|
Δευτέρα 2 Απριλίου 2012
ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
Γιαννης Ελαφρος
Οταν ένα σχολείο ψάχνει για στέγη, τότε τα πράγματα είναι σοβαρά. Οταν μάλιστα είναι ειδικό σχολείο, δηλαδή για παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, τότε τα πράγματα είναι πολύ σοβαρά. Ο λόγος για το 6ο Ειδικό Δημοτικό Σχολείο στον Κολωνό, το οποίο απειλείται με έξωση. Κτίριο υπάρχει για τη μετεγκατάστασή του, αλλά τα γραφειοκρατικά εμπόδια δεν επέτρεψαν την υλοποίηση της μετακόμισης. Σύμφωνα με τον Δήμο Αθηναίων, βρισκόμαστε πλέον λίγο πριν από την ολοκλήρωση της λήψης απόφασης.
«Στεγαζόμαστε σε ένα κτίριο, που βρίσκεται σε άσχημη κατάσταση. Εδώ και τέσσερα χρόνια βρισκόμαστε υπό καθεστώς έξωσης. Μέσα σε δύσκολες συνθήκες προσφέρουμε υπηρεσίες σε παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, από τις περιοχές της Ακαδημίας Πλάτωνα, του Κολωνού, των Σεπολίων και των Κ. Πατησίων. Σε αυτή την ευρύτερη περιοχή δεν υπάρχει άλλο ειδικό σχολείο», λέει στην «Κ» η κ. Τατιάνα Χαλικιά, δασκάλα του 6ου Ειδικού Δημοτικού Σχολείου.
Υστερα από διάφορες προτάσεις, που απορρίπτονταν, οι εκπαιδευτικοί κατέληξαν στο κτίριο του Βουστασίου, στα Σεπόλια. Το Βουστάσιο είναι ένα πρόσφατα ανακαινισμένο κτίριο, ιδιοκτησία του δήμου, με κατάλληλη υποδομή για άτομα με ειδικές ανάγκες. Ταυτόχρονα, εξυπηρετεί χωροταξικά τους μαθητές. Βεβαίως, υπήρχαν ορισμένα εμπόδια που έπρεπε να ξεπεραστούν: Το κτίριο ανήκει στο Δημοτικό Βρεφοκομείο και είχε παραχωρηθεί -χωρίς να χρησιμοποιηθεί- στο Κέντρο Υποδοχής Αλληλεγγύης Δήμου Αθηναίων (ΚΥΑΔΑ), που ασχολείται με τους αστέγους. «Επρεπε να έχουμε αποφάσεις παραχώρησης από το Βρεφοκομείο και τον ΚΥΑΔΑ, όπως και να βεβαιωθούμε ότι το ΕΣΠΑ -μέσω του οποίου έγινε η ανακαίνιση του Βουστασίου- προβλέπει χρήση από σχολείο. Ολα αυτά έχουν πλέον ολοκληρωθεί και το μόνο που απομένει είναι η έγκριση από το Δημοτικό Συμβούλιο, που θα συνεδριάσει την επόμενη Πέμπτη. Ελπίζω ότι πριν από το Πάσχα θα γίνει η μετακόμιση στο νέο κτίριο», λέει στην «Κ» η κ. Νέλλη Παπαχελά, αντιδήμαρχος Παιδείας και Ανάπτυξης. Τέλος καλό, όλα καλά; Υστερα από μήνες αναμονής, υπάρχει κλίμα επαγρύπνησης.
«Με τη μεταφορά μας στο νέο κτίριο, μπορούμε να ανταποκριθούμε πληρέστερα στην αυξημένη ζήτηση για ειδικές εκπαιδευτικές υπηρεσίες. Σήμερα "διώχνουμε” απελπισμένους γονείς, καθώς δεν χωρούν άλλα παιδάκια. Μπορούμε να ανταποκριθούμε, αρκεί να ενισχυθούμε σε ορισμένες ειδικότητες», λέει στην «Κ» η κ. Αθηνά Τυλιγάδα, διευθύντρια του σχολείου.
Το σχολείο προσφέρει υπηρεσίες ειδικής αγωγής, ψυχολογικής υποστήριξης, κοινωνικής μέριμνας, φυσιοθεραπείας και λογοθεραπείας. Υπηρεσίες με πολύ μεγάλο κόστος στον ιδιωτικό τομέα. Γι’ αυτό η περιπέτεια του 6ου Ειδικού Δημοτικού Σχολείου πρέπει να τελειωσε.
ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
Αρετη - Ελενη Κεραμαρη
«Η αγωγή των πολιτών είναι το κυριότερο και το σπουδαιότερο μέσο, για να ευτυχήσει μια πολιτεία.» υποστήριζε στο έργο του «Περί Παίδων Αγωγής» ο σημαντικός φιλόσοφος και ιστορικός Πλούταρχος, επηρεασμένος από τον ανθρωποκεντρισμό της Κλασσικής Αρχαιότητας που ανέδειξε τη Φιλοσοφία και επινόησε το βέλτιστο πολίτευμα.
Η αρχαία αθηναϊκή δημοκρατία ήταν συνυφασμένη με τη θεωρία πως ο τελικός προορισμός της Παιδείας είναι η θεραπεία του κοινωνικού συνόλου, η πρόοδος και η ευημερία της Πολιτείας, των Πολιτών ως «σώματος», ως «Δήμου» με την αρχαιοελληνική έννοια του όρου.
Όντως, οι Πολίτες είναι η δύναμη της πολιτείας. Στη Δημοκρατία όλοι έχουμε ευθύνη για ό,τι συμβαίνει στη δημόσια σφαίρα και οφείλουμε να είμαστε κατάλληλα προετοιμασμένοι για το ρόλο του Πολίτη και δεσμευμένοι σʼ αυτόν.
Καθώς η σημερινή κρίση είναι πρωτογενώς πολιτική, ως κρίση των δημοκρατικών θεσμών, αξιών, αρχών και στάσης ζωής, οφείλουμε να θωρακίσουμε τη Δημοκρατία και την Πολιτική που βάλλονται από ισχυρούς οικονομικούς και άλλους παράγοντες.
Η πολιτική απάθεια, η αποχή από τις εκλογές, οι καταστροφές δημόσιας και ιδιωτικής περιουσίας, οι προπηλακισμοί και η βία εναντίον Πολιτικών ή Αστυνομικών δεν αποτελούν λύσεις. Μάλλον καταδικάζουν την Ελλάδα σʼ έναν επιδεινούμενο φαύλο κύκλο. Η δημοκρατική πολιτειακή ωρίμανση της κοινωνίας μας είναι το ζητούμενο. Άρα, η σχεδιασθείσα απάλειψη της Παιδείας του Πολίτη από τα υποχρεωτικά μαθήματα της ελληνικής Β/θμιας Εκπαίδευσης δε θα βλάψει μόνον τον μαθητή, αλλά και ολόκληρη την κοινωνία.
Το μάθημα μπορεί να μεταδώσει γνώσεις για την Πολιτική, το Κράτος, το Σύνταγμα & τη Νομοθεσία, τις Δημοκρατικές αρχές, αξίες, διαθέσεις και συμπεριφορές. Καλλιεργεί διανοητικές ικανότητες και συναισθηματικο-κοινωνικές δεξιότητες απαραίτητες σε κάθε Πολίτη. Προλαμβάνει την άγνοια των Πολιτών στις σχέσεις τους με το Κράτος, την παραβατικότητα, τη φοροδιαφυγή, τη διαφθορά, τις αντικοινωνικές και τις αντιδημοκρατικές συμπεριφορές, τη δικομανία, την καθυστέρηση απόδοσης δικαιοσύνης, την ξενοφοβία, τη δυσκολία στην ορθή επικοινωνία και άλλα νοσηρά φαινόμενα.
Η προετοιμασία των μαθητών για το αξίωμα του Πολίτη είναι ένας από τους κυριότερους ρόλους του Σχολείου, το οποίο θεωρείται ο πιο κατάλληλος φορέας για την πολιτική κοινωνικοποίηση και πολιτειακή εκπαίδευση των παιδιών που επιτελούνται κυρίως με ειδικό βασικό μάθημα. Οι υπόλοιποι φορείς είναι κυρίως τα ΜΜΕ, οι Πολιτικοί και η Οικογένεια.
Συνεπώς, είναι προφανής η αναγκαιότητα ενίσχυσης των μαθημάτων «ΠΟΛΙΤΙΚΗ & ΔΙΚΑΙΟ» της Βʼ Λυκείου (πρώην ΣΤ. ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑΤΟΣ) και «ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ-ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» (πρώην ΑΓΩΓΗ ΠΟΛΙΤΗ) της Γʼ Γυμνασίου που ουσιαστικά καταργούνται από την επόμενη σχολική χρονιά, αφού το πρώτο γίνεται επιλογής στη Γʼ Λυκείου και το δεύτερο θα μετατραπεί μάλλον σε μία ή δύο εργασίες, δηλαδή δε θα διδάσκεται ούτε η στοιχειώδης ύλη (YΑ 104868/Γ2/13-9-11 για τα πιλοτικά γυμνάσια).
Αντιθέτως, στο εξωτερικό η ΠΑΙΔΕΙΑ του ΠΟΛΙΤΗ ή ΠΟΛΙΤΕΙΑΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ (Political/Citizenship/Civic Education) διευρύνεται ως απαραίτητο ξεχωριστό αντικείμενο μάθησης. Σε προηγμένες δημοκρατικές χώρες (Μ. Βρετανία, Νορβηγία, Δανία, Σουηδία, Ιρλανδία, Γερμανία, Ισπανία, Γαλλία,…) διδάσκεται σε όλες ή σε πολλές τάξεις ως κύριο διακριτό μάθημα.
Οι ειδικές μακροχρόνιες έρευνες μαρτυρούν ότι πρέπει να είναι κύριο υποχρεωτικό μάθημα για λόγους συμβολικούς –ανάδειξη και συνειδητοποίηση της σημασίας και της αξίας του στο Σχολικό Πρόγραμμα- αλλά και ουσιαστικούς, δηλαδή τη μετάδοση των απαραίτητων για κάθε Δημοκρατικό Πολίτη εννοιών, γνώσεων, αξιών, ικανοτήτων και διαθέσεων. Επιφανείς καθηγητές Παιδαγωγικής & Διδακτικής, όπως ο διακεκριμένος Καθηγητής Ανδρέας Καζαμίας, υποστηρίζουν ότι δεν είναι δυνατόν η Παιδεία του Πολίτη να υποκατασταθεί από διαθεματική διδασκαλία (μέσω άλλων μαθημάτων) ή εργασίες-projects. (βλ. «Citizenship education in England 2001-2010: Final report from the Citizenship Education Longitudinal Study» (CELS)). Άλλωστε, οι αναγκαίες νοητικές λειτουργίες (κριτική, αναλυτική, συνθετική και δημιουργική σκέψη) για την αξιοποίηση σύνθετων μαθημάτων όπως η Παιδεία του Πολίτη εξελίσσονται κυρίως στην εφηβεία.
Διεθνείς Οργανισμοί και ΜΚΟ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και τη Δημοκρατία, όπως το Συμβούλιο της Ευρώπης, ο ΟΗΕ-UNESCO, η Διακοινοβουλευτική Ένωση, η Διεθνής Αμνηστία, η OXFAM, ακόμη και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρούν απαραίτητο προσόν κάθε απόφοιτου λυκείου την ΠΑΙΔΕΙΑ του ΠΟΛΙΤΗ (Civic/Political/Citizenship Education) για τη Δημοκρατία και την Κοινωνική Συνοχή που τόσο χρειαζόμαστε σήμερα.
Διεθνείς ειδικοί επιστημονικοί φορείς που διοργανώνουν έρευνες για την αξιολόγηση της απόδοσης των εκπαιδευτικών συστημάτων με σκοπό τη χάραξη εκπαιδευτικών πολιτικών (IEA (International Association for the Evaluation of Educational Achievement) και CRELL (Center for Research on Education & Life Long Learning), ορίζουν την "Παιδεία του Πολίτη” ως βασικό δείκτη ποιότητας & απόδοσης (benchmark indicator) κάθε εκπαιδευτικού συστήματος.
Οι Έλληνες κατετάγησαν προτελευταίοι σε Πολιτική Παιδεία στην Ευρώπη στη σχετική έρευνα του CRELL (βλ. πίνακα) που πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με το Συμβούλιο της Ευρώπης! Βασίστηκε στο Σύνθετο Δείκτη του «Ενεργού Πολίτη» (Active Citizenship Composite Indicator) με 63 επιμέρους δείκτες και κύριους άξονες την Κοινωνία των Πολιτών, τη Ζωή στην Κοινότητα, τις Πολιτικές Αξίες, την Πολιτική Ζωή & τις Γνώσεις για τη Δημοκρατία και τους Θεσμούς της. Το σκεπτικό είναι πως η Πολιτειακή Παιδεία αναπτύσσει τις αναγκαίες γνώσεις, δεξιότητες, στάσεις και αξίες για τη διάπλαση Ενεργών και Άξιων Πολιτών ως προϋπόθεση για τη Δημοκρατία και την Κοινωνική Συνοχή.
Άρα, εάν υλοποιηθεί το Σχέδιο για το Νέο Λύκειο της 30ης Μαρτίου 2011, που από δημοσιεύματα φαίνεται να εγκρίνεται και από το νυν Υπουργό Παιδείας, σύντομα θα αποδειχτεί πόσο άστοχη και επιζήμια ήταν η αφαίρεση της Πολιτειακής Παιδείας («ΠΟΛΙΤΙΚΗ & ΔΙΚΑΙΟ») από τα υποχρεωτικά μαθήματα, αντί για την ενδυνάμωσή της. Κάθε Πολίτης έχει καθήκον και δικαίωμα να συμβάλει στην αποτροπή της!
Η ΠΑΙΔΕΙΑ του ΠΟΛΙΤΗ δεν είναι ένα μάθημα που περιορίζεται στους τοίχους μιας τάξης, ως μια μεσοπρόθεσμη επένδυση για το μέλλον, αλλά αντανακλάται σε όλη την κοινωνία, όπως έλεγε ο διακεκριμένος Πολιτικός Φιλόσοφος Sir Bernard Crick!
Η Ελλάδα, όπως και η διεθνής κοινωνία, θα βγει από το σημερινό αδιέξοδο, μόνον όταν επικρατήσουν οι υπεύθυνοι, ενημερωμένοι και ενεργοί Δημοκρατικοί Πολίτες, όταν αυτοί θα αποτελούν την πλειοψηφία.
ΑΥΓΗ
Και όχι μόνο.Η παιδεία του πολίτη αναπτύσσεται κύρια μέσα από την άσκηση των δημοκρατικών δικαιωμάτων που του παρέχει, έστω και περιορισμένα, η αστική δημοκρατία. Ακόμα κι αν διδαχθεί τόμους πολιτικής και δικαίου ο μαθητής/τρια σήμερα, οι γνώσεις του θα μείνουν γράμμα κενό αν δεν μπουν σε εφαρμογή μέσα στο σχολείο. Κι αυτό μπορεί να γίνει με εφαρμογή ,τουλάχιστον , των υπαρχόντων νόμων και εγκυκλίων που διέπουν τη δημοκρατική λειτουργία των μαθητικών συμβουλίων. Αυτή τη λειτουργία που έχει εγκαταλειφθεί από τους εκάστοτε "μεταρρυθμιστές" αλλά, δυστυχώς, και από πολύ μεγάλο μέρος των εκπαιδευτικών.
διογένης
Συνέντευξη με τον Ολύμπιο Δαφέρμο*
Γιώργος Τσιρίδης
O Ολύμπιος Δαφέρμος συνδέει ιστορικά το εργατικό, παραγωγικό μοντέλο με αυτό της εκπαίδευσης, αναδεικνύοντας παράλληλα τους λόγους που το εν λόγω μοντέλο έχει καταστεί αναχρονιστικό. Μας μίλησε για μια παιδεία με την ευρεία έννοια της λέξης και την καθοριστική σύνδεση που η αριστερά μπορεί και πρέπει να έχει με αυτή. Στόχος της εκπαίδευσης δεν μπορεί να είναι άλλος από εκείνον της ανάπτυξης ενός ανθρώπου ανεξάρτητου και αυτόνομου με τη δυνατότητα να αλλάζει τις δομές του κόσμου στον οποίο γεννήθηκε.
Πως έχει αναπτυχθεί η εκπαιδευτική διαδικασία αναφορικά με την εργασιακή πραγματικότητα;
Όταν ο Τέιλορ, στα τέλη του 19ου αιώνα, επινόησε την επιστημονική οργάνωση της εργασίας, η οποία τελειοποιήθηκε με την αλυσίδα παραγωγής (assembly line) του Φορντ, αυξήθηκε τόσο πολύ η παραγωγικότητα, που επηρέασε όλους του χώρους εργασίας. Κατόπιν, οργανώθηκαν με τον ίδιο τρόπο φυλακές, νοσοκομεία, σχολεία κτλ. Ουσιαστικά έγινε μια μελέτη της εργασίας, η οποία τεμαχίστηκε σε στοιχειώδεις κινήσεις. Πήρε δηλαδή, ο μηχανικός Τέιλορ, την τεχνογνωσία από τον μάστορα, την οργάνωσε και την επανέφερε, μετατρέποντας τους εργαζόμενους σε εκτελεστικά όργανα. Χρησιμοποίησε τις μηχανικές ικανότητες του σώματός τους και ελάχιστα τις πνευματικές τους ικανότητες. Έτσι ο εργάτης μετατράπηκε σε εκτελεστικό όργανο, αναγκασμένος να κάνει μια στοιχειώδη επαναλαμβανόμενη κίνηση, χωρίς την ανάγκη της συνεργασίας και της κριτικής σκέψης. Η ευθύνη της δουλειάς βάρυνε τους προϊσταμένους. Οι εργαζόμενοι δεν ήταν παρά εκτελεστικά όργανα. Το σχολείο οργανώθηκε ανάλογα και λειτούργησε με τέτοιο τρόπο, ώστε να προετοιμάσει τους μαθητές του να ενταχθούν ομαλά στο νέο εργασιακό γίγνεσθαι.
Σήμερα, στις προηγμένες χώρες, έχουμε μια τελείως νέα κατάσταση: Έχουμε περάσει, πλέον, στην πολύ-ειδικευμένη, στην πολύ-επιδέξια ομάδα εργασίας, η οποία καλείται, πέρα από το να παράγει προϊόντα, να καινοτομεί σε μεθόδους και προϊόντα και να αναλαμβάνει πρωτοβουλίες. Ουσιαστικά μιλάμε για μια ημιαυτόνομη ομάδα εργασίας, η οποία έχει η ίδια την ευθύνη της εργασίας της. Αποδείχτηκε πως με αυτή τη μέθοδο, μειώθηκαν τα σφάλματα, ενώ αυξήθηκε η ποιότητα εργασίας και η παραγωγικότητα. Υπό αυτή την έννοια ήταν μια καλή εξέλιξη, καθώς ο άνθρωπος έπαψε να είναι απλώς εκτελεστικό όργανο. Η καταπίεση, βέβαια, δεν έπαψε να υφίσταται.
Πώς καλείται να αντιδράσει η εκπαίδευση σε αυτές τις εξελίξεις;
Η εκπαιδευτική διαδικασία καλείται να προετοιμάσει τον άνθρωπο για να ικανοποιήσει τις ατομικές, τις οικονομικές και τις κοινωνικές του ανάγκες. Σήμερα, ιδιαίτερα λόγω παγκοσμιοποίησης, ο καθένας δεν είναι απλώς πολίτης μιας χώρας, αλλά και πολίτης του κόσμου. Όλοι οι άνθρωποι, λοιπόν, θα πρέπει, ως ένα βαθμό να είναι σε θέση να κατανοήσουν το πολιτικό και κοινωνικό γίγνεσθαι που τους αφορά, ακόμη και το παγκόσμιο. Η εργασία σήμερα δε θέλει ανθρώπους εκτελεστικά όργανα. Δε θέλει ανθρώπους που έχουν απομνημονεύσει μια γνώση και απλώς την εφαρμόζουν. Θέλει ανθρώπους που να μπορούν να είναι δημιουργικοί στη δουλειά τους. Για να επιτευχθεί κάτι τέτοιο χρειάζεται ένα ριζικά διαφορετικό σχολείο, πράγμα που συνάδει και με τις απόψεις της αριστεράς. Ζητούμενο, είναι ένας χειραφετημένος άνθρωπος με αυτόνομη και κριτική σκέψη, προϋποθέσεις που θα τον καταστήσουν ικανό να δημιουργεί τον δικό του νέο κόσμο, φεύγοντας από τα κατεστημένα πλαίσια του παλιού. Το εγχείρημα είναι πάρα πολύ δύσκολο, αλλά εφικτό.
Η εκπαίδευση, δηλαδή, σχετίζεται και με τη δυνατότητα ανατροπής του πολιτικού κατεστημένου;
Για μένα, ναι. Σήμερα έχουμε μια πορεία ρήξεων μέσα στον ίδιο τον καπιταλισμό. Ο καπιταλισμός αλλάζει κάθε μέρα, σε βαθμό που να μην μπορούμε να παρακολουθούμε τις αλλαγές του. Εμείς λοιπόν, ως αριστερά, θα εκπαιδεύσουμε τον άνθρωπο έτσι ώστε να είναι κομφορμιστής και στατικός που να αποδέχεται την υπάρχουσα κατάσταση, η οποία μέχρι να αποφοιτήσει από το σχολείο του έχει ήδη αλλάξει; Δε θα πρέπει λοιπόν να πιέσουμε για μια εκπαίδευση που θα διαμορφώνει ανθρώπους, οι οποίοι θα είναι σε θέση να παρακολουθούν τις εξελίξεις, να μπορούν να ασκούν ριζική κριτική και να γίνονται δημιουργικά ανατρεπτικοί αν και όποτε το θελήσουν;
Ποια διαλεκτική θα έπρεπε να υφίσταται ανάμεσα στην Παιδεία και την Κοινωνία;
Πιστεύω πως το σχολείο δεν πρέπει να είναι ένα γκέτο, απομονωμένο από την κοινωνία. Θεωρώ ότι πρέπει να δημιουργηθεί ένα σχολείο, το οποίο θα είναι ανοιχτό από το πρωί ως το βράδυ, θα είναι οργανωμένο στη βάση σπουδαστηρίων και εργαστηρίων, όπου ο κάθε μαθητής θα πορεύεται ανάλογα με τα ενδιαφέροντά του, τις διαθέσεις του και τις κλίσεις του. Ένα σχολείο δηλαδή, στο οποίο δε θα μαθαίνουν όλοι οι μαθητές τα ίδια πράγματα, εκτός, βέβαια, από τα βασικά: την ανάγνωση, τη γραφή και την αρίθμηση. Το ζητούμενο είναι ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα για τον καθένα. Σε αυτή την πορεία δεν είναι θεμιτό να έχουν λόγο μόνο καθηγητές, αποκομμένοι από το κοινωνικό γίγνεσθαι. Οι μαθητές θα πρέπει να βγαίνουν στην κοινωνία, να επισκέπτονται χώρους εργασίας, έρευνας και πολιτισμού. Αντίστοιχα, μέσα στο σχολείο μπορούν να έρχονται επαγγελματίες, τεχνίτες, επιστήμονες, άνθρωποι του πολιτισμού, της τέχνης. Αυτοί θα καλούνται να συνδιαμορφώσουν με τους υπεύθυνους του σχολείου προγράμματα και θεματικές. Το σχολείο, λοιπόν, θα πρέπει να δίνει στην κοινωνία και να αντλεί από αυτή. Το σχολείο δε μπορεί να παρακολουθήσει τις ταχύτατες αλλαγές που συντελούνται σήμερα στον κόσμο, εάν δεν συνδεθεί με τρόπο πολύπλευρο με την κοινωνία. Και από αυτή τη σύνδεση θα αναπτυχθεί και η κοινωνική συνείδηση των μαθητών, οι οποίοι θα έρχονται σε επαφή και με τα κοινωνικά προβλήματα, έχοντας εικόνα ακόμη και για δυσάρεστες κοινωνικές πραγματικότητες όπως χώροι ρύπανσης, άστεγοι ή άνεργοι. Θεωρώ ότι ή σημερινή μορφή του σχολείου είναι ξεπερασμένη. Εξέφραζε άλλες εποχές, ενδεχομένως και με επιτυχία. Σήμερα, όμως, το σχολείο είναι σε απόλυτη κρίση.
Πώς θα μπορούσε το εκπαιδευτικό σύστημα να προωθεί τις αξίες της αλληλεγγύης, της δημοκρατικής συνείδησης, του σεβασμού της διαφορετικότητας, του διαλόγου;
Όλα μπορούν να αναπτυχθούν με την ερευνητική, θεματική και ομαδική συνεργατική μάθηση, στην οποία το πρώτο ρόλο τον έχουν οι μαθητές και όχι ο εκπαιδευτικός. Ο ρόλος του εκπαιδευτικού, σε μια τέτοια περίπτωση αλλάζει, γίνεται πολύ πιο σύνθετος και πολύ πιο δύσκολος, αλλά παύει να έχει τον πρώτο ρόλο. Οι μαθητές καλούνται, έτσι, να συνεργάζονται, να συζητούν, να αποφασίζουν, να ερευνούν και να ψηφίζουν. Μέσα από όλη αυτή τη διαδικασία αναπτύσσεται η δημοκρατική και κοινωνική τους συνείδηση, η αλληλοβοήθεια και ο αλληλοσεβασμός. Και βέβαια οι ομάδες αυτές θα πρέπει να είναι μικτές: Μαθητές με χαμηλή και υψηλή επίδοση, μετανάστες, κίτρινοι, μαύροι και άσπροι. Με αυτόν τον τρόπο, τα στερεότυπα καταρρέουν, καθώς γίνεται αντιληπτό ότι όλοι οι άνθρωποι μπορούν να συνεργαστούν. Εξάλλου, σήμερα μια κύρια δεξιότητα που αναζητείται στους χώρους εργασίας είναι να μπορείς να συνεργάζεσαι αρμονικά με ανθρώπους που έχουν ριζικά διαφορετικό πολιτισμικό υπόβαθρο από εσένα.
Τι ρόλο μπορούν να παίξουν οι νέες τεχνολογίες στην εκπαιδευτική διαδικασία;
Θεωρώ ότι ο υπολογιστής και το διαδίκτυο μπορούν να βοηθήσουν εξαιρετικά στην κατεύθυνση ενός νέου τύπου μάθησης, όπως την περιγράψαμε προηγουμένως. Μέσα από την τεχνολογία, μπορούμε να λειτουργήσουμε και ομαδικά και ερευνητικά. Προκύπτουν τεράστιες δυνατότητες για μια, άλλου τύπου, αυτόνομη και χειραφετιτική εκπαίδευση. Βέβαια, το ίδιο εργαλείο μπορεί να χρησιμοποιηθεί και ως όργανο καταπίεσης. Άρα πρόκειται για ένα θέμα με πολιτικές και ιδεολογικές προεκτάσεις. Η εκπαίδευση συνδέεται με το ερώτημα «τι ανθρώπους θέλουμε να βγάλουμε». Η αριστερά θέλει έναν άνθρωπο χειραφετημένο, αυτόνομο, ο οποίος να μπορεί να σταθεί ως πολίτης, ως εργαζόμενος και ως άτομο, κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες, θετικά. Να είναι σε θέση να προωθήσει έναν καινούργιο κόσμο προς την κατεύθυνση της δημοκρατίας, της ειρήνης και της ισότητας των ανθρώπων.
Σε τι διαφοροποιείται η τεχνική εκπαίδευση σε σχέση με τα παραπάνω; Ποια κατάσταση επικρατεί σήμερα;
Όλα τα παραπάνω είναι πολύ πιο εύκολο να εφαρμοστούν στην τεχνική εκπαίδευση, καθώς δεν υπάρχει η πίεση των εισαγωγικών εξετάσεων στα πανεπιστήμια. Η τεχνική εκπαίδευση στην Ελλάδα έχει, δυστυχώς, αποτύχει απολύτως. Κάθε υπουργός κάνει τη δική του μεταρρύθμιση απολύτως πρόχειρα. Και αυτό γιατί τα παιδιά που πάνε στην τεχνική επαγγελματική εκπαίδευση, συνήθως προέρχονται από λαϊκές τάξεις ή από δυσλειτουργικές οικογένειες. Κατά κανόνα, δεν ενδιαφέρονται για τα παιδιά τους. Δηλαδή, οι γονείς των μαθητών αυτών δε συνιστούν μια κοινωνική ομάδα πίεσης προς το Υπουργείου Παιδείας. Έτσι «ελεύθερος» ο κάθε Υπουργός προχωρά στη δικιά του μεταρρύθμιση, με ελάχιστο πολιτικό ρίσκο και νομίζοντας ότι παρουσιάζει έργο. Ο Αρσένης έκανε μια εκπαιδευτική μεταρρύθμιση που ανταποκρινόταν στη τεϋλορική οργάνωση της εργασίας. Η Γιαννάκου, επίσης, έκανε μια μεταρρύθμιση πρόχειρη, που στερούταν λογικής, βοηθούμενοι από ασχέτους ανθρώπους. Τώρα η Διαμαντοπούλου έκανε και αυτή μια, αφού πρώτα χρησιμοποίησε μια σειρά ερευνών, ως άλλοθι, αφού το σχέδιο της μεταρρύθμισης της είχε εκπονηθεί πριν από τις εκλογές.
Για να γίνει μια σοβαρή μεταρρύθμιση δεν αρκεί μόνο να δούμε τον εργασιακό χάρτη της Ελλάδας, αλλά και των διεθνών τάσεων. Σήμερα θέλουμε να βγάλουμε αποφοίτους με δυνατότητα εργασίας, όχι μόνο στις σημερινές συνθήκες, αλλά και σε μελλοντικές. Σήμερα απαξιώνεται με πολύ γρήγορους ρυθμούς η εφαρμοσμένη γνώση. Άρα, αν βγάλουμε έναν τεχνικό εκπαιδευμένο στις σημερινές εξελίξεις και μόνο, μετά από λίγα χρόνια θα μείνει άνεργος, καθώς θα έχει αλλάξει ήδη η τεχνολογία. Χρειαζόμαστε, λοιπόν, έναν τεχνικό, με μια δυναμική τέτοια, που θα του επιτρέψει να προσαρμόζεται στις αλλαγές της τεχνολογίας. Αυτό μπορεί να γίνει μόνο αν δοθεί βαρύτητα στα γενικά μαθήματα (γλώσσα, χημεία, φυσική και μαθηματικά), με ανάλογη προσαρμογή, στην ανάπτυξη των γενικών ικανοτήτων( ανάληψη ευθύνης, πρωτοβουλία, δημιουργικότητα, κριτική σκέψη, ομαδικό πνεύμα κα) και στη βασική ειδική γνώση κάθε τομέα. Πάνω σε αυτές τις γνώσεις και τις ικανότητες εδράζονται οι ειδικότητες. Αυτές οι γνώσεις δεν αλλάζουν και αυτές οι ικανότητες δεν θα πάψουν ποτέ να είναι χρήσιμες για κάθε κοινωνία που σέβεται τον εαυτό τους. Όλα αυτά είναι υπέρ μιας αριστερής προσέγγισης στην εκπαίδευση. Γιατί ένας άνθρωπος που μπορεί να προσαρμοστεί στις αλλαγές, που μπορεί να βλέπει κριτικά ακόμα και τα καθημερινά αυτονόητα είναι ένας άνθρωπος αυτόνομος, που μπορεί να κάνει πράγματα προς όφελος της κοινωνίας και της δικιάς του ευτυχίας.
Πού θα έπρεπε να αποδίδεται η σχολική αποτυχία κάποιων μαθητών/τριών;
Έρευνες έχουν δείξει ότι δεν αποτυγχάνουν οι μαθητές αλλά το σχολικό σύστημα να τους μάθει γράμματα. Σήμερα οι θέσεις εργασίας απαιτούν εργαζόμενους, όχι μόνο με ειδικές γνώσεις αλλά και με ανεπτυγμένες τις δεξιότητες "κλειδιά”. Αυτός είναι ο λόγος που τα προηγμένα κράτη δίνουν μεγάλο βάρος στην αντιμετώπιση της σχολικής αποτυχίας και όχι γιατί ξαφνικά απέκτησαν ευαισθησίες. Γνωρίζουν ότι οι ανεκπαίδευτοι και μη εξελίξιμοι εργαζόμενοι κινδυνεύουν σοβαρά να οδηγηθούν στο κοινωνικό περιθώριο με ό, τι αυτό συνεπάγεται. Η σχολική αποτυχία ενδιαφέρει, δε, πολύ περισσότερο την αριστερά που έχει ταχθεί στο πλευρό των αδυνάτων. Θεωρώ πως οι καθηγητές δεν έχουν εκπαιδευτεί σωστά για το έργο που τους ανατέθηκε. Χρειάζεται να έχουν γνώσεις πέρα από το στενό αντικείμενό τους, όπως η ψυχολογία του εφήβου, τρόπους αντιμετώπισης της σχολικής αποτυχίας κα. Για να σπάσει λοιπόν ο φαύλος κύκλος που έχει δημιουργηθεί – αφού ο μαθητής γίνεται δάσκαλος και ούτω καθεξής- πρέπει να ξεκινήσουμε από την εκπαίδευση των εκπαιδευτικών. Ό, τι μεταρρύθμιση και να γίνει, αν δεν έχει την αποδοχή των εκπαιδευτικών, θα αποτύχει.
Ποια η γνώμη σας για το βαθμολογικό σύστημα αξιολόγησης των μαθητών;
Θεωρώ ότι η αξιολόγηση του μαθητή με βαθμούς είναι ένα τραγικό σύστημα, το οποίο είναι επινόηση ενός Άγγλου μηχανολόγου. Τι θα πει ότι έγραψα 17 στα μαθηματικά; Σημαίνει άραγε ότι έλυσα τις ίδιες ασκήσεις με την ίδια μέθοδο στον ίδιο χρόνο με κάποιον άλλον που έγραψε επίσης 17; Η λογική αυτή είναι προκρούστεια. Κάθε άνθρωπος έχει τις δικές του κλίσεις, τις δικές του δυνατότητες, τα δικά του ενδιαφέροντα. Είναι διαφορετικός από τον άλλο. Δε μπορούμε, λοιπόν, να τον βάλουμε στην προκρούστεια κλίμακα της βαθμολογίας. Η άποψη η δική μου είναι ότι πρέπει να ανιχνεύουμε από το νηπιαγωγείο τι αρέσει στο παιδάκι. Έχουμε ανθρώπους που ανακάλυψαν στα 40 τους τι τους ενδιέφερε. Για να το ανακαλύψουμε αυτό, πρέπει το σχολείο να προσφέρει ποικίλα ερεθίσματα, όπως είπαμε παραπάνω. Με βάση λοιπόν, τα ιδιαίτερα ενδιαφέροντα του παιδιού γίνεται μια εξατομικευμένη καταγραφή. Από την όλη πορεία του μαθητή, ο δάσκαλος φτιάχνει ένα αναλυτικό προσοντολόγιο, το οποίο αναφέρει αποκλειστικά τα θετικά χαρακτηριστικά του παιδιού. Δεν αναφέρει τίποτα αρνητικό. Να αναγκάζεται ο δάσκαλος να ανιχνεύσει σε κάθε παιδί τα θετικά του. Πάντα υπάρχουν. Και άμα δε μπορεί, δεν κάνει για δάσκαλος. Όταν, λοιπόν, τελειώσει το λύκειο, το παιδί μπορεί να το χρησιμοποιήσει για την ένταξή του στο πανεπιστήμιο ή και στην εργασία. Είναι βέβαιο ότι όταν κάποιος καταφέρει να κάνει αυτό που του αρέσει είναι πολύ πιο ικανοποιημένος από τη ζωή του και τελικά πολύ πιο αποδοτικός για την κοινωνία. Κάτι τέτοιο μπορεί να χαρακτηριστεί από κάποιους ανέφικτο, αλλά η αριστερά είναι ταγμένη με τʼ όνειρο. Με μικρά και μεγάλα οράματα αλλάζει ο κόσμος.
ΑΥΓΗ
Τετάρτη 28 Μαρτίου 2012
ΒΗΜΑ
Δωρεάν μαθήματα σε παιδιά του δημοτικού σχολείου που είναι αδύναμοι μαθητές θα παρέχουν φοιτητές της Παιδαγωγικής σχολής της Φλώρινας, απαλλάσσοντας τους γονείς από το οικονομικό κόστος των ιδιαίτερων και των φροντιστηρίων.
fanisovi@gmail.com
Περισσότεροι από 50 σπουδαστές έχουν δηλώσει συμμετοχή στο πιλοτικό πρόγραμμα της σχολής και τα μαθήματα θα αρχίσουν μετά το Πάσχα. Τα μαθήματα, που αφορούν κυρίως τη γλώσσα και τα μαθηματικά, μαθήματα στα οποία οι μαθητές εμφανίζουν τις μεγαλύτερες δυσκολίες, θα γίνονται τα απογεύματα, εκτός σχολικού ωραρίου, σε αίθουσες των δημοτικών σχολείων της ακριτικής πόλης. Τη φύλαξη των χώρων θα αναλάβουν οι ίδιοι οι γονείς των παιδιών, οι οποίοι ανταποκρίθηκαν άμεσα στην πρόκληση του πανεπιστημίου και του δήμου Φλώρινας, που ανέλαβαν τη σχετική πρωτοβουλία.
Μέχρι στιγμής δεν είναι γνωστό πόσοι θα είναι οι μαθητές που θα συμμετάσχουν στα απογευματινά φροντιστήρια, καθώς ο οικείος δήμος που εξέδωσε τη σχετική ανακοίνωση συνεχίζει τη συγκέντρωση των αιτήσεων που υποβάλλουν οι ενδιαφερόμενοι γονείς. Στόχος είναι να βοηθηθούν κυρίως παιδιά άπορων οικογενειών και οικογενειών με χαμηλά εισοδήματα, που αδυνατούν να σηκώσουν το οικονομικό βάρος των φροντιστηρίων, ωστόσο ο δήμος και το πανεπιστήμιο δηλώνουν ότι δεν θα αποκλειστεί κανένα παιδί που χρειάζεται εκπαιδευτική υποστήριξη. Το πρόγραμμα γίνεται για πρώτη φορά και επί της ουσίας αφορά στήριξη των μαθητών στη βάση του εθελοντισμού αλλά και της πρακτικής εξάσκησης των φοιτητών, οι περισσότεροι από τους οποίους είναι τελειόφοιτοι (τρίτο και τέταρτο έτος). Σύμφωνα με τη διοίκηση της Παιδαγωγικής σχολής, η ανταπόκριση των σπουδαστών για συμμετοχή στο πρόγραμμα μαθητικής υποστήριξης ξεπέρασε κάθε προσδοκία και αναμένεται ότι ο αριθμός των συμμετεχόντων θα αυξηθεί.
Τάξεις-περάσματα
Εκπαιδευτική υποστήριξη θα δοθεί κυρίως σε παιδιά της πρώτης και της έκτης τάξης του δημοτικού σχολείου, καθώς οι εκπαιδευτικοί θεωρούν ότι πρόκειται για τάξεις-περάσματα για την είσοδο των παιδιών στο σχολείο και την έξοδό τους στο γυμνάσιο, δηλαδή την δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Εκτός από τη βοήθεια που θα προσφέρουν στα παιδιά και τους γονείς τους, οι φοιτητές θα έχουν την ευκαιρία να κάνουν από νωρίς εξάσκηση σε τάξη, αποκτώντας σημαντική εμπειρία στο να δουλεύουν μεθοδικά με μικρά παιδιά. Ο κοσμήτορας της Παιδαγωγικής σχολής Φλώρινας Χαράλαμπος Λεμονίδης, μιλώντας για το πρόγραμμα, τόνισε ότι ο κοινωνικός ρόλος του πανεπιστημίου είναι να καλλιεργήσει το πνεύμα του εθελοντισμού στους φοιτητές, οι οποίοι στην ουσία είναι δάσκαλοι και τώρα θα έχουν την καλύτερη δυνατή ευκαιρία να δουλέψουν στην τάξη. «Οι σπουδαστές δέχθηκαν με μεγάλη χαρά να συμμετάσχουν στο πρόγραμμα και πιστεύω ότι ο αριθμός των συμμετεχόντων θα αυξηθεί». Ο κ. Λεμονίδης ανέφερε ότι το πρόγραμμα μπορεί να ακούγεται φιλόδοξο, ωστόσο θα αποδειχθεί στην πράξη πως μπορεί να προχωρήσει, καθώς πρόκειται για την εκπαιδευτική υποστήριξη μικρών παιδιών πουν αποκτούν τις πρώτες βάσεις.
Φέτος, σύμφωνα με τον ίδιο, τα μαθήματα θα αρχίσουν αργά, γιατί το πρόγραμμα γίνεται σε πειραματική βάση, αλλά από του χρόνου και ανάλογα με τη συμμετοχή των μαθητών θα αρχίσει με την έναρξη της σχολικής χρονιάς. «Είναι καινούργιο εγχείρημα, απαιτεί σωστούς χειρισμούς, και θα πρέπει εκτός των άλλων να δείξουν εμπιστοσύνη και οι γονείς», παρατήρησε ο κ. Λεμονίδης. Διευκρίνισε ότι οι γονείς ενημερώθηκαν για τη λειτουργία του προγράμματος μέσω των συλλόγων γονέων και κηδεμόνων της πόλης σε συναντήσεις που έγιναν το προηγούμενο διάστημα με εκπροσώπους του πανεπιστημίου και του δήμου. Σε κάθε περίπτωση, όπως είπε ο κοσμήτορας της Παιδαγωγικής σχολής, το εγχείρημα είναι εξωθεσμικό και επειδή το σχολείο είναι θεσμός που λειτουργεί με κανόνες και νόρμες, η εκπαιδευτική υποστήριξη θα πρέπει να δίνεται προσεκτικά και οργανωμένα.
Να ξεχωρίσουν παιδιά
Ένα ακόμη στοίχημα για το πανεπιστήμιο, όπως ανέφερε ο κοσμήτορας της σχολής κ. Λεμονίδης, είναι να... σωθούν και να ξεχωρίσουν παιδιά που έχουν μεγάλες δυνατότητες, αλλά πολλές φορές δεν αναδεικνύονται. «Δυστυχώς στην Ελλάδα υπάρχει μεγάλο έλλειμμα στην καταγραφή της επίδοσης μαθητών. Δεν μετριέται η επίδοσή τους στα ελληνικά σχολεία και μακάρι μέσω αυτού του προγράμματος να βρεθούν παιδιά που ξεχωρίζουν. Ακόμη και ένα παιδί να σωθεί και να προωθηθεί, είναι πολύ μεγάλη υπόθεση», τόνισε ο κοσμήτορας.
Αισιόδοξος για την πορεία του προγράμματος εμφανίστηκε ο δήμαρχος Φλώρινας Ιωάννης Βοσκόπουλος, λέγοντας ότι πρόκειται για δωρεάν μαθήματα σε παιδιά που αποκτούν τις πρώτες βάσεις του σχολείου. «Το θέμα είναι σαφώς εκπαιδευτικό αλλά θα συμβάλει σημαντικά και στη μείωση των εξόδων μιας μέσης οικογένειας που θα δαπανούσε χρήματα για φροντιστήρια», σημείωσε. Ο δήμαρχος ανέφερε ότι το πρόγραμμα θα απευθυνθεί και στα έξι δημοτικά σχολεία της Φλώρινας, τέσσερα από τα οποία είναι ολοήμερα. Ο ίδιος έκανε λόγο για κοινωνική προσφορά του πανεπιστημίου, που καλό θα είναι, όπως είπε, να συνεχιστεί και του χρόνου από την αρχή της σχολικής χρονιάς.
Ανάλογη βοήθεια προσφέρεται να δώσει σε μαθητές της τρίτης τάξης του λυκείου η ομάδα εθελοντών φοιτητών της Πολυτεχνικής σχολής του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας «Opencourse»। Σε ανακοίνωσή τους επισημαίνουν ότι το δυσοίωνο εκπαιδευτικό σύστημα δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης καθιστά στις μέρες μας την εξωσχολική εκπαίδευση αναγκαία. «Λογιζόμενοι των οικονομικών δυσχερειών της μέσης οικογένειας, τα τμήματα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών και Μηχανολόγων Μηχανικών του ΠΔΜ προχωρούν στη συγκρότηση ομάδας εθελοντών που θα έχει ως μέλημά της την παροχή εκπαιδευτικής υποστήριξης στην ύλη των πανελλαδικών εξετάσεων των μαθημάτων της τρίτης λυκείου στις θετικές και τεχνολογικές επιστήμες», τονίζεται σε σχετική ανακοίνωση.
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
Κοντά στους μαθητές των οικονομικά ασθενών οικογενειών βρίσκεται η Δημοτική Αρχή Κερατσινίου - Δραπετσώνας, στηρίζοντας το κοινωνικό φροντιστήριο.
ΕΘΝΟΣ