Νέα αυστηρά πρότυπα για τα σχολικά κυλικεία: Τέλος σε αναψυκτικά, ενεργειακά ποτά, γαριδάκια και αλλαντικά
Σε ισχύ από το σχολικό έτος 2026-2027 η νέα υγειονομική διάταξη του υπουργείου Υγείας – Καθορίζονται αναλυτικά τα επιτρεπόμενα προϊόντα, οι κανόνες υγιεινής και οι υποχρεωτικοί έλεγχοι
Νέο αυστηρό πλαίσιο για τη λειτουργία των σχολικών κυλικείων, των χώρων εστίασης και των αυτόματων πωλητών στις σχολικές μονάδες της χώρας θεσπίζει η Αναπληρώτρια υπουργός Υγείας Ειρήνη Αγαπηδάκη, με απόφαση που δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
- Πατήστε εδώ για να ανοίξετε το ΦΕΚ
Η νέα υγειονομική διάταξη αντικαθιστά το καθεστώς που ίσχυε από το 2013 και θα εφαρμοστεί από την έναρξη του σχολικού έτους 2026-2027, με στόχο την προώθηση της υγιεινής διατροφής των μαθητών και τη διασφάλιση υψηλών προδιαγραφών ασφάλειας τροφίμων στα σχολεία.
Σύμφωνα με την απόφαση, στα σχολικά κυλικεία και στους αυτόματους πωλητές θα μπορούν να διατίθενται αποκλειστικά προϊόντα που πληρούν συγκεκριμένες διατροφικές προδιαγραφές, ενώ απαγορεύεται ρητά η πώληση τροφίμων και ποτών που δεν περιλαμβάνονται στον εγκεκριμένο κατάλογο.
Ειδικότερα:
Επιτρεπόμενα προς πώληση προϊόντα
Επιτρεπόμενα προς πώληση προϊόντα στα σχολικά κυλικεία και αυτόματους πωλητές είναι μόνο όσα πληρούν τις προδιαγραφές του Παραρτήματος 1 «Πίνακας Προδιαγραφών» που αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της παρούσας υπουργικής απόφασης.
Δεν επιτρέπεται η διάθεση άλλων προϊόντων, που δεν πληρούν τις προϋποθέσεις του Παραρτήματος.
Οι προδιαγραφές των προϊόντων που παρατίθενται στο Παράρτημα θεμελιώνονται στην από 27.1.2025 επιστημονική γνωμοδότηση της Εθνικής Επιτροπής Διατροφής και βασίζονται στις ακόλουθες βασικές αρχές:
1. Αποφυγή κατανάλωσης τροφίμων που χαρακτηρίζονται ως ενεργειακά πυκνά και πτωχά σε θρεπτικά συστατικά.
2. Περιορισμός πρόσληψης κορεσμένων λιπιδίων.
3. Περιορισμός κατανάλωσης προϊόντων αλλαντοποιίας και επεξεργασμένου κρέατος.
4. Περιορισμός πρόσληψης ελεύθερων σακχάρων.
5. Περιορισμός πρόσληψης νατρίου.
6. Αύξηση της πρόσληψης διαιτητικών ινών.
7. Κατανάλωση νερού και αποφυγή κατανάλωσης αναψυκτικών και ενεργειακών ποτών.
8. Προώθηση της βιώσιμης, περιβαλλοντικά φιλικής και με μικρό αποτύπωμα για το περιβάλλον διατροφής
στο χώρο του σχολείου
Απαγορεύεται
Τα κυλικεία σχολικών μονάδων Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης απαγορεύεται να προσφέρουν στρογγυλά μικρά φρούτα, ιδίως σταφύλια, κεράσια, καθώς και ξηρούς καρπούς στα παιδιά, για λόγους αποφυγής επεισοδίων πνιγμονής.
Οι υπάλληλοι των κυλικείων ενημερώνονται για τα χαρακτηριστικά των τροφίμων που μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο πνιγμονής και είναι ευαισθητοποιημένοι κατά την προμήθεια ή προετοιμασία τροφίμων για την πρόληψη του ενδεχόμενου αυτού.
Όσα σχολικά συγκροτήματα διαθέτουν χώρους εστίασης (εστιατόρια) ακολουθούν εβδομαδιαίο μενού σύμφωνα με τις εθνικές διατροφικές συστάσεις για παιδιά και εφήβους.
Τόσο ο κατάλογος των τροφίμων που διατίθενται στα σχολικά κυλικεία όσο και το εβδομαδιαίο μενού των εστιατορίων ενημερώνονται τακτικά. Αμφότερα είναι αναρτημένα σε εμφανές σημείο του κυλικείου ή του χώρου εστίασης.
Επισήμανση Αλλεργιογόνων
Οι υπεύθυνοι των επιχειρήσεων τροφίμων διασφαλίζουν την πληροφορία στον καταναλωτή (οπωσδήποτε πριν τη πώληση - διάθεση των τροφίμων) σχετικά με τα μη προσυσκευασμένα τρόφιμα αναφορικά με τα προϊόντα ή ουσίες που προκαλούν αλλεργίες ή δυσανεξίες, σύμφωνα με τον Κανονισμό Ε.Ε. 1169/2011 και σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 5 της υπ’ αρ. 47829/2017 (Β’ 2161) υπουργικής απόφασης.
Για τα προ συσκευασμένα τρόφιμα εφαρμόζονται τα άρθρα 9 και 12 του ανωτέρω κανονισμού αναφορικά με τις υποχρεωτικές πληροφορίες για τα τρόφιμα που αναγράφονται απευθείας στη συσκευασία ή σε ετικέτα επί αυτής.
Καθορισμός προδιαγραφών θερμοκρασίας συντήρησης, αναθέρμανσης, υγιεινής διάθεσης και χρόνων για τα τρόφιμα που διατίθενται
στις εκπαιδευτικές μονάδες ολοήμερου σχολείου
Στις σχολικές μονάδες που λειτουργεί ολοήμερο πρόγραμμα υφίστανται ξεχωριστοί χώροι όπου εκεί τοποθετούνται ψυγεία διατήρησης τροφίμων και φούρνοι για τη αναθέρμανση των γευμάτων των μαθητών/ τριών. Οι εν λόγω χώροι πληρούν όλους τους όρους υγιεινής.
Ορίζονται χειριστές τροφίμων για την ανωτέρω διαδικασία. Ο χειριστής τροφίμων είναι κάθε άτομο που, στο πλαίσιο της εργασίας του, έρχεται σε άμεση ή έμμεση επαφή με τρόφιμα σε οποιοδήποτε στάδιο της παραγωγής, επεξεργασίας, αποθήκευσης, μεταφοράς ή διάθεσής τους στον καταναλωτή.
α) Θερμοκρασία Συντήρησης
Τα έτοιμα γεύματα που φέρνουν οι μαθητές/τριες και προορίζονται για τη σίτιση τους, φυλάσσονται σε ψυγεία, σε θερμοκρασία μεταξύ 0ΟC και 4ΟC, ώστε να διατηρείται η φρεσκάδα περιορίζοντας την ανάπτυξη μικροοργανισμών.
Στους χώρους των κυλικείων τα έτοιμα για κατανάλωση τρόφιμα εκτίθενται συσκευασμένα σε βιτρίνες έκθεσης που διασφαλίζουν και την απαιτούμενη θερμοκρασία.
Τα τρόφιμα που αλλοιώνονται εύκολα δηλαδή το γάλα, τα γιαούρτια, τα σάντουιτς, τα τυριά, εκτίθενται σε θερμοκρασία κάτω από τους 5ΟC.
Τα τρόφιμα που σερβίρονται ζεστά (π.χ. τυρόπιτες, σπανακόπιτες) διατηρούνται σε ειδικούς θερμοθαλάμους, θερμοκρασίας πάνω από 60ΟC.
β) Θερμοκρασία Αναθέρμανσης - Υγιεινή Διάθεση και Χρόνο
Τα τρόφιμα που προορίζονται για άμεση κατανάλωση αναθερμαίνονται και η θερμοκρασία στο εσωτερικό τους διατηρείται για 15 δευτερόλεπτα τουλάχιστον στους 74ΟC.
Η αναθέρμανση πραγματοποιείται σε κατάλληλο εξοπλισμό, όπως φούρνους μικροκυμάτων, φούρνους θερμού αέρα, κ.λπ.
Στις περιπτώσεις που υπάρχει χώρος εστίασης εντός σχολικού συγκροτήματος για τη σίτιση των μαθητών/ τριών και του προσωπικού, ισχύουν τα ακόλουθα:
- Για διατήρηση σε θερμοθαλάμους/μπενμαρι, η θερμοκρασία του θερμοθαλάμου είναι πάνω από 60OC, στο μπεν μαρί η θερμοκρασία του νερού είναι 65ΟC.
- Μετά από δύο ώρες στον θερμοθάλαμο/μπενμαρί το φαγητό πρέπει να αναθερμανθεί σε εσωτερική θερμοκρασία 74ΟC για 15 δευτερόλεπτα.
- Δεν χρησιμοποιούνται οι θερμοθαλάμοι/μπεν μαρί για την αναθέρμανση του φαγητού.
Το φαγητό μεταφέρεται στην κατσαρόλα και αναθερμαίνεται στη στόφα/στον φούρνο
- Το φαγητό αναθερμαίνεται μόνο μία φορά (μετά το πρώτο δίωρο διάστημα), ενώ βρίσκεται στον θερμοθάλαμο/μπεν - μαρί.
- Αφού παρέλθει το δεύτερο δίωρο διάστημα, απορρίπτονται όλα τα υπολείμματα τροφών.
Στα κυλικεία των σχολικών μονάδων και στους χώρους εστίασης τα τρόφιμα, ιδίως τα ωμά, τα μαγειρεμένα
και τα ευαλοίωτα δεν παραμένουν σε θερμοκρασία περιβάλλοντος και θερμοκρασίες που κυμαίνονται από 5ΟC έως 60OC (επικίνδυνη ζώνη που ευνοείται η ανάπτυξη των παθογόνων μικροοργανισμών).
Προϋποθέσεις λειτουργίας και απαιτήσεις Υγιεινής σχολικών κυλικείων, αυτόματων πωλητών και χώρων εστίασης εντός σχολικού συγκροτήματος
Οι χώροι που χρησιμοποιούνται για την παροχή ή παρασκευή τροφίμων (κυλικεία, αυτόματοι πωλητές, χώροι εστίασης):
1) Bρίσκονται εντός των ορίων της σχολικής μονάδας και διαθέτουν σύνδεση με δίκτυο παροχής ηλεκτρικής ενέργειας, δίκτυο ύδρευσης, αποχετευτικό δίκτυο και εν ελλείψει αυτού με νόμιμο βόθρο.
2) Οι ανωτέρω εγκαταστάσεις θεωρούνται επιχειρήσεις τροφίμων κατά την έννοια του Κανονισμού (ΕΚ) 178/2002. Οι επιχειρήσεις τροφίμων που λειτουργούν εντός σχολικών μονάδων υποχρεούνται να εφαρμόζουν όλες τις σχετικές απαιτήσεις που απορρέουν από την ενωσιακή και εθνική νομοθεσία για τα τρόφιμα, όπως διαδικασίες βάσει των αρχών HACCP, τήρηση αρχείων τεκμηρίωσης διαδικασιών, (προσωπικού - επιχείρησης, νερού, καθαρισμού - απολύμανσης, απεντόμωσης μυοκτονίας, θερμοκρασιών, πρώτων υλών και προμηθευτών), κατάσταση αλλεργιογόνων ουσιών, κ.λπ.
3) Ο χειρισμός των τροφίμων γίνεται από ορισμένους και κατάλληλα εκπαιδευμένους χειριστές τροφίμων.
4) Οι χώροι αποθήκευσης, προετοιμασίας και διάθεσης των τροφίμων τηρούν όλους τους κανόνες υγιεινής, καθαρίζονται τακτικά και ελέγχονται περιοδικά.
5) Οι χειριστές τροφίμων διαθέτουν πιστοποιητικά υγείας σύμφωνα με το άρθρο 8 της υπ’ αρ. 47829/2017 υγειονομικής διάταξης.
6) Πρόσωπα άσχετα ως προς τη λειτουργία των εν λόγω χώρων δεν επιτρέπεται να βρίσκονται εντός αυτών. Απαιτήσεις για την Υγιεινή και την ασφάλεια των τροφίμων:
Η τήρηση των κανόνων υγιεινής για την αποτελεσματική πρόληψη τροφιμογενών νοσημάτων κατά την
παρασκευή γευμάτων που πραγματοποιείται σε χώρους μαζικής εστίασης εντός σχολικού συγκροτήματος, διασφαλίζεται με:
- Την ύπαρξη κατάλληλων υποδομών και εξοπλισμού, που διασφαλίζουν την υγιεινή παρασκευή των τροφίμων, τα οποία προορίζονται για τη διατροφή των μαθητών.
- Την ορθή προετοιμασία και τον ασφαλή χειρισμό των τροφίμων σύμφωνα με τις υγειονομικές προδιαγραφές από τους υπεύθυνους λειτουργίας.
- Την εκπαίδευση σε θέματα υγιεινής και ασφάλειας των τροφίμων σύμφωνα με την υπ’ αρ. 110581/2025 υπουργική απόφαση «Θέσπιση ενιαίου πλαισίου υποχρεωτικής κατάρτισης του προσωπικού επιχειρήσεων τροφίμων, καθορισμός όρων και προϋποθέσεων εκπόνησης, έγκρισης και υλοποίησης προγραμμάτων κατάρτισης» (Β’ 2161) του προσωπικού που ασχολείται με την προετοιμασία και τον χειρισμό τροφίμων.
- Την εφαρμογή και διατήρηση πάγιων διαδικασιών ή διαδικασιών βάσει των αρχών HACCP σύμφωνα με τα άρθρα 5 και 6 της υπ’ αρ. 47829/2017 (Β’ 2161) υπουργικής απόφασης από τους υπεύθυνους λειτουργίας των χώρων εστίασης των σχολικών μονάδων που παρασκευάζουν και διαθέτουν γεύματα.
Ατομική Υγιεινή των Εργαζομένων:
Οι εργαζόμενοι που ασχολούνται με την παρασκευή και προσφορά γευμάτων τηρούν αυστηρούς κανόνες υγιεινής, μεταξύ των οποίων:
- Πλύσιμο των χεριών μετά από: χρήση τουαλέτας, πριν το μαγείρεμα, μετά από χειρισμό ωμών τροφίμων, μετά το πλύσιμο λερωμένων σκευών, μετά από άγγιγμα ή ξύσιμο περιοχών του σώματος, μετά από φύσημα μύτης, φτάρνισμα ή βήχα, μετά από χρήση τηλεφώνου, επαφή με χρήματα, μετά από κάπνισμα, μετά από φαγητό, μετά από χειρισμό απορριμμάτων ή χημικών ουσιών.
- Τα νύχια είναι κομμένα και καθαρά.
- Μακριά μαλλιά συγκρατούνται και καλύπτονται με σκούφο ή μαντίλι, αφαιρούνται τα κοσμήματα κατά το μαγείρεμα.
- Χρήση καθαρής ποδιάς κατά το μαγείρεμα.
- Να μην βήχουν ή φτερνίζονται πάνω από τα τρόφιμα.
- Κάλυψη κοψιμάτων ή πληγών με αδιάβροχο επίδεσμο και χρήση γαντιών μίας χρήσης, που αλλάζονται
τακτικά.
- Να μην εργάζονται σε περίπτωση ασθένειας (πυρετός, διάρροια, έμετος, ναυτία).
Oδηγίες για τον χειρισμό των τροφίμων τις οποίες οφείλουν να ακολουθούν οι εργαζόμενοι που ασχολούνται με την παρασκευή και την προσφορά των γευμάτων, προβλέπονται στις κατευθυντήριες οδηγίες για τη λειτουργία επιχειρήσεων μαζικής εστίασης (πλήρους - μερικής επεξεργασίας), της υπό στοιχεία Δ1γ/Γ.Π/ οικ38282/2020 υπουργικής απόφασης «Προτυποποιημένα έντυπα ελέγχου επιχειρήσεων υγειονομικού ενδι- αφέροντος» (Β’2678).
Έλεγχοι
Σε όλους ανεξαιρέτως τους ανωτέρω χώρους των σχολικών μονάδων Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, πραγματοποιούνται τακτικοί ή έκτακτοι Υγειονομικοί έλεγχοι από τις Διευθύνσεις Υγειονομικού Ελέγχου και Περιβαλλοντικής Υγιεινής των Περιφερειών.
Τα δείγματα που λαμβάνονται κατά τη διάρκεια των Υγειονομικών ελέγχων αποστέλλονται σε διαπιστευ- μένα εργαστήρια.
Ρεπορτάζ: Χ. Σιακαβάρας
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου