα.
Αφορά την ίδια τη διαδικασία μέσα από την οποία ο άνθρωπος μαθαίνει να σκέφτεται.
Το σχολείο του μέλλοντος επομένως ίσως χρειαστεί να δίνει ακόμη μεγαλύτερη έμφαση όχι στην απλή παραγωγή μιας «σωστής απάντησης», αλλά στην ικανότητα του μαθητή να αμφισβητεί, να ελέγχει πηγές, να συγκρίνει, να επιχειρηματολογεί και να καταλαβαίνει γιατί μια απάντηση είναι σωστή ή λανθασμένη.
5. Ποιος θα κυβερνά την εκπαίδευση;
Για την UNESCO, η εκπαίδευση αποτελεί κοινό αγαθό που υπηρετεί δημόσιους σκοπούς και πρέπει να λογοδοτεί στην κοινωνία.
Η είσοδος όμως ιδιωτικών αλγοριθμικών συστημάτων στην καρδιά της εκπαιδευτικής διαδικασίας δημιουργεί νέα ζητήματα διακυβέρνησης.
Ποιος καθορίζει τον τρόπο λειτουργίας τους; Με ποια δεδομένα έχουν εκπαιδευτεί; Ποιες αξίες και ποιες προκαταλήψεις μπορεί να ενσωματώνουν; Και μέχρι ποιο σημείο μπορεί ένα δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα να εξαρτάται από τεχνολογικές υποδομές που δεν ελέγχει;
6. Μήπως η ΤΝ αλλάζει ακόμη και αυτό που θεωρούμε «μέλλον της εκπαίδευσης»;
Το τελευταίο ερώτημα είναι ίσως και το πιο ενδιαφέρον.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν αλλάζει μόνο τα εργαλεία της εκπαίδευσης. Μπορεί να αλλάξει και τον τρόπο με τον οποίο φανταζόμαστε το μέλλον της.
Ένα εκπαιδευτικό σύστημα δεν πρέπει να προσαρμόζεται μηχανικά σε κάθε νέα τεχνολογία μόνο και μόνο επειδή αυτή υπάρχει.
Το αντίστροφο ερώτημα είναι εξίσου σημαντικό:
Τι είδους κοινωνία και τι είδους πολίτες θέλουμε να δημιουργεί η εκπαίδευση – και ποια θέση θέλουμε να έχει η Τεχνητή Νοημοσύνη μέσα σε αυτήν;
Η συζήτηση τώρα αρχίζει
Η UNESCO αποφεύγει να παρουσιάσει το μέλλον ως ήδη αποφασισμένο.
Αντίθετα, επισημαίνει ότι η εκπαίδευση στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης βρίσκεται ακόμη σε μια ανοιχτή και υπό διαμόρφωση περίοδο.
Και ακριβώς γι' αυτό εκπαιδευτικοί, μαθητές, πανεπιστήμια, κυβερνήσεις και κοινωνίες δεν μπορούν να αντιμετωπίζουν την ΤΝ απλώς ως ακόμη ένα ψηφιακό εργαλείο.
Πρέπει να αναγνωρίσουν, όπως το θέτει η UNESCO, τον «αλγόριθμο μέσα στο δωμάτιο» και να συζητήσουν ανοιχτά για τις συνέπειές του.
Γιατί το πραγματικό ερώτημα πλέον δεν είναι αν η Τεχνητή Νοημοσύνη θα μπει στην εκπαίδευση.
Έχει ήδη μπει. Το ζήτημα είναι ποιος θα αποφασίσει τι θα κάνει από εδώ και πέρα. alfavita
Συναγερμός στα σχολεία της Αχαΐας: 269 κενά εκπαιδευτικών – «Γολγοθάς» η Παράλληλη Στήριξη
Σοβαρές ελλείψεις λίγες ημέρες μετά το πρώτο κουδούνι – 150 κενές θέσεις δασκάλων στην Παράλληλη Στήριξη και νέες ανάγκες σε Ειδική Αγωγή και ειδικότητες
Με σημαντικές ελλείψεις σε εκπαιδευτικό προσωπικό ξεκίνησε η νέα σχολική χρονιά στην Αχαΐα, παρά την ολοκλήρωση της πρώτης φάσης προσλήψεων αναπληρωτών. Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποίησε ο Σύλλογος Εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Πάτρας, τα κενά στη Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Αχαΐας ανέρχονται συνολικά σε 269, ενώ δεν αποκλείεται να αυξηθούν το επόμενο διάστημα.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα εντοπίζεται στην Παράλληλη Στήριξη και στις δομές Ειδικής Αγωγής, με τις σχολικές μονάδες να καλούνται να οργανώσουν τη λειτουργία τους χωρίς το απαραίτητο προσωπικό. Η κατάσταση προκαλεί έντονο προβληματισμό σε εκπαιδευτικούς και γονείς, καθώς οι ελλείψεις επηρεάζουν άμεσα μαθητές που χρειάζονται εξατομικευμένη υποστήριξη μέσα στην τάξη.
150 κενά δασκάλων στην Παράλληλη Στήριξη
Σύμφωνα με την καταγραφή του Συλλόγου, οι μεγαλύτερες ελλείψεις αφορούν τους δασκάλους Παράλληλης Στήριξης, όπου καταγράφονται 150 κενές θέσεις. Παράλληλα, υπάρχουν 15 κενά νηπιαγωγών στην Παράλληλη Στήριξη, καθώς και 10 κενά νηπιαγωγών σε δομές Ειδικής Αγωγής.
Οι ελλείψεις αυτές δημιουργούν σοβαρά προβλήματα στην καθημερινή λειτουργία των σχολείων, ενώ αφήνουν μαθητές και οικογένειες να περιμένουν την τοποθέτηση του απαραίτητου εκπαιδευτικού προσωπικού.
Κενά και σε άλλες ειδικότητες
Η εικόνα δεν περιορίζεται στην Παράλληλη Στήριξη και την Ειδική Αγωγή. Ο Σύλλογος Εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Πάτρας καταγράφει σημαντικές ελλείψεις και σε άλλες ειδικότητες.
Ειδικότερα, αναφέρονται:
- 9 κενά πλήρους και 6 μειωμένου ωραρίου στη Γαλλική Γλώσσα.
- 11 κενά πλήρους και 11 μειωμένου ωραρίου στην Αγγλική Γλώσσα.
- 2 κενά μειωμένου ωραρίου στη Γερμανική Γλώσσα.
- 11 κενά εκπαιδευτικών Εικαστικών.
- 12 κενά εκπαιδευτικών Φυσικής Αγωγής.
- 5 κενά νηπιαγωγών.
- 33 κενά στις Ζώνες Εκπαιδευτικής Προτεραιότητας.
Η καταγραφή έρχεται μετά την ανακοίνωση των προσλήψεων αναπληρωτών για το 2026, οι οποίες, σύμφωνα με τους εκπαιδευτικούς, δεν επαρκούν για να καλύψουν τις πραγματικές ανάγκες των σχολείων της Αχαΐας.
Ζητούν άμεση δεύτερη φάση προσλήψεων
Ο Σύλλογος Εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Πάτρας ζητά από το Υπουργείο Παιδείας να προχωρήσει χωρίς καθυστέρηση στη δεύτερη φάση πρόσληψης αναπληρωτών, προκειμένου να περιοριστούν τα προβλήματα και να διασφαλιστεί η ομαλή λειτουργία των σχολικών μονάδων.
Όπως επισημαίνεται, η πλήρης στελέχωση των σχολείων αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ισότιμη πρόσβαση όλων των μαθητών στην εκπαίδευση. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην κάλυψη των θέσεων Παράλληλης Στήριξης και Ειδικής Αγωγής, καθώς οι ελλείψεις στους συγκεκριμένους τομείς έχουν άμεσο αντίκτυπο στην καθημερινότητα παιδιών, γονέων και εκπαιδευτικών.
Το ζήτημα προστίθεται στις αντιδράσεις που έχουν ήδη προκαλέσει στην Πάτρα οι συμπτύξεις σχολικών τμημάτων, με εκπαιδευτικούς, γονείς και δημοτικές παρατάξεις να εκφράζουν την έντονη ανησυχία τους για την κατάσταση στα σχολεία.
Πλέον, το ενδιαφέρον στρέφεται στον χρόνο πραγματοποίησης της δεύτερης φάσης προσλήψεων και στον αριθμό των αναπληρωτών που θα τοποθετηθούν στην Αχαΐα. Μέχρι τότε, αρκετές σχολικές μονάδες καλούνται να λειτουργήσουν με σοβαρές ελλείψεις, με την Παράλληλη Στήριξη να παραμένει το μεγαλύτερο ανοιχτό μέτωπο. alfavita
«Σχολική χρονιά με άδειες τσέπες, χιλιάδες κενά και επικίνδυνα σχολεία» – Οι γονείς προειδοποιούν για νέο βάρος στις οικογένειες
Καταγγελίες για υποχρηματοδότηση, ελλείψεις εκπαιδευτικών και σχολικών νοσηλευτών, επικίνδυνα σχολικά κτίρια και νέο εξεταστικό βάρος στους μαθητές
Με αφορμή την έναρξη της σχολικής χρονιάς, η Ομοσπονδία Γονέων και Κηδεμόνων Περιφέρειας Αττικής κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την κατάσταση στα σχολεία, καταγγέλλοντας ότι μαθητές και οικογένειες βρίσκονται αντιμέτωποι με αυξημένα έξοδα, τουλάχιστον 20.000 κενά εκπαιδευτικών, ελλείψεις σε ειδικό και βοηθητικό προσωπικό, εκπαιδευτικούς παράλληλης στήριξης και σχολικούς νοσηλευτές.
Παράλληλα, επισημαίνει ότι οι συγχωνεύσεις τμημάτων οδηγούν σε τάξεις με 25 και 27 μαθητές, ενώ η ανεπαρκής χρηματοδότηση αφήνει τα σχολικά κτίρια σε κακή κατάσταση. Η Ομοσπονδία αντιδρά και στον σχεδιασμό για το Εθνικό Απολυτήριο, προειδοποιώντας για πολλαπλές πανελλαδικές εξετάσεις και ακόμη μεγαλύτερη πίεση στις οικογένειες. Καλεί τους γονείς να συσπειρωθούν στους Συλλόγους και τις Ενώσεις Γονέων, διεκδικώντας αύξηση της χρηματοδότησης, μόνιμους διορισμούς, κατάργηση του ΦΠΑ στα σχολικά είδη και ένα δημόσιο σχολείο που θα καλύπτει ουσιαστικά τις μορφωτικές ανάγκες όλων των παιδιών.
Αναλυτικά η ανακοίνωση ΕΔΩ alfavita
Κέρκυρα: Η σχολική χρονιά ξεκίνησε με σοβαρά προβλήματα και ελλείψεις
Καταγγελίες για υποστελέχωση ειδικών σχολείων, μετακινήσεις αναπληρωτών και περιορισμούς στη δημιουργία νέων τμημάτων
Με σοβαρές ελλείψεις και σημαντικά προβλήματα στη λειτουργία των σχολείων ξεκίνησε η νέα σχολική χρονιά στην Κέρκυρα, σύμφωνα με όσα καταγγέλθηκαν κατά την παρέμβαση εκπαιδευτικών στη Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης στις 9 Σεπτεμβρίου. Στο επίκεντρο βρέθηκαν η ανεπαρκής στελέχωση του ΕΝΕΕΓΥΛ Βόρειας Κέρκυρας με εξειδικευμένο προσωπικό, η τοποθέτηση αναπληρωτών χωρίς πλήρη εικόνα των διαθέσιμων κενών και οι μεγάλες καθημερινές μετακινήσεις τους μεταξύ σχολείων.
Παράλληλα, τέθηκαν ζητήματα σχετικά με την έγκριση νέων τμημάτων και τις μετεγγραφές μαθητών, καθώς, όπως υποστηρίζεται, οι σχετικές οδηγίες οδηγούν σε περιορισμό των τμημάτων και σε συνωστισμό μαθητών στις αίθουσες. Οι εκπαιδευτικοί ζητούν άμεση κάλυψη όλων των κενών, πλήρη στελέχωση των ειδικών σχολείων, διαφάνεια στις τοποθετήσεις και έγκριση όλων των αναγκαίων τμημάτων.
Αναλυτικά η ανακοίνωση παρακάτω:
Στις 9 Σεπτεμβρίου το Δ.Σ. της ΕΛΜΕ Κέρκυρας, μαζί με εκπαιδευτικούς, πραγματοποίησε παρέμβαση στη ΔΔΕ, θέτοντας τα σοβαρά ζητήματα που αφορούν τη λειτουργία των σχολείων και τα εργασιακά δικαιώματα των συναδέλφων. Δυστυχώς, όσα ακολούθησαν επιβεβαιώνουν τις ανησυχίες που είχαμε ήδη εκφράσει.
1. Όταν αποφασίστηκε η ίδρυση του ΕΝΕΕΓΥΛ στη Βόρεια Κέρκυρα, η ΕΛΜΕ είχε προειδοποιήσει ότι ένα σχολείο Ειδικής Αγωγής δεν μπορεί να δημιουργείται πρόχειρα, χωρίς τις απαραίτητες υποδομές και χωρίς πλήρη στελέχωση με εξειδικευμένο προσωπικό.
Με την έναρξη της σχολικής χρονιάς, το σχολείο έχει μόλις δύο εκπαιδευτικούς ειδικής αγωγής, φιλόλογο και φυσικό, χωρίς να υπάρχει πρόβλεψη, η ΔΔΕ να ζητήσει κι άλλες ειδικότητες, όπως μουσική, καλλιτεχνικά, πληροφορική κλπ. Το ακόμα πιο τραγικό όμως είναι ότι θα διδάξουν στο σχολείο, τέσσερις συνάδελφοι χωρίς εξειδίκευση στην Ειδική Αγωγή, οι οποίοι καλούνται να συμπληρώσουν το ωράριό τους στο ΕΝΕΕΓΥΛ, απλά και μόνο επειδή δεν συμπληρώνουν ωράριο στο Γυμνάσιο Καρουσάδων. Η ευθύνη προφανώς δεν ανήκει στους συναδέλφους, αλλά στη Διοίκηση και στο Υπουργείο, που λειτουργούν μια τόσο απαιτητική δομή, χωρίς να έχουν εξασφαλίσει το αναγκαίο εξειδικευμένο προσωπικό και προσπαθούν με μπαλώματα να στήσουν σχολείο. Τα παιδιά δε χρειάζονται φύλαξη, αλλά ολοκληρωμένη και εξειδικευμένη εκπαίδευση, από το αντίστοιχο εκπαιδευτικό προσωπικό.
Η ΕΛΜΕ είχε προειδοποιήσει για την προχειρότητα. Δυστυχώς, επιβεβαιώνεται. Δεν αρκεί να ιδρύεται ένα Ειδικό Σχολείο για τα μάτια του κόσμου. Πρέπει να εξασφαλίζονται οι πραγματικές προϋποθέσεις για τη σωστή λειτουργία του.
2. Η ΕΛΜΕ έθεσε επίσης το απαράδεκτο καθεστώς, κατά το οποίο οι αναπληρωτές δεν έχουν στη διάθεσή τους το σύνολο των πραγματικών κενών, με αποτέλεσμα να τοποθετούνται μακριά από τον τόπο κατοικίας τους, ενώ μπορεί να υπάρχουν διαθέσιμα κενά πολύ πιο κοντά, τα οποία όμως δεν τους εμφανίζονται.
Παράλληλα, ζητήσαμε εξηγήσεις για τα κριτήρια με τα οποία η ΔΔΕ διαμορφώνει τις ομάδες / «γκρουπάκια» σχολείων για την τοποθέτηση των συναδέλφων. Υπάρχουν περιπτώσεις όπου ένας εκπαιδευτικός καλείται να μετακινηθεί την ίδια ημέρα από την Κασσιώπη στις Αργυράδες, διανύοντας δεκάδες χιλιόμετρα σε ένα οδικό δίκτυο με τα γνωστά προβλήματα.
Δεν μπορεί οι εκπαιδευτικοί να αντιμετωπίζονται ως «λάστιχο», ιδιαίτερα όταν υπάρχουν άλλες δυνατότητες τοποθέτησης, τις οποίες δεν είχαν καν τη δυνατότητα να επιλέξουν. Πρόκειται για σοβαρό ζήτημα διαφάνειας, ισότιμης μεταχείρισης και προστασίας των εργασιακών δικαιωμάτων των συναδέλφων.
3. Στην συνάντηση, και ενώπιον πολλών παρευρισκομένων -της ΕΛΜΕ, εκπαιδευτικών των σχολείων, του Προϊσταμένου Εκπαιδευτικών Θεμάτων- η ΔΔΕ δεσμεύτηκε ότι θα εγκριθεί κάθε νέο τμήμα που θα προκύψει ως αναγκαίο από τις εγγραφές και τις μετεγγραφές μαθητών. Κάτι για το οποίο ρωτήθηκε 3 φορές ώστε να γίνει σαφές στην καθένα που βρισκόταν εκεί.
Μόλις την επόμενη ημέρα, όμως, με το υπ’ αριθμ. 4392/10-09-2026 έγγραφο προς τα σχολεία, δόθηκε οδηγία οι μετεγγραφές να εγκρίνονται μόνο εφόσον υπάρχουν κενές θέσεις και δεν αυξάνεται ο αριθμός των τμημάτων στο σχολείο υποδοχής.
Με τον τρόπο αυτό, η ΔΔΕ αναίρεσε στην πράξη τη δέσμευση που είχε δώσει μία μόλις ημέρα νωρίτερα, δημόσια, στην ΕΛΜΕ και στους εκπαιδευτικούς. Δεν μπορεί άλλα να δηλώνονται στις συναντήσεις με το σωματείο και την αμέσως επόμενη ημέρα να αποστέλλονται οδηγίες που οδηγούν στο αντίθετο αποτέλεσμα.
Και αυτή η πρακτική εντάσσεται στη γενικότερη πολιτική του Υπουργείου: λιγότερα τμήματα, λιγότεροι εκπαιδευτικοί, συμπτύξεις και 25, 26 και 27 μαθητές στοιβαγμένοι στις αίθουσες, με τις πραγματικές ανάγκες των σχολείων να υποτάσσονται στη λογική των περικοπών.
Η ΕΛΜΕ Κέρκυρας απαιτεί:
Ø Πλήρη στελέχωση του ΕΝΕΕΓΥΛ με το απαραίτητο εξειδικευμένο προσωπικό
Ø Δημοσιοποίηση όλων των πραγματικών κενών και δυνατότητα των αναπληρωτών να επιλέγουν από το σύνολό τους, ομάδες σχολείων με λογικά και διαφανή γεωγραφικά κριτήρια
Ø Άμεση έγκριση όλων των αναγκαίων νέων τμημάτων.
Οι μαθητές δεν είναι αριθμοί και οι εκπαιδευτικοί δεν είναι αναλώσιμοι.
Καμία σύμπτυξη – κανένα στοίβαγμα 27 μαθητών στις τάξεις – καμία καταστρατήγηση των δικαιωμάτων των συναδέλφων. alfavita
Οι «αόρατοι» μαθητές της τάξης: Τα παιδιά που μπορεί να χαθούν μέσα σε μια τάξη 27 παιδιών
Δεν προκαλούν, δεν διακόπτουν, δεν ζητούν βοήθεια και συχνά δεν δημιουργούν κανένα «πρόβλημα». Κι όμως, μπορεί να είναι τα παιδιά που χρειάζονται περισσότερο από όλους ένα βλέμμα, μια ερώτηση, έναν εκπαιδευτικό που θα αντιληφθεί εγκαίρως ότι πίσω από τη σιωπή κρύβεται δυσκολία, φόβος ή παραίτηση.
Σε κάθε σχολική τάξη υπάρχουν οι μαθητές που γίνονται αμέσως αντιληπτοί. Είναι εκείνοι που σηκώνουν συνεχώς το χέρι, που θέλουν να απαντήσουν, που μιλούν χωρίς να τους δοθεί ο λόγος, που κάνουν αστεία, που αντιδρούν, που αμφισβητούν, που ζητούν διευκρινίσεις ή που, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, διεκδικούν ένα μεγάλο μέρος της προσοχής του εκπαιδευτικού.
Υπάρχουν όμως και οι άλλοι. Οι ήσυχοι μαθητές.
Εκείνοι που κάθονται συνήθως στο ίδιο θρανίο, ανοίγουν το βιβλίο όταν πρέπει, δεν δημιουργούν προβλήματα, δεν προκαλούν παρατηρήσεις, δεν διακόπτουν το μάθημα και, κυρίως, δεν ζητούν σχεδόν ποτέ βοήθεια.
Μπορεί να περάσει ολόκληρη η διδακτική ώρα χωρίς να ακουστεί η φωνή τους.
Και μπορεί να περάσει ολόκληρη η διδακτική ώρα χωρίς κανείς να αντιληφθεί ότι δεν κατάλαβαν σχεδόν τίποτα.
Η σιωπή δεν σημαίνει πάντα ότι «όλα πάνε καλά»
Στο σχολείο υπάρχει μια επικίνδυνη παρεξήγηση: επειδή ένα παιδί δεν δημιουργεί πρόβλημα, θεωρείται συχνά ότι δεν έχει και πρόβλημα.
Ο μαθητής που δεν μιλά δεν θα διακόψει την πορεία του μαθήματος, δεν θα αναγκάσει τον εκπαιδευτικό να σταματήσει, δεν θα προκαλέσει την παρέμβαση του διευθυντή, δεν θα αποτελέσει θέμα στη συνεδρίαση του συλλόγου διδασκόντων. Έτσι, μέσα στη φυσιολογική πίεση μιας σχολικής ημέρας, μπορεί πολύ εύκολα να περάσει κάτω από το παιδαγωγικό ραντάρ.
Η πραγματικότητα όμως μπορεί να είναι εντελώς διαφορετική.
Πίσω από τη σιωπή μπορεί να βρίσκεται ντροπή. Μπορεί να βρίσκεται φόβος μήπως η απάντηση είναι λανθασμένη και προκαλέσει γέλια. Μπορεί να βρίσκεται ανασφάλεια, δυσκολία κατανόησης, χαμηλή αυτοπεποίθηση, κοινωνική απομόνωση ή απλώς η πεποίθηση ενός παιδιού ότι «οι άλλοι είναι καλύτεροι από εμένα, άρα δεν έχει νόημα να προσπαθήσω».
Και υπάρχει ίσως ακόμη πιο ανησυχητική περίπτωση: το παιδί που κάποτε προσπαθούσε, αλλά έπαψε.
Δεν σηκώνει πλέον το χέρι όχι επειδή δεν έχει απορίες, αλλά επειδή έχει πειστεί ότι κανείς δεν θα τις ακούσει ή ότι ακόμη και αν τις εκφράσει δεν θα μπορέσει να ακολουθήσει.
Σε ένα τμήμα 27 μαθητών είναι εύκολο να εξαφανιστείς
Η συζήτηση για τον αριθμό των μαθητών μέσα στις τάξεις παρουσιάζεται πολλές φορές ως ένα απλό διοικητικό ή οικονομικό ζήτημα: πόσα παιδιά «χωράει» μια αίθουσα, πόσα τμήματα μπορούν να δημιουργηθούν, πόσοι εκπαιδευτικοί απαιτούνται.
Όμως το μέγεθος μιας τάξης είναι πάνω απ’ όλα παιδαγωγικό ζήτημα.
Σε ένα τμήμα 25, 26 ή 27 μαθητών ο εκπαιδευτικός καλείται, μέσα σε 45 λεπτά, να διδάξει, να εξηγήσει, να απαντήσει σε ερωτήσεις, να αντιμετωπίσει διακοπές, να διαχειριστεί συμπεριφορές, να ελέγξει εργασίες, να κινηθεί μέσα σε μια συχνά ανομοιογενή ομάδα και ταυτόχρονα να διαπιστώσει ποιος κατάλαβε και ποιος όχι.
Οι μαθητές που διεκδικούν την προσοχή θα τη λάβουν με κάποιον τρόπο.
Οι υπόλοιποι όμως;
Το παιδί στην τρίτη σειρά που κοιτάζει τον πίνακα αλλά έχει χάσει το νήμα εδώ και είκοσι λεπτά;
Η μαθήτρια που έχει μια απορία αλλά προτιμά να τη γράψει λάθος στο τετράδιό της παρά να σηκώσει το χέρι;
Ο μαθητής που έπαψε να προσπαθεί επειδή εδώ και μήνες αισθάνεται ότι βρίσκεται διαρκώς ένα βήμα πίσω;
Σε μια πολυπληθή τάξη είναι πολύ εύκολο να μη γίνουν αντιληπτοί.
Να βρίσκονται καθημερινά στο σχολείο και, κατά έναν παράδοξο τρόπο, να παραμένουν αόρατοι μέσα σε αυτό.
Το «καλό και ήσυχο παιδί» που κανείς δεν ρώτησε
Υπάρχει μάλιστα μια κατηγορία μαθητών που μπορεί να παραμείνει αόρατη για χρόνια ακριβώς επειδή συμπεριφέρεται υποδειγματικά.
«Δεν μας έχει δημιουργήσει ποτέ πρόβλημα», λέμε.
Η φράση ακούγεται θετική, αλλά δεν απαντά στο σημαντικότερο ερώτημα:
Τον έχουμε πραγματικά γνωρίσει;
Ξέρουμε τι σκέφτεται όταν δεν καταλαβαίνει;
Ξέρουμε αν φοβάται να μιλήσει;
Ξέρουμε αν αισθάνεται ότι ανήκει στην τάξη;
Ξέρουμε αν υπάρχει κάποιο μάθημα στο οποίο έχει σταματήσει εδώ και μήνες να παρακολουθεί ουσιαστικά;
Ξέρουμε αν έχει πειστεί ότι «δεν τα παίρνει τα γράμματα» επειδή κάποια στιγμή δυσκολεύτηκε και κανείς δεν πρόλαβε να σταθεί δίπλα του;
Η απουσία προβληματικής συμπεριφοράς δεν αποτελεί απόδειξη σχολικής ευημερίας.
Ένα παιδί μπορεί να κάθεται ήσυχο στο θρανίο του και ταυτόχρονα να απομακρύνεται κάθε ημέρα λίγο περισσότερο από τη μαθησιακή διαδικασία.
Η συμμετοχή δεν είναι μόνο το σηκωμένο χέρι
Υπάρχει ακόμη ένας λόγος για τον οποίο χρειάζεται προσοχή.
Το σχολείο συχνά ταυτίζει τη συμμετοχή με την εξωστρέφεια. Ο μαθητής που απαντά γρήγορα, μιλά εύκολα και εκφράζεται δημόσια θεωρείται ενεργός, ενώ εκείνος που χρειάζεται περισσότερο χρόνο, που σκέφτεται πριν μιλήσει ή που αισθάνεται άβολα να εκτεθεί μπροστά σε είκοσι πέντε συμμαθητές μπορεί να θεωρηθεί αδιάφορος.
Δεν είναι έτσι.
Η τάξη δεν πρέπει να γίνει ένας διαγωνισμός για το ποιος θα σηκώσει πρώτος το χέρι.
Υπάρχουν παιδιά που χρειάζονται χρόνο. Υπάρχουν παιδιά που θα μιλήσουν μόνο όταν αισθανθούν ασφαλή. Υπάρχουν παιδιά που εκφράζονται καλύτερα γραπτά. Υπάρχουν μαθητές που χρειάζονται πρώτα μια προσωπική κουβέντα με τον εκπαιδευτικό για να αποκτήσουν το θάρρος να εκτεθούν μπροστά στους υπόλοιπους.
Η παιδαγωγική αξία του εκπαιδευτικού βρίσκεται πολλές φορές ακριβώς εκεί: όχι μόνο στο να ακούσει εκείνον που μιλά, αλλά στο να αναζητήσει εκείνον που σιωπά.
Ένα «κατάλαβες;» δεν είναι πάντα αρκετό
Υπάρχει μια γνώριμη στιγμή σε κάθε μάθημα.
Ο εκπαιδευτικός ολοκληρώνει την εξήγηση και ρωτά:
«Το καταλάβαμε;»
Κάποιοι νεύουν καταφατικά, κανείς δεν απαντά και το μάθημα συνεχίζεται.
Όμως το παιδί που φοβάται να σηκώσει το χέρι όταν δεν καταλαβαίνει είναι πολύ πιθανό να μη σηκώσει το χέρι ούτε τότε.
Γι' αυτό η ουσιαστική παρατήρηση, οι μικρές ερωτήσεις, η προσωπική επαφή, η δυνατότητα λάθους χωρίς ειρωνεία και η δημιουργία ενός κλίματος στο οποίο η απορία δεν αντιμετωπίζεται ως αδυναμία είναι ίσως σημαντικότερα από οποιαδήποτε εντυπωσιακή εκπαιδευτική τεχνική.
Μερικές φορές μια φράση αρκεί:
«Σε βλέπω λίγο προβληματισμένο. Θέλεις να το ξαναδούμε;»
Για έναν εκπαιδευτικό μπορεί να είναι μια απλή ερώτηση.
Για ένα παιδί μπορεί να σημαίνει κάτι πολύ μεγαλύτερο:
Με πρόσεξε.
Το σχολείο οφείλει να βλέπει και όσους δεν φωνάζουν
Το σχολείο δικαίως αφιερώνει χρόνο στους μαθητές που εκδηλώνουν έντονες συμπεριφορές, αντιμετωπίζουν συγκρούσεις ή χρειάζονται άμεση υποστήριξη.
Δεν πρέπει όμως όλη η προσοχή του να κατευθύνεται αναγκαστικά προς εκεί όπου υπάρχει ο μεγαλύτερος θόρυβος.
Γιατί τα παιδιά που έχουν μάθει να υποφέρουν σιωπηλά είναι πολύ εύκολο να μείνουν χωρίς βοήθεια.
Και ακριβώς γι' αυτό η συζήτηση για μικρότερα τμήματα δεν αφορά μόνο την «ποιότητα της διδασκαλίας» με την αφηρημένη έννοια του όρου. Αφορά τη δυνατότητα του εκπαιδευτικού να κοιτάξει πραγματικά τα πρόσωπα απέναντί του, να αντιληφθεί μια αλλαγή στη συμπεριφορά, να σταθεί για δύο λεπτά δίπλα σε ένα θρανίο, να ρωτήσει έναν μαθητή που δεν ρωτά ποτέ και να εντοπίσει μια δυσκολία πριν αυτή μετατραπεί σε μόνιμη αποτυχία.
Στο μικρότερο τμήμα υπάρχουν περισσότερες πιθανότητες να ακουστεί ακόμη και εκείνος που δεν μιλά.
Και αυτό δεν είναι μια λεπτομέρεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας.
Είναι ο πυρήνας της.
Γιατί πίσω από πολλούς μαθητές που κάποια στιγμή εμφανίζονται ως «αδιάφοροι», «αδύναμοι» ή «παραιτημένοι», μπορεί να υπάρχει ένα παιδί που για μεγάλο χρονικό διάστημα περίμενε κάποιον να παρατηρήσει ότι δυσκολεύεται.
Και ίσως δεν υπάρχει πιο απλή αλλά και πιο ουσιαστική περιγραφή της παιδαγωγικής από αυτή: Μερικές φορές η διαφορά ανάμεσα σε έναν μαθητή που εγκαταλείπει και σε έναν μαθητή που συνεχίζει είναι ότι κάποιος τον είδε εγκαίρως. alfavita
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)