ΥΠΑΙΘΑ : Εξεταστικά Κέντρα Επαναληπτικών Πανελλαδικών Εξετάσεων ΓΕΛ, ΕΠΑΛ και Επαναληπτικών Πανελλαδικών Εξετάσεων Ειδικών & Μουσικών Μαθημάτων ΓΕΛ και ΕΠΑΛ έτους 2026 56 λεπτά πριν Εξετάσεις, ΓΕΛ, Γενικά Λύκεια, Επαγγελματικο Λύκειο, ΕΠΑΛ, Πανελλαδικές, Πανελλαδικές Εξετάσεις, Υπουργείο Παιδείας Από το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού ανακοινώνονται: Α. ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΓΕΛ ΕΤΟΥΣ 2026 1) Εξεταστικά Κέντρα ορίζονται σε Αττική και Θεσσαλονίκη. Ειδικότερα, στην Αττική, ως Εξεταστικό Κέντρο, ορίζεται το 5ο ΓΕΛ Ηλιούπολης της Διεύθυνσης Δ.Ε. Α΄ Αθήνας (Αλ. Παπαναστασίου 12, Τ.Κ. 16341, Ηλιούπολη, τηλ. 210-9915302) και … Διαβάστε περισσότερα »
Πηγή άρθρου: fresh-educationΣάββατο 1 Αυγούστου 2026
«Όχι» στην υποβάθμιση του Δημοτικού Σχολείου Κάσπακα – Στο προσκήνιο οι αντιδράσεις των εκπαιδευτικών

Την έντονη αντίθεσή του στην απόφαση για τη λειτουργική υποβάθμιση του Δημοτικού Σχολείου Κάσπακα από τριθέσιο σε διθέσιο εκφράζει ο Σύλλογος Εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Λήμνου «Αργύριος Μοσχίδης».
Σε ανακοίνωσή του, καταγγέλλει ότι η απόφαση εντάσσεται σε μια ευρύτερη πολιτική υποβάθμισης σχολικών μονάδων στη Λήμνο και τη Λέσβο, υποστηρίζοντας ότι οδηγεί σε συγχωνεύσεις τάξεων και δυσμενείς επιπτώσεις στην εκπαιδευτική διαδικασία.
Παράλληλα, ζητά την άμεση ανάκληση της απόφασης και τη διατήρηση του σχολείου ως τριθέσιου, καθώς και την ανατροπή αντίστοιχων υποβαθμίσεων που έχουν εφαρμοστεί τα προηγούμενα χρόνια.
Ολόκληρη η ανακοίνωση:
Καταγγέλλουμε στους εκπαιδευτικούς και τους γονείς, τις νέες υποβαθμίσεις σχολείων σε Λέσβο και Λήμνο που αποφάσισε κατακαλόκαιρο, η πλειοψηφία του ΠΥΣΠΕ Λέσβου.
Για τη Λήμνο αποφάσισαν τη λειτουργική υποβάθμιση του Δημοτικού Σχολείου Κάσπακα σε διθέσιο από τριθέσιο που ήταν, για τη νέα σχολική χρονιά.
Η υποβάθμιση αυτού του σχολείου, είναι συνέχεια των υποβαθμίσεων μιας σειράς δημοτικών σχολείων της Λήμνου τα τελευταία χρόνια, όπως είναι το 1ο Δημοτικό Σχολείο Μύρινας, το Δημοτικό Σχολείο Κοντοπουλίου, το Δημοτικό Σχολείο Κοντιά, το Δημοτικό Σχολείο Θάνους.
Είναι υποβαθμίσεις που αποφασίζονται από τη Διεύθυνση και το ΠΥΣΠΕ ως όργανα της κυβέρνησης, που εφαρμόζουν την πολιτική εξοικονόμησης εκπαιδευτικών, σε βάρος των μορφωτικών δικαιωμάτων των μαθητών μας.
Βλέπουν τους εκπαιδευτικούς και τους μαθητές ως αριθμούς, προκειμένου να υλοποιήσουν βίαιες μετακινήσεις μαθητικού πληθυσμού και να τους στριμώξουν σε τμήματα 25 και άνω μαθητών, αδιαφορώντας για τις όποιες αντιπαιδαγωγικές επιπτώσεις έχει η πολιτική αυτή.
Η λειτουργία του Δημοτικού Σχολείου Κάσπακα ως διθέσιου, σημαίνει ένας δάσκαλος να διδάσκει σε τρεις τάξεις ταυτόχρονα, γεγονός που υποβαθμίζει την ποιότητα της διδασκαλίας στα παιδιά που φοιτούν στο σχολείο αυτό.
ΑΠΑΙΤΟΥΜΕ:
- Την ανάκληση της απαράδεκτης απόφασης της πλειοψηφίας του ΠΥΣΠΕ Λέσβου για υποβάθμιση του Δημοτικού Σχολείου Κάσπακα σε διθέσιο. Να λειτουργήσει το σχολείο ως τριθέσιο, όπως και τα προηγούμενα χρόνια.
- Να ανακληθούν οι υποβαθμίσεις όλων των σχολείων της Λήμνου που έγιναν τα τελευταία χρόνια.
15 μαθητές και 15 νήπια/προνήπια το ανώτερο ανά τμήμα σε κάθε δημοτικό σχολείο και νηπιαγωγείο alfavita
«Όχι» στην υποβάθμιση του Δημοτικού Σχολείου Κάσπακα – Στο προσκήνιο οι αντιδράσεις των εκπαιδευτικών

Την έντονη αντίθεσή του στην απόφαση για τη λειτουργική υποβάθμιση του Δημοτικού Σχολείου Κάσπακα από τριθέσιο σε διθέσιο εκφράζει ο Σύλλογος Εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Λήμνου «Αργύριος Μοσχίδης».
Σε ανακοίνωσή του, καταγγέλλει ότι η απόφαση εντάσσεται σε μια ευρύτερη πολιτική υποβάθμισης σχολικών μονάδων στη Λήμνο και τη Λέσβο, υποστηρίζοντας ότι οδηγεί σε συγχωνεύσεις τάξεων και δυσμενείς επιπτώσεις στην εκπαιδευτική διαδικασία.
Παράλληλα, ζητά την άμεση ανάκληση της απόφασης και τη διατήρηση του σχολείου ως τριθέσιου, καθώς και την ανατροπή αντίστοιχων υποβαθμίσεων που έχουν εφαρμοστεί τα προηγούμενα χρόνια.
Ολόκληρη η ανακοίνωση:
Καταγγέλλουμε στους εκπαιδευτικούς και τους γονείς, τις νέες υποβαθμίσεις σχολείων σε Λέσβο και Λήμνο που αποφάσισε κατακαλόκαιρο, η πλειοψηφία του ΠΥΣΠΕ Λέσβου.
Για τη Λήμνο αποφάσισαν τη λειτουργική υποβάθμιση του Δημοτικού Σχολείου Κάσπακα σε διθέσιο από τριθέσιο που ήταν, για τη νέα σχολική χρονιά.
Η υποβάθμιση αυτού του σχολείου, είναι συνέχεια των υποβαθμίσεων μιας σειράς δημοτικών σχολείων της Λήμνου τα τελευταία χρόνια, όπως είναι το 1ο Δημοτικό Σχολείο Μύρινας, το Δημοτικό Σχολείο Κοντοπουλίου, το Δημοτικό Σχολείο Κοντιά, το Δημοτικό Σχολείο Θάνους.
Είναι υποβαθμίσεις που αποφασίζονται από τη Διεύθυνση και το ΠΥΣΠΕ ως όργανα της κυβέρνησης, που εφαρμόζουν την πολιτική εξοικονόμησης εκπαιδευτικών, σε βάρος των μορφωτικών δικαιωμάτων των μαθητών μας.
Βλέπουν τους εκπαιδευτικούς και τους μαθητές ως αριθμούς, προκειμένου να υλοποιήσουν βίαιες μετακινήσεις μαθητικού πληθυσμού και να τους στριμώξουν σε τμήματα 25 και άνω μαθητών, αδιαφορώντας για τις όποιες αντιπαιδαγωγικές επιπτώσεις έχει η πολιτική αυτή.
Η λειτουργία του Δημοτικού Σχολείου Κάσπακα ως διθέσιου, σημαίνει ένας δάσκαλος να διδάσκει σε τρεις τάξεις ταυτόχρονα, γεγονός που υποβαθμίζει την ποιότητα της διδασκαλίας στα παιδιά που φοιτούν στο σχολείο αυτό.
ΑΠΑΙΤΟΥΜΕ:
- Την ανάκληση της απαράδεκτης απόφασης της πλειοψηφίας του ΠΥΣΠΕ Λέσβου για υποβάθμιση του Δημοτικού Σχολείου Κάσπακα σε διθέσιο. Να λειτουργήσει το σχολείο ως τριθέσιο, όπως και τα προηγούμενα χρόνια.
- Να ανακληθούν οι υποβαθμίσεις όλων των σχολείων της Λήμνου που έγιναν τα τελευταία χρόνια.
15 μαθητές και 15 νήπια/προνήπια το ανώτερο ανά τμήμα σε κάθε δημοτικό σχολείο και νηπιαγωγείο alfavita
(Π.)ΕΠΑΛ: Τα «γραπτώς εξεταζόμενα» μαθήματα στις προαγωγικές και απολυτήριες εξετάσεις

Το υπουργείο Παιδείας κοινοποίησε τις αποφάσεις (ΦΕΚ) που δημοσιεύθηκαν τις προηγούμενες ημέρες και καθορίζουν τα «Γραπτώς Εξεταζόμενα» μαθήματα στις προαγωγικές και απολυτήριες εξετάσεις των ΕΠΑΛ και των Πρότυπων ΕΠΑΛ για το σχολικό έτος 2026-2027.
Το alfavita.gr έχει ήδη δημοσιεύσει τις αποφάσεις αυτές, από την στιγμή που δημοσιεύθηκαν στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
Συγκεκριμένα, το υπουργείο Παιδείας κοινοποίησε τις εξής τρεις αποφάσεις:
Τι κρύβεται πίσω από την πιο συχνή απορία που ακούγεται καθημερινά μέσα στις σχολικές αίθουσες.

«Κύριε, πού θα μου χρειαστεί αυτό;». Πρόκειται ίσως για την πιο συχνή ερώτηση που ακούγεται στις σχολικές αίθουσες, είτε το μάθημα αφορά τα Μαθηματικά, είτε τη Λογοτεχνία, την Ιστορία ή τη Φυσική. Για πολλούς εκπαιδευτικούς δεν είναι ένδειξη αδιαφορίας, αλλά μια ειλικρινής προσπάθεια των μαθητών να κατανοήσουν τον λόγο για τον οποίο διδάσκονται ένα αντικείμενο.
Δεν είναι λίγοι οι μαθητές που αναρωτιούνται γιατί πρέπει να μάθουν το Πυθαγόρειο Θεώρημα, να μελετήσουν τον Καβάφη ή να απομνημονεύσουν ιστορικά γεγονότα, όταν πιστεύουν ότι δεν θα τα χρησιμοποιήσουν ποτέ στην καθημερινότητά τους ή στο επάγγελμα που ονειρεύονται.
Πολλές φορές η προσπάθεια να εξηγηθεί η αξία ενός μαθήματος μόνο μέσα από τις πρακτικές του εφαρμογές δεν αρκεί για να πείσει τους μαθητές. Οι περισσότεροι γνωρίζουν ήδη ότι οι γνώσεις αξιοποιούνται σε διάφορα επαγγέλματα ή στην καθημερινότητα. Εκείνο που πραγματικά αναζητούν είναι να καταλάβουν γιατί αξίζει να αφιερώσουν χρόνο και προσπάθεια σε όσα διδάσκονται.
Η ουσία δεν βρίσκεται τόσο στη χρησιμότητα μιας εξίσωσης, ενός ποιήματος ή μιας ιστορικής μάχης, όσο στις δεξιότητες που καλλιεργεί κάθε γνωστικό αντικείμενο. Τα Μαθηματικά ενισχύουν τη λογική σκέψη και την ικανότητα επίλυσης προβλημάτων, η Λογοτεχνία καλλιεργεί την ενσυναίσθηση και την αυτογνωσία, η Ιστορία βοηθά στην κατανόηση των γεγονότων και των κοινωνικών εξελίξεων, ενώ η Φυσική διδάσκει την παρατήρηση, την έρευνα και την κριτική σκέψη.
Μέσα από αυτή την οπτική, το σχολείο δεν περιορίζεται στην αποστήθιση γνώσεων ούτε προετοιμάζει αποκλειστικά για ένα επάγγελμα. Στόχος του είναι να δώσει στους μαθητές εφόδια που θα τους συνοδεύουν σε όλη τους τη ζωή, βοηθώντας τους να αναλύουν, να κρίνουν, να συνεργάζονται και να αντιμετωπίζουν τις προκλήσεις της καθημερινότητας. alfavita
Η κρίση της σχολικής τάξης δεν λύνεται με νοσταλγία: Τι πραγματικά συμβαίνει σήμερα στα σχολεία

Είναι πλέον κοινή διαπίστωση ότι κάτι έχει αλλάξει στα ελληνικά σχολεία.
Οι περισσότεροι εκπαιδευτικοί, ανεξάρτητα από ιδεολογική τοποθέτηση ή χρόνια υπηρεσίας, περιγράφουν μια σχολική πραγματικότητα πιο απαιτητική από ποτέ. Η διαχείριση της τάξης γίνεται ολοένα δυσκολότερη. Τα περιστατικά λεκτικής αμφισβήτησης, οι συγκρούσεις, η μειωμένη συγκέντρωση των μαθητών, η αδυναμία τήρησης βασικών κανόνων συνύπαρξης και η αυξημένη ψυχολογική πίεση που δέχονται οι εκπαιδευτικοί συνθέτουν ένα νέο τοπίο.
Η αγωνία αυτή είναι πραγματική και δεν μπορεί να υποτιμηθεί.
Το ερώτημα όμως είναι διαφορετικό: γιατί φτάσαμε εδώ;
Τα τελευταία χρόνια πληθαίνουν οι φωνές που αποδίδουν την κατάσταση στη «χαμένη πειθαρχία» της Μεταπολίτευσης, υποστηρίζοντας ότι η δημοκρατικοποίηση του σχολείου αποδυνάμωσε τον ρόλο του εκπαιδευτικού και διέλυσε την τάξη. Πρόκειται για μια ερμηνεία που ακούγεται απλή και εύληπτη. Ακριβώς γι' αυτό είναι και επικίνδυνα απλουστευτική.
Η κρίση υπάρχει, αλλά δεν ξεκίνησε από την ελευθερία
Το πρόσφατο άρθρο του Τάκη Θεοδωρόπουλου με τίτλο «Η διάλυση της σχολικής τάξης» εκφράζει μια αγωνία που συμμερίζονται πολλοί εκπαιδευτικοί: ότι η σχολική καθημερινότητα έχει γίνει δυσκολότερη και ότι ο εκπαιδευτικός αισθάνεται συχνά μόνος απέναντι σε προβλήματα που πριν από μερικές δεκαετίες ήταν σπανιότερα.
Η διάγνωση όμως δεν αρκεί. Η ερμηνεία ότι όλα οφείλονται στην εγκατάλειψη της αυστηρής πειθαρχίας και στην «υπερβολική δημοκρατία» του σχολείου μεταφέρει τη συζήτηση σε λάθος κατεύθυνση.
Γιατί αν πράγματι το πρόβλημα ήταν η υπερβολική ελευθερία, τότε όλες οι ευρωπαϊκές χώρες με δημοκρατικά εκπαιδευτικά συστήματα θα αντιμετώπιζαν παρόμοια ή και μεγαλύτερη κρίση. Δεν συμβαίνει όμως αυτό.
Η πειθαρχία δεν ταυτίζεται με τον φόβο
Πίσω από πολλές παρεμβάσεις που ζητούν «επιστροφή της πειθαρχίας» διακρίνεται μια εικόνα του παλιού σχολείου: ο καθηγητής ως αδιαμφισβήτητη αυθεντία, η έδρα ως σύμβολο εξουσίας και ο μαθητής που υπακούει χωρίς αντίρρηση.
Όμως η εκπαίδευση δεν μπορεί να οικοδομηθεί πάνω στον φόβο. Ο φόβος επιβάλλει σιωπή. Δεν δημιουργεί γνώση.
Η σύγχρονη παιδαγωγική έχει δείξει ότι η πραγματική μάθηση προκύπτει όταν υπάρχει σχέση εμπιστοσύνης ανάμεσα στον εκπαιδευτικό και τον μαθητή, όταν η τάξη λειτουργεί ως κοινότητα μάθησης και όχι ως μηχανισμός επιβολής.
Η τάξη δεν είναι απλώς ησυχία. Η τάξη είναι ισορροπία.
Η Μεταπολίτευση δεν «διέλυσε» το σχολείο
Η άποψη ότι η Μεταπολίτευση ευθύνεται για τη σημερινή κρίση επανέρχεται συχνά στον δημόσιο διάλογο.
Πρόκειται όμως για μια ιστορικά προβληματική ανάγνωση.
Η Μεταπολίτευση δεν κατάργησε μόνο αυταρχικές πρακτικές. Επανέφερε τη δημοκρατία στην εκπαίδευση, ενίσχυσε τη συμμετοχή των μαθητών, διεύρυνε την πρόσβαση στη γνώση και συνέβαλε στον εκδημοκρατισμό της σχολικής ζωής.
Η κατάργηση της καθαρεύουσας, για παράδειγμα, δεν αποτέλεσε «χαλάρωση». Αντίθετα, έφερε τη γλώσσα του σχολείου πιο κοντά στη ζωντανή γλώσσα της κοινωνίας και διευκόλυνε την εκπαιδευτική διαδικασία.
Η ποιότητα της εκπαίδευσης δεν μειώθηκε επειδή το σχολείο έγινε πιο δημοκρατικό.
Το πρόβλημα είναι ότι αυτή η μετάβαση δεν συνοδεύτηκε από τη θεσμική και οικονομική στήριξη που απαιτούσε.
Η πραγματική κρίση βρίσκεται έξω από την τάξη
Όποιος βρίσκεται σήμερα καθημερινά μέσα σε ένα σχολείο γνωρίζει ότι τα προβλήματα δεν εξηγούνται με μια απλή αναφορά στην πειθαρχία.
Η σχολική τάξη επηρεάζεται από βαθιές κοινωνικές αλλαγές:
- την οικονομική ανασφάλεια πολλών οικογενειών,
- τη διεύρυνση των κοινωνικών ανισοτήτων,
- τις αλλαγές στη δομή της οικογένειας,
- την εκρηκτική παρουσία των κινητών τηλεφώνων και των κοινωνικών δικτύων,
- τη συνεχή έκθεση των παιδιών σε τεράστιο όγκο πληροφοριών,
- την αύξηση των περιστατικών άγχους και ψυχικής επιβάρυνσης των εφήβων.
Το σχολείο καλείται πλέον να διαχειριστεί προβλήματα που πριν από είκοσι χρόνια αντιμετωπίζονταν κυρίως μέσα στην οικογένεια ή στην κοινότητα.
Ένας εκπαιδευτικός με όλο και περισσότερους ρόλους
Ταυτόχρονα, έχει αλλάξει ριζικά και ο ρόλος του εκπαιδευτικού.
Ο σύγχρονος δάσκαλος ή καθηγητής δεν καλείται μόνο να διδάξει το γνωστικό του αντικείμενο.
Είναι συχνά:
- παιδαγωγός,
- ψυχολόγος,
- διαμεσολαβητής συγκρούσεων,
- κοινωνικός λειτουργός,
- διαχειριστής κρίσεων,
- υπεύθυνος για δεκάδες διοικητικές διαδικασίες.
Την ίδια στιγμή, η γραφειοκρατία αυξάνεται συνεχώς.
Πλατφόρμες, αξιολογήσεις, εκθέσεις, ψηφιακές καταχωρίσεις, διοικητικές υποχρεώσεις και συνεχείς αλλαγές στις διαδικασίες αφαιρούν χρόνο από τον βασικό πυρήνα της εκπαιδευτικής αποστολής: τη διδασκαλία.
Η αμφισβήτηση του εκπαιδευτικού δεν γεννήθηκε στο σχολείο
Ένα ακόμη στοιχείο που επηρεάζει την καθημερινότητα είναι η σταδιακή αποδυνάμωση του κοινωνικού κύρους του εκπαιδευτικού.
Σε αρκετές περιπτώσεις ο δάσκαλος βρίσκεται αντιμέτωπος όχι μόνο με τη δυσκολία διαχείρισης των μαθητών αλλά και με την έντονη αμφισβήτηση από γονείς, οι οποίοι συχνά αντιμετωπίζουν το σχολείο ως πάροχο υπηρεσιών και όχι ως θεσμό συνεργασίας.
Τα τελευταία χρόνια έχουν αυξηθεί οι καταγγελίες, οι εξώδικες διαμαρτυρίες, ακόμη και οι μηνύσεις για ζητήματα που παλαιότερα επιλύονταν μέσα από διάλογο.
Το αποτέλεσμα είναι πολλοί εκπαιδευτικοί να αισθάνονται ότι εργάζονται υπό διαρκή πίεση και φόβο.
Η θεωρία του Μπουρντιέ δεν λέει αυτό που συχνά της αποδίδεται
Στη δημόσια συζήτηση γίνεται συχνά επίκληση της θεωρίας του Pierre Bourdieu ως δήθεν υπεύθυνης για την αποδυνάμωση του σχολείου.
Στην πραγματικότητα, ο Γάλλος κοινωνιολόγος δεν υποστήριξε ποτέ ότι η γνώση είναι άχρηστη ή ότι το σχολείο εξαπατά τους μαθητές.
Η θεωρία της κοινωνικής αναπαραγωγής επισημαίνει ότι το εκπαιδευτικό σύστημα τείνει να ευνοεί όσους διαθέτουν ήδη υψηλό μορφωτικό και πολιτισμικό κεφάλαιο από το οικογενειακό τους περιβάλλον.
Δεν αμφισβητεί την αξία της γνώσης. Αναδεικνύει τις κοινωνικές ανισότητες που επηρεάζουν την πρόσβαση σε αυτήν.
Το πραγματικό διακύβευμα
Η κρίση του ελληνικού σχολείου είναι πραγματική. Δεν θα λυθεί όμως με επιστροφή σε ένα ιδεατό παρελθόν που συχνά παρουσιάζεται πιο εξιδανικευμένο απ' όσο υπήρξε.
Το ζητούμενο δεν είναι να επανέλθει ο φόβος στην τάξη. Το ζητούμενο είναι να αποκατασταθεί το κύρος του εκπαιδευτικού μέσα από ουσιαστική στήριξη.
Αυτό σημαίνει:
- λιγότερη γραφειοκρατία,
- μικρότερα τμήματα,
- περισσότερους ψυχολόγους και κοινωνικούς λειτουργούς στα σχολεία,
- ουσιαστική επιμόρφωση,
- συνεργασία σχολείου και οικογένειας,
- ενίσχυση της εμπιστοσύνης προς τον εκπαιδευτικό.
Ένα σχολείο που αντέχει στις αλλαγές
Το σχολείο δεν είναι στρατώνας ούτε δικαστήριο. Είναι ένας ζωντανός κοινωνικός οργανισμός που αντανακλά τις αλλαγές, τις αγωνίες και τις αντιφάσεις της κοινωνίας.
Όταν η κοινωνία γίνεται πιο απαιτητική, πιο αβέβαιη και πιο κατακερματισμένη, δεν μπορεί να περιμένει κανείς ότι η σχολική τάξη θα παραμείνει ανεπηρέαστη.
Αν θέλουμε πραγματικά να αντιμετωπίσουμε τις δυσκολίες που βιώνουν σήμερα οι εκπαιδευτικοί, χρειάζεται να εγκαταλείψουμε τις εύκολες νοσταλγικές αφηγήσεις και να αναζητήσουμε λύσεις που ανταποκρίνονται στη σημερινή πραγματικότητα.
Γιατί η ισχυρή σχολική τάξη δεν χτίζεται με φόβο και αυταρχισμό.
Χτίζεται με κύρος, εμπιστοσύνη, συνεργασία και ένα εκπαιδευτικό σύστημα που στηρίζει ουσιαστικά όσους βρίσκονται κάθε μέρα απέναντι από τους μαθητές. alfavita
Παρασκευή 31 Ιουλίου 2026
Παρασκευή 31 Ιουλίου, 17:29

Εμβολιασμός στην παιδική ηλικία: Η ασφαλέστερη ασπίδα προστασίας για κάθε παιδί
Γράφει ο Δημήτριος Φούσκας, Παιδίατρος, Πρόεδρος Ένωσης Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής
Ο εμβολιασμός αποτελεί μία από τις σημαντικότερες κατακτήσεις της σύγχρονης Ιατρικής και της Δημόσιας Υγείας. Χάρη στα εμβόλια, νοσήματα που μέχρι πριν από λίγες δεκαετίες προκαλούσαν χιλιάδες θανάτους ή μόνιμες αναπηρίες στα παιδιά έχουν σχεδόν εξαφανιστεί στις περισσότερες χώρες του κόσμου. Η ευλογιά έχει εξαλειφθεί παγκοσμίως, η πολιομυελίτιδα βρίσκεται στα πρόθυρα της εκρίζωσης και η δραματική μείωση της μηνιγγίτιδας, της διφθερίτιδας, του τετάνου, του κοκκύτη και πολλών ακόμη λοιμωδών νοσημάτων αποτελεί αδιαμφισβήτητη απόδειξη της αποτελεσματικότητας των εμβολίων.
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, ο εμβολιασμός προλαμβάνει κάθε χρόνο εκατομμύρια θανάτους παγκοσμίως και παραμένει μία από τις πλέον αποδοτικές παρεμβάσεις δημόσιας υγείας. Παρά την πρόοδο, περίπου 13,5 εκατομμύρια παιδιά εξακολουθούν να μην λαμβάνουν ούτε μία δόση βασικών παιδικών εμβολίων, γεγονός που δημιουργεί επικίνδυνα κενά ανοσίας και αυξάνει τον κίνδυνο επανεμφάνισης σοβαρών λοιμωδών νοσημάτων.
Η επιτυχία των εμβολίων κάνει τις ασθένειες να φαίνονται «ξεχασμένες»
Η σημερινή γενιά γονέων σπάνια έχει δει παιδί με πολιομυελίτιδα, διφθερίτιδα ή βακτηριακή μηνιγγίτιδα. Αυτή ακριβώς είναι η μεγαλύτερη επιτυχία των εμβολίων. Όταν ένα νόσημα παύει να αποτελεί καθημερινή απειλή, είναι εύκολο να ξεχαστεί πόσο σοβαρό ήταν. Ωστόσο, οι μικροοργανισμοί δεν έχουν εξαφανιστεί. Εξακολουθούν να κυκλοφορούν και επανεμφανίζονται κάθε φορά που μειώνεται η εμβολιαστική κάλυψη.
Το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα είναι η ιλαρά. Τα τελευταία χρόνια καταγράφηκαν μεγάλες επιδημίες σε πολλές χώρες της Ευρώπης και της Αμερικής, κυρίως σε πληθυσμούς με χαμηλή εμβολιαστική κάλυψη. Οι διεθνείς οργανισμοί επισημαίνουν ότι απαιτείται εμβολιαστική κάλυψη περίπου 95% με δύο δόσεις του εμβολίου MMR για να αποτρέπεται η διασπορά του ιού.
Πώς λειτουργούν τα εμβόλια
Τα εμβόλια εκπαιδεύουν το ανοσοποιητικό σύστημα να αναγνωρίζει έναν ιό ή ένα βακτήριο πριν αυτό προκαλέσει νόσο. Δημιουργούν ανοσολογική μνήμη, ώστε όταν ο οργανισμός έρθει σε επαφή με τον πραγματικό παθογόνο μικροοργανισμό να τον εξουδετερώσει γρήγορα και αποτελεσματικά.
Η φυσική νόσηση μπορεί να αφήσει σοβαρές επιπλοκές ή ακόμη και να αποβεί μοιραία. Αντίθετα, ο εμβολιασμός προσφέρει ανοσία χωρίς τους κινδύνους της νόσου. Αυτή είναι η θεμελιώδης αρχή της προληπτικής ιατρικής.
Η συλλογική ανοσία προστατεύει τους πιο ευάλωτους
Ο εμβολιασμός δεν προστατεύει μόνο το ίδιο το παιδί. Όταν εμβολιάζεται η μεγάλη πλειονότητα του πληθυσμού, περιορίζεται σημαντικά η κυκλοφορία των λοιμογόνων παραγόντων. Έτσι προστατεύονται και τα βρέφη που είναι πολύ μικρά για να εμβολιαστούν, τα παιδιά με ανοσοανεπάρκειες, οι ασθενείς που υποβάλλονται σε χημειοθεραπεία και όσοι δεν μπορούν να αναπτύξουν επαρκή ανοσολογική απάντηση.
Η έννοια της συλλογικής ανοσίας αποτελεί έκφραση κοινωνικής ευθύνης. Ο εμβολιασμός ενός παιδιού συμβάλλει στην προστασία ολόκληρης της κοινότητας.
Τα σύγχρονα εμβόλια είναι πιο αποτελεσματικά από ποτέ
Η έρευνα στην ανοσολογία εξελίσσεται διαρκώς. Σήμερα διαθέτουμε νέα συζευγμένα πνευμονιοκοκκικά εμβόλια με ευρύτερη κάλυψη έναντι περισσότερων οροτύπων, μειώνοντας περαιτέρω τον κίνδυνο διεισδυτικής πνευμονιοκοκκικής νόσου, πνευμονίας και μέσης ωτίτιδας.
Παράλληλα, ο εμβολιασμός έναντι του HPV συνιστάται πλέον τόσο για τα κορίτσια όσο και για τα αγόρια, καθώς προστατεύει από καρκίνους του τραχήλου της μήτρας, του πρωκτού, του στοματοφάρυγγα και άλλες HPV-σχετιζόμενες κακοήθειες. Τα τελευταία χρόνια αυξάνεται σταθερά η διεθνής εφαρμογή των προγραμμάτων HPV, με σημαντική βελτίωση της εμβολιαστικής κάλυψης.
Είναι ασφαλή τα εμβόλια;
Η απάντηση της επιστήμης είναι ξεκάθαρη: ναι.
Κανένα άλλο φαρμακευτικό προϊόν δεν παρακολουθείται τόσο στενά όσο τα εμβόλια. Πριν εγκριθούν, αξιολογούνται σε μεγάλες πολυκεντρικές κλινικές μελέτες. Μετά την κυκλοφορία τους, εκατοντάδες εκατομμύρια δόσεις καταγράφονται σε διεθνή συστήματα φαρμακοεπαγρύπνησης, τα οποία μπορούν να ανιχνεύσουν ακόμη και εξαιρετικά σπάνιες ανεπιθύμητες ενέργειες.
Οι περισσότερες ανεπιθύμητες αντιδράσεις είναι ήπιες και παροδικές, όπως πόνος στο σημείο της ένεσης ή χαμηλός πυρετός. Αντίθετα, οι σοβαρές επιπλοκές των ίδιων των λοιμωδών νοσημάτων είναι πολύ συχνότερες και πολύ πιο επικίνδυνες.
Οι συχνότεροι μύθοι
Παρά την πληθώρα επιστημονικών δεδομένων, η παραπληροφόρηση εξακολουθεί να επηρεάζει ορισμένους γονείς.
Μύθος: Τα πολλά εμβόλια επιβαρύνουν το ανοσοποιητικό σύστημα.
Αλήθεια: Το ανοσοποιητικό σύστημα ενός βρέφους έρχεται καθημερινά σε επαφή με χιλιάδες αντιγόνα από το περιβάλλον. Τα αντιγόνα που περιέχονται σε όλα τα παιδικά εμβόλια είναι ελάχιστα συγκριτικά και δεν υπερφορτώνουν τον οργανισμό.
Μύθος: Είναι καλύτερο να νοσήσει φυσικά το παιδί.
Αλήθεια: Η φυσική νόσηση μπορεί να οδηγήσει σε πνευμονία, εγκεφαλίτιδα, σηψαιμία, μόνιμες αναπηρίες ή ακόμη και θάνατο. Ο εμβολιασμός παρέχει προστασία χωρίς αυτούς τους κινδύνους.
Ο ρόλος του παιδιάτρου
Ο παιδίατρος παραμένει η πιο αξιόπιστη πηγή ενημέρωσης για τους γονείς. Η συζήτηση, η εξατομίκευση των συστάσεων και η τεκμηριωμένη απάντηση στις απορίες δημιουργούν σχέση εμπιστοσύνης και συμβάλλουν στην υψηλή εμβολιαστική κάλυψη.
Στην εποχή της εύκολης πρόσβασης στην πληροφορία, είναι σημαντικό οι γονείς να αναζητούν επιστημονικά τεκμηριωμένες πηγές και να μην βασίζονται σε αναπόδεικτους ισχυρισμούς που διακινούνται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Ένα μήνυμα προς κάθε γονέα
Κάθε γενιά έχει την ευθύνη να προστατεύσει την επόμενη. Ο εμβολιασμός είναι μια πράξη πρόληψης, αγάπης και υπευθυνότητας. Προστατεύει το παιδί μας, αλλά ταυτόχρονα προστατεύει και τα πιο ευάλωτα μέλη της κοινωνίας.
Η σύγχρονη παιδιατρική δεν στοχεύει μόνο στη θεραπεία της νόσου, αλλά κυρίως στην πρόληψή της. Και σε αυτόν τον τομέα, κανένα άλλο ιατρικό μέτρο δεν έχει προσφέρει τόσο μεγάλο όφελος όσο ο εμβολιασμός.
Η εμπιστοσύνη στην επιστήμη, η συνεργασία με τον παιδίατρο και η τήρηση του Εθνικού Προγράμματος Εμβολιασμών αποτελούν την καλύτερη επένδυση για την υγεία των παιδιών μας και για ένα μέλλον απαλλαγμένο από νοσήματα που η επιστήμη μάς έχει ήδη δώσει τη δυνατότητα να προλάβουμε.




