Συγχωνεύσεις τμημάτων ενώ τα μαθήματα έχουν ήδη αρχίσει: Ξηλώνεται ολόκληρος ο προγραμματισμός των σχολείων
Οι εντολές για κατάργηση και συγχώνευση τμημάτων δεν αυξάνουν μόνο τον αριθμό των μαθητών στις αίθουσες· ανατρέπουν ωρολόγια προγράμματα, αναθέσεις μαθημάτων και τοποθετήσεις εκπαιδευτικών, προκαλώντας ένα νέο κύμα αναστάτωσης μέσα στις σχολικές μονάδες.
Δεν πρόλαβαν καλά καλά να ανοίξουν τα σχολεία και σε πολλές περιοχές οι σχολικές μονάδες καλούνται να ξαναστήσουν από την αρχή έναν προγραμματισμό που χρειάστηκαν ημέρες για να ολοκληρώσουν. Εντολές που φτάνουν από Διευθύνσεις Εκπαίδευσης για συγχωνεύσεις τμημάτων, μείωση του αριθμού τους και αύξηση των μαθητών ανά αίθουσα, δεν περιορίζονται στην προφανή παιδαγωγική συνέπεια των πολυπληθέστερων τάξεων. Προκαλούν ένα πραγματικό ντόμινο ανατροπών στη λειτουργία των σχολείων, σε μια στιγμή μάλιστα που οι μαθητές έχουν ήδη γνωρίσει τα τμήματά τους, οι εκπαιδευτικοί έχουν αναλάβει μαθήματα και τα ωρολόγια προγράμματα έχουν σε μεγάλο βαθμό καταρτιστεί.
Μια τάξη που εξαφανίζεται από έναν διοικητικό πίνακα δεν σημαίνει απλώς ότι οι μαθητές της μοιράζονται σε δύο άλλες αίθουσες. Σημαίνει ότι εξαφανίζονται διδακτικές ώρες, αλλάζουν αναθέσεις μαθημάτων, δημιουργούνται πλεονάσματα εκπαιδευτικών και πρέπει να ξαναγραφτούν προγράμματα που είχαν στηθεί πάνω σε εντελώς διαφορετικά δεδομένα.
Από τα 20 παιδιά στα 27 - και όλα αλλάζουν
Το πρώτο και περισσότερο ορατό πρόβλημα είναι φυσικά η αύξηση του αριθμού των μαθητών μέσα στην τάξη. Όταν δύο μικρότερα τμήματα συμπτύσσονται ή όταν τρία τμήματα γίνονται δύο, δημιουργούνται αίθουσες με πολύ περισσότερους μαθητές, σε μια περίοδο κατά την οποία η εκπαιδευτική συζήτηση θα έπρεπε να κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση: μικρότερα τμήματα, περισσότερο χρόνο για κάθε μαθητή και καλύτερες συνθήκες διδασκαλίας.
Σε μια τάξη 26 ή 27 παιδιών, η δυνατότητα εξατομικευμένης προσέγγισης περιορίζεται δραστικά. Ο μαθητής που δυσκολεύεται γίνεται ευκολότερα «αόρατος», ο εκπαιδευτικός έχει λιγότερο χρόνο να παρακολουθήσει την πρόοδο κάθε παιδιού και η διαχείριση μιας δύσκολης τάξης γίνεται πολύ πιο απαιτητική. Όμως αυτές είναι μόνο οι πρώτες συνέπειες.
Ένα τμήμα λιγότερο σημαίνει ώρες λιγότερες για πολλούς καθηγητές
Στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση κάθε τμήμα δημιουργεί συγκεκριμένες ώρες διδασκαλίας για μια ολόκληρη σειρά ειδικοτήτων.
Αν καταργηθεί ένα τμήμα ενός Γυμνασίου, δεν χάνονται μόνο οι ώρες ενός εκπαιδευτικού. Μειώνονται ώρες Φιλολόγων, Μαθηματικών, Φυσικών, Χημικών, Βιολόγων, καθηγητών ξένων γλωσσών, Πληροφορικής, Φυσικής Αγωγής και άλλων ειδικοτήτων. Έτσι, ένας καθηγητής που μέχρι χθες συμπλήρωνε κανονικά το υποχρεωτικό του ωράριο στο σχολείο μπορεί ξαφνικά να εμφανίζεται με δύο, τέσσερις ή περισσότερες ώρες λιγότερες. Και εκεί αρχίζει το επόμενο πρόβλημα. Πρέπει να αναζητηθούν ώρες σε άλλο σχολείο.
Καθηγητές που είχαν τοποθετηθεί τώρα πρέπει να μετακινηθούν
Οι συγχωνεύσεις δημιουργούν τεχνητά μια νέα εικόνα πλεονασμάτων και ελλειμμάτων. Εκπαιδευτικοί που είχαν τοποθετηθεί σε συγκεκριμένο σχολείο με βάση τα αρχικά λειτουργικά κενά μπορεί, μετά τη μείωση των τμημάτων, να μη συμπληρώνουν πλέον το ωράριό τους. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε διάθεση για συμπλήρωση ωραρίου σε δεύτερη ή ακόμη και τρίτη σχολική μονάδα, σε αλλαγές τοποθέτησης ή σε μετακινήσεις που δεν υπήρχαν στον αρχικό προγραμματισμό. Και εδώ βρίσκεται μια από τις μεγαλύτερες αντιφάσεις της διαδικασίας.
Το σχολείο ξεκινά τον Σεπτέμβριο με συγκεκριμένα τμήματα, συγκεκριμένους καθηγητές και συγκεκριμένο πρόγραμμα. Λίγες ημέρες αργότερα αλλάζουν τα ίδια τα δεδομένα πάνω στα οποία οργανώθηκε η λειτουργία του και στη συνέχεια ζητείται από τη σχολική μονάδα να προσαρμοστεί μέσα σε ελάχιστο χρόνο.
Ξανά από την αρχή τα ωρολόγια προγράμματα
Όποιος έχει ασχοληθεί έστω και μία φορά με τη σύνταξη ωρολογίου προγράμματος γνωρίζει ότι δεν πρόκειται για μια απλή κατανομή ωρών. Πρέπει να συνδυαστούν το υποχρεωτικό ωράριο δεκάδων εκπαιδευτικών, οι ημέρες κατά τις οποίες κάποιοι υπηρετούν και σε άλλα σχολεία, οι αίθουσες και τα εργαστήρια, τα μονόωρα και δίωρα μαθήματα, οι ομάδες προσανατολισμού, τα τμήματα ξένων γλωσσών και μια σειρά ακόμη περιορισμών.
Ένα πρόγραμμα μπορεί να χρειαστεί πολλές ώρες ή και ημέρες για να ισορροπήσει. Η κατάργηση ενός ή περισσότερων τμημάτων μπορεί να το τινάξει κυριολεκτικά στον αέρα. Ο καθηγητής που είχε την Α2 και την Α3 χάνει ξαφνικά ένα τμήμα. Κάποιος άλλος πρέπει να πάρει διαφορετικές ώρες. Ένας τρίτος πρέπει να μετακινηθεί σε άλλο σχολείο για να συμπληρώσει ωράριο. Η ημέρα που ήταν διαθέσιμος στο ένα σχολείο πρέπει να συντονιστεί πλέον με το δεύτερο.
Και το πρόγραμμα ξαναγράφεται. Μερικές φορές από την αρχή.
Ανατρέπονται και οι αναθέσεις μαθημάτων
Δεν είναι όμως μόνο το ωρολόγιο πρόγραμμα. Στην αρχή κάθε σχολικής χρονιάς ο Σύλλογος Διδασκόντων και η Διεύθυνση οργανώνουν την κατανομή των μαθημάτων με βάση τις ειδικότητες, τις αναθέσεις και τις διαθέσιμες ώρες των εκπαιδευτικών. Ο καθηγητής έχει ήδη μπει στην τάξη, έχει γνωρίσει τους μαθητές του, έχει αρχίσει να οργανώνει το μάθημα και έχει σχηματίσει μια πρώτη εικόνα του τμήματος.
Με τις συγχωνεύσεις μπορεί να χρειαστεί να αλλάξει ολόκληρη αυτή η κατανομή. Ένας εκπαιδευτικός μπορεί να χάσει ένα τμήμα και να αναλάβει άλλο. Μαθήματα μπορεί να ανακατανεμηθούν μεταξύ συναδέλφων για να συμπληρωθούν ωράρια. Εκπαιδευτικός που είχε όλες τις ώρες του σε ένα σχολείο μπορεί να πρέπει πλέον να μοιράζει την εβδομάδα του σε δύο σχολικές μονάδες.μ Η σχολική ζωή, δηλαδή, μπαίνει ξανά σε μια κατάσταση προσωρινότητας ακριβώς τη στιγμή που θα έπρεπε να αρχίζει να σταθεροποιείται.
Και οι μαθητές αλλάζουν ξανά τάξη και καθηγητές
Μέσα στη διοικητική αυτή αναστάτωση υπάρχει και ένας παράγοντας που συχνά ξεχνιέται: οι ίδιοι οι μαθητές. Έχουν ήδη μπει σε ένα τμήμα, έχουν καθίσει σε συγκεκριμένα θρανία, έχουν γνωρίσει τον υπεύθυνο καθηγητή τους και τους συμμαθητές τους και έχουν αρχίσει να διαμορφώνουν τη δυναμική της ομάδας. Ξαφνικά τους ανακοινώνεται ότι το τμήμα τους καταργείται και ότι θα μοιραστούν σε άλλα.
Για ορισμένα παιδιά αυτό μπορεί να φαίνεται μια μικρή αλλαγή. Για άλλα, όμως, ειδικά για μαθητές με μαθησιακές, κοινωνικές ή συναισθηματικές δυσκολίες, η σταθερότητα του σχολικού περιβάλλοντος έχει ιδιαίτερη σημασία. Και όλα αυτά συμβαίνουν όχι επειδή άλλαξε ξαφνικά ο αριθμός των μαθητών, αλλά επειδή άλλαξε η διοικητική απόφαση για τον τρόπο με τον οποίο θα κατανεμηθούν.
Η λογιστική των τμημάτων απέναντι στην πραγματικότητα του σχολείου
Μια συγχώνευση μπορεί διοικητικά να εμφανίζεται ως απλή πράξη εξορθολογισμού: λιγότερα τμήματα, λιγότερες απαιτούμενες διδακτικές ώρες, μικρότερες ανάγκες σε προσωπικό. Στο πραγματικό σχολείο, όμως, τα πράγματα δεν λειτουργούν σαν κελιά σε ένα υπολογιστικό φύλλο. Κάθε τμήμα είναι μαθητές, ώρες, εκπαιδευτικοί, αναθέσεις, αίθουσες, πρόγραμμα και σχέσεις που έχουν ήδη αρχίσει να δημιουργούνται. Αν ένα τμήμα αφαιρεθεί, ολόκληρη αυτή η αλυσίδα πρέπει να ξαναστηθεί.
Γι' αυτό το σοβαρότερο ίσως πρόβλημα των συγχωνεύσεων που αποφασίζονται αφού έχει ξεκινήσει η σχολική χρονιά δεν είναι μόνο ότι δημιουργούνται μεγαλύτερες τάξεις. Είναι ότι ξεχαρβαλώνεται μέσα σε λίγες ημέρες ολόκληρη η οργανωτική δομή πάνω στην οποία επιχειρούν να σταθούν τα σχολεία. Και αντί εκπαιδευτικοί και Διευθύνσεις να ασχολούνται με το βασικό τους έργο, δηλαδή το μάθημα και τους μαθητές, αναγκάζονται ξανά να λύνουν έναν διοικητικό γρίφο με ωράρια, πλεονάσματα, διαθέσεις, αναθέσεις και μετακινήσεις.
Το σχολείο δεν μπορεί κάθε Σεπτέμβριο να στήνεται, να ξεστήνεται και να ξαναστήνεται από την αρχή. Γιατί πίσω από κάθε «ένα τμήμα λιγότερο» υπάρχει πολύ περισσότερη αναστάτωση από έναν αριθμό που απλώς διαγράφεται από έναν πίνακα.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου