Νέα έρευνα δείχνει ότι ολοένα και περισσότεροι νέοι στρέφονται σε chatbots όπως το ChatGPT όταν νιώθουν άγχος, θλίψη ή στρες, προκαλώντας ανησυχία στους ειδικούς.
Μια νέα έρευνα του ερευνητικού οργανισμού RAND αποκαλύπτει ότι σχεδόν ένας στους πέντε εφήβους και νέους ενήλικες χρησιμοποιεί πλέον εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης, όπως το ChatGPT, το Google Gemini και το Character.AI, για να αναζητήσει συμβουλές σχετικά με την ψυχική του υγεία.
Σύμφωνα με τη μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό JAMA Pediatrics, το ποσοστό των νέων ηλικίας 12 έως 21 ετών που απευθύνονται σε chatbots όταν νιώθουν στενοχώρια, άγχος, θυμό ή στρες αυξήθηκε από 13% στις αρχές του 2025 σε 19% μέσα σε λίγους μήνες.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η πλειονότητα των νέων που χρησιμοποίησαν εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης θεώρησαν χρήσιμες τις απαντήσεις που έλαβαν. Ωστόσο, το 63% δήλωσε ότι δεν μίλησε σε κανέναν για τη χρήση αυτών των εφαρμογών για ζητήματα ψυχικής υγείας.
Γιατί οι νέοι στρέφονται στα chatbots;
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι αρκετοί νέοι χρησιμοποιούν την Τεχνητή Νοημοσύνη ως υποκατάστατο επαγγελματικής βοήθειας, είτε επειδή δυσκολεύονται να βρουν ειδικούς ψυχικής υγείας είτε επειδή δεν έχουν εύκολη πρόσβαση σε υπηρεσίες υποστήριξης.
Παράλληλα, η εξοικείωση των εφήβων με τα ψηφιακά εργαλεία κάνει τα chatbots να μοιάζουν με μια άμεσα διαθέσιμη πηγή συμβουλών, οποιαδήποτε στιγμή της ημέρας.
Οι ανησυχίες των ειδικών
Παρότι η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να προσφέρει πληροφορίες ή τεχνικές χαλάρωσης, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι δεν είναι σχεδιασμένη να διαχειρίζεται σοβαρές κρίσεις ψυχικής υγείας.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το ενδεχόμενο κάποιοι νέοι να στραφούν σε chatbots όταν βιώνουν έντονο ψυχικό πόνο ή ακόμη και αυτοκτονικό ιδεασμό, αντί να απευθυνθούν σε επαγγελματίες ή σε πρόσωπα εμπιστοσύνης.
Επιπλέον, ψυχίατροι και ερευνητές εκφράζουν φόβους ότι ορισμένοι χρήστες μπορεί να αναπτύξουν υπερβολικά συναισθηματικούς δεσμούς με τα chatbots, αντιμετωπίζοντάς τα ως φίλους ή συμβούλους.
Υπάρχουν και θετικά στοιχεία;
Οι ερευνητές αναγνωρίζουν ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να αξιοποιηθεί θετικά σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως:
αναζήτηση πληροφοριών για τη διαχείριση του άγχους,
τεχνικές χαλάρωσης και διαλογισμού,
βελτίωση του ύπνου,
υποστηρικτικά εργαλεία γνωσιακής συμπεριφορικής θεραπείας.
Ωστόσο, τονίζουν ότι τα εργαλεία αυτά δεν μπορούν να αντικαταστήσουν την ανθρώπινη σχέση, την ψυχοθεραπεία ή την εξειδικευμένη ψυχιατρική φροντίδα.
Τι προτείνουν οι ειδικοί
Οι συντάκτες της μελέτης ζητούν αυστηρότερους κανόνες και μέτρα ασφαλείας για τις εταιρείες που αναπτύσσουν συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης, ιδιαίτερα όταν αυτά χρησιμοποιούνται από ανηλίκους.
Παράλληλα, επισημαίνουν την ανάγκη οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί να συζητούν ανοιχτά με τα παιδιά για τον τρόπο που χρησιμοποιούν την Τεχνητή Νοημοσύνη και να ενθαρρύνουν την αναζήτηση βοήθειας από ειδικούς όταν προκύπτουν ζητήματα ψυχικής υγείας.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να αποτελέσει ένα χρήσιμο εργαλείο ενημέρωσης και υποστήριξης, όμως δεν μπορεί να αντικαταστήσει την ανθρώπινη επαφή και την επαγγελματική φροντίδα. Η αυξανόμενη χρήση των chatbots από εφήβους και νέους αναδεικνύει την ανάγκη για περισσότερη ενημέρωση, ψηφιακή παιδεία και πρόσβαση σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς
πρακτικός οδηγός
Η χρήση AI chatbots από εφήβους δεν χρειάζεται πανικό, αλλά χρειάζεται συζήτηση, όρια και σαφή διάκριση ανάμεσα στην «πληροφορία» και την «υποστήριξη ψυχικής υγείας».
Ρωτήστε χωρίς ανάκριση. «Έχεις δοκιμάσει ποτέ να μιλήσεις σε AI για κάτι που σε αγχώνει; Τι σου άρεσε ή τι σε ενόχλησε;»
Ξεκαθαρίστε τον ρόλο του AI. Ένα chatbot μπορεί να δώσει γενικές πληροφορίες ή ασκήσεις χαλάρωσης· δεν είναι φίλος, θεραπευτής ή γραμμή κρίσης.
Συμφωνήστε “κόκκινες σημαίες”. Αν υπάρχει αυτοτραυματισμός, σκέψεις αυτοκτονίας, κρίση πανικού που δεν υποχωρεί, παραισθήσεις ή έντονη απόσυρση, σταματάμε το chatbot και απευθυνόμαστε άμεσα σε ενήλικα εμπιστοσύνης, ειδικό ή επείγουσα βοήθεια.
Ενθαρρύνετε ανθρώπινη στήριξη. Ένας γονέας, σχολικός ψυχολόγος, παιδίατρος, ψυχολόγος ή άλλος ενήλικας εμπιστοσύνης είναι πιο ασφαλές πρώτο βήμα όταν το παιδί δυσκολεύεται.
Βάλτε κανόνες ιδιωτικότητας. Να μη μοιράζονται προσωπικά στοιχεία, διεύθυνση, σχολείο, φωτογραφίες ή λεπτομέρειες που θα τους έκαναν αναγνωρίσιμους.
Κρατήστε το AI ως εργαλείο, όχι συνήθεια μοναξιάς. Αν το παιδί περνά ώρες «συζητώντας» με bot αντί να μιλά με ανθρώπους, αξίζει ήρεμη διερεύνηση του τι λείπει ή τι το δυσκολεύει.α
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου