Τη Δευτέρα 2/10/17 εκπρόσωπος του ΟΟΣΑ, καλεσμένη από την ελληνική κυβέρνηση, επισκέφτηκε το Δημοτικό Μονοδρίου και το Γυμνάσιο και Λύκειο Κονιστρών.
Η επίσκεψη έγινε μετά από αίτημα της ίδιας της ελληνικής κυβέρνησης σε άμεση συνάρτηση με τις σχετικές δεσμεύσεις των ελληνικών αρχών που απορρέουν από το τρίτο Μνημόνιο και τη συμφωνία που υπογράφτηκε με τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ΕSΜ) τον Αύγουστο του 2015.
Άρα τα πορίσματα που θα προκύψουν δεν θα αποτελούν ένα απλό κείμενο συμβουλευτικού χαρακτήρα, αλλά θα συνδέονται άμεσα με διεθνείς δεσμεύσεις που έχει αναλάβει η κυβέρνηση σε σχέση με την αναδιάρθρωση του εκπαιδευτικού της συστήματος. Δεσμεύσεις μάλιστα που σε μεγάλο βαθμό παραμένουν μάλλον άγνωστες στην ελληνική εκπαιδευτική κοινότητα και κοινωνία, αλλά είναι ενδεικτικές, σε κάθε περίπτωση, του διεθνούς ελέγχου και των στοχεύσεων της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης με βάση τις αρχές της δημοσιονομικής προσαρμογής και της καπιταλιστικής αγοράς.
Η ΕΛΜΕ και ο Σύλλογος Δασκάλων-Νηπιαγωγών Κύμης –Αλιβερίου, παραβρέθηκαν στη συνάντηση, παρά την προσπάθεια παρεμπόδισης και τον εκφοβισμό από την πλευρά της Διοίκησης, και αντέκρουσαν τη φιλοσοφία του ΟΟΣΑ.
Η εκπρόσωπος του ΟΟΣΑ έθεσε ερωτήσεις και σχολίασε σύμφωνα με τα παρακάτω:
Πρωτοβάθμια εκπαίδευση
1) Πως μπορεί να λυθεί το θέμα των αναπληρωτών έτσι ώστε να προσλαμβάνεται το ίδιο προσωπικό κάθε χρόνο στο σχολείο για να μπορεί να αποκτήσει δεσμούς με τους μαθητές/ριες και τους άλλους δασκάλους;
2) Αν συνεργάζονται οι δάσκαλοι μεταξύ τους στο να αναπτύξουν διαθεματικά
πρότζεκτ και άλλες δράσεις του σχολείου, πέραν των συμβατικών τους
υποχρεώσεων προς το υπουργείο.
3) Αν έχουμε ανιχνεύσει τις ανάγκες των μαθητών που είναι ιδιαίτερες τόσο μέσα στην ίδια τάξη (προχωρημένοι- μέτριοι) όσο και από σχολείο σε σχολείο. Διαφοροποίηση σχολείων. Μάθημα ανάλογα το τόπο και τα ενδιαφέροντα τα τοπικά των μαθητών.
Γυμνάσιο-Λύκειο Κονιστρών
4) ‘Ηρθα για να συζητήσω μαζί σας τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα σχολεία στην Ελλάδα.
5) Από τις αυτό-παρουσιάσεις των καθηγητών φάνηκε ότι τα 2/3 είναι μεγάλοι σε ηλικία και προϋπηρεσία 25 χρόνων, ενώ το 1/3 (που δεν έχει έρθει ακόμη) είναι αναπληρωτές.
6) Τι θεωρείτε καλό σχολείο; Τι θεωρείτε καλό δάσκαλο; Σχολίασε ότι μπορεί με την κριτική αξιολόγηση, όχι την τιμωρητική, τη χρήση νέων μοντέλων λειτουργίας των σχολείων και την αμοιβαία εμπιστοσύνη σχολείων-υπουργείου, να βελτιωθούν τα πράγματα.
7) Σας ρωτάει το υπουργείο για το πώς πρέπει να γίνουν τα πράγματα;
8) Αφού δεν υπάρχει εποπτεία του τι κάνετε μέσα στη τάξη γιατί δεν αναλαμβάνετε πρωτοβουλίες, να ξεφύγετε από το αναλυτικό πρόγραμμα, να διαφοροποιηθείτε από τα συνηθισμένα που έχουν βαλτώσει;
9) Πώς μπορούμε να απαλλαγούμε από τις ιερές πανελλήνιες εξετάσεις; Μπορούμε να έχουμε ένα μεικτό σύστημα εισαγωγής στα ΑΕΙ, όπου με διαφορετικά ποσοστά να λαμβάνεται υπόψη και η γνώμη του καθηγητή για το μαθητή του; Ο καθηγητής θα έχει επιμορφωθεί για το πώς πρέπει να βαθμολογεί και θα έχει καταλάβει ότι αυτό είναι ένα πολύ σημαντικό έργο και ότι δεν μπορεί να βάζει υπερβολικούς βαθμούς.
10) Παρατήρησε ότι υπάρχει πολύ μεγάλο άγχος στην ελληνική κοινωνία για ένα μικρό χρονικό διάστημα, αυτό κατά το οποίο ο μαθητής θα δώσει πανελλήνιες εξετάσεις και δεν υπάρχει κουλτούρα δια βίου εκπαίδευσης, με αποτέλεσμα να μην μπορούν να ανταποκριθούν οι απόφοιτοι του λυκείου σε μια αγοράς εργασίας που συνεχώς μεταβάλλεται.
11) Στη Σιγκαπούρη λειτουργεί ένα αναπτυξιακό όπου κάποιοι εξαιρετικοί καθηγητές παράγουν νέο εκπαιδευτικό υλικό και μετά λειτουργούν σαν μέντορες για τους υπολοίπους του σχολείου με αποτέλεσμα τη διαρκή ακαδημαϊκή και επαγγελματική ανέλιξη. Συνεχής κατάρτιση.
12) Τι πρέπει να ξέρω για το ελληνικό σύστημα παιδείας; Τι το κάνει μοναδικό;
13) Παρατήρησε ότι υπάρχουν πολλές και αντικρουόμενες απόψεις για τη παιδεία, κάτι που δεν διαπιστώνεται σε άλλα κράτη.
Αντί συμπερασμάτων
Ο ΟΟΣΑ τεκμηριώνει τις θέσεις του στη βάση της αποτυχίας του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος στον διαγωνισμό PISA και στο αντίστοιχο πρόγραμμα για τις δεξιότητες του εργατικού δυναμικού (PIAAC), της ανυπαρξίας μηχανισμών λογοδοσίας /ανταποδοτικότητας και του υπερβολικού συγκεντρωτικού ελέγχου του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος. Πρόκειται για μια κλασική νεοφιλελεύθερη προσέγγιση των εκπαιδευτικών συστημάτων η οποία καταλήγει στην υποστήριξη των σχολικών αγορών, στη διαφοροποιημένη χρηματοδότηση με βάση τις αρχές του νέου δημόσιου μάνατζμεντ, στις τυποποιημένες εξετάσεις μαθητών, στην αξιολόγηση των εκπαιδευτικών και στην ακόμη μεγαλύτερη σύνδεση σχολείου και πανεπιστημίου με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας.
Οι κεντρικές έννοιες γύρω από τις οποίες αρθρώνονται οι προτάσεις του ΟΟΣΑ είναι η αποκέντρωση του εκπαιδευτικού συστήματος, η σχολική αυτονομία κι η αυξημένη λογοδοσία γύρω απ’ τα αποτελέσματα του εκπαιδευτικού συστήματος. Η αποκέντρωση και η αυτονομία συνδέονται άμεσα με τη λογοδοσία. Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, τα εκπαιδευτικά συστήματα που συνδυάζουν την αυτονομία και τον σχολικό ανταγωνισμό με τη δημοσίευση των δεδομένων επίτευξης των μαθητών τους τείνουν να αποδίδουν καλύτερα. Υπό αυτή την έννοια, η συλλογή δεδομένων για τις επιδόσεις των μαθητών και των σχολείων κι ο καθορισμός κεντρικών επιπέδων (standards) από ανεξάρτητη αρχή αξιολόγησης είναι αποφασιστικοί παράγοντες για τη σχολική επιτυχία. Κατά συνέπεια, η αποκέντρωση σε επίπεδο διοίκησης, χρηματοδότησης και διαχείρισης του εκπαιδευτικού προσωπικού συνδέεται με την ταξινόμηση / διαφοροποίηση των σχολείων στη βάση κεντρικά καθορισμένων εκπαιδευτικών στόχων. Εν ολίγοις, προτάσσεται το νεοφιλελεύθερο εκπαιδευτικό παράδειγμα, το οποίο είχε προτείνει ήδη απ’ το 2011 και σε μεγάλο βαθμό αναπαρήγαγε τόσο το πόρισμα Λιάκου, όσο και το πόρισμα της Επιτροπής Μορφωτικών Υποθέσεων του σημερινού υπουργού Παιδείας κ. Γαβρόγλου.
Στο ίδιο πνεύμα θεωρείται ότι η πρόσληψη του εκπαιδευτικού προσωπικού πρέπει να πραγματοποιείται σε επίπεδο σχολικής μονάδας, όπου ο διευθυντής/μάνατζερ (leader) κάθε σχολείου θα επιλέγει το εκπαιδευτικό προσωπικό της σχολικής του μονάδας: «Οι σχολικοί ηγέτες είναι ο αποφασιστικός παράγοντας για το είδος της σχολικής κουλτούρας που μπορεί να βελτιώσει τη μαθητική απόδοση. Αλλά εάν οι σχολικοί ηγέτες δεν εμπλέκονται στην πρόσληψη των εκπαιδευτικών και στην αξιολόγηση της διδασκαλίας αυτό μειώνει την διευθυντική τους εξουσία και άρα αντίστοιχα το βαθμό ανταποδοτικότητάς του». Σε άμεση συνάρτηση με τα παραπάνω, ο ΟΟΣΑ επισημαίνει, σε πολλά σημεία της έκθεσής του, το γεγονός ότι το 85% του υπάρχοντος προϋπολογισμού για την εκπαίδευση δίνεται σε μισθούς των εκπαιδευτικών. Κατά συνέπεια, ο ΟΟΣΑ επιμένει και το 2017 στη μείωση των εκπαιδευτικών δαπανών, στην πλήρη ελαστικοποίηση των εργασιακών σχέσεων των εκπαιδευτικών και στην «αποδοτική» κατανομή του εκπαιδευτικού προσωπικού, όπου οι εκπαιδευτικοί με περισσότερα χρόνια υπηρεσίας θα πρέπει να εργάζονται και περισσότερες ώρες.
Σε σχέση με τη λογοδοσία ο ΟΟΣΑ θεωρεί αναγκαία την επαναφορά της αυτοαξιολόγησης των σχολικών μονάδων με σκοπό την ανάπτυξη μιας κουλτούρας αξιολόγησης στο εκπαιδευτικό σύστημα. Συνεπώς για τον ΟΟΣΑ η αυτοαξιολόγηση συνδέεται άμεσα με την προετοιμασία για την εμπέδωση μιας αξιολογικής κουλτούρας σε όλο το εύρος των εκπαιδευτικών πρακτικών και με την αναπαραγωγή επιχειρηματικών μοντέλων λειτουργίας των σχολείων.
Ο ΟΟΣΑ έχει μια συγκεκριμένη εκπαιδευτική πολιτική πρόταση που προσπαθεί να τη γενικεύσει σ’ όλους τους κοινωνικούς σχηματισμούς. Βασικοί παράμετροι αυτής της πρότασης είναι το σχολείο της αγοράς, η υιοθέτηση επιχειρηματικών μοντέλων διοίκησης των σχολείων και των πανεπιστημίων, η ελαστικοποίηση των εργασιακών σχέσεων, η εξοικονόμηση πόρων κι ο προσανατολισμός του σχολείου στις ανάγκες του καπιταλιστικού καταμερισμού της εργασίας.
Τα διεθνή παραδείγματα, που επιλέγει να μας συστήσει, αποτελούν τα πιο επιθετικά καπιταλιστικά μοντέλα λειτουργίας του δημόσιου σχολείου. Λαμβάνοντας υπόψη και το γεγονός ότι η έκθεση συντάσσεται στα πλαίσια της συμφωνίας του Αυγούστου του 2015 και των υψηλών δημοσιονομικών πλεονασμάτων στο διηνεκές (2060), που έχει υπογράψει η ελληνική κυβέρνηση, οι προτάσεις του ΟΟΣΑ επιδιώκουν να ενσωματώσουν τόσο το στοιχείο της δημοσιονομικής πειθαρχίας (ακόμη περισσότερη εξοικονόμηση / εξορθολογισμός) όσο και το στοιχείο της καπιταλιστικής αναδιάρθρωσης (πίεση προς αποκέντρωση με λογοδοσία). Απ’ αυτή την άποψη, η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ παρέχει τη δυνατότητα στον ΟΟΣΑ, 6 χρόνια μετά την αρχική του έκθεση, να επαναφέρει το σύνολο της πολιτικής του για το δημόσιο σχολείο ξανά στο προσκήνιο και να ανοίξει τον δρόμο για ένα νέο γύρο επίθεσης στα μορφωτικά δικαιώματα της νέας γενιάς και τα εργασιακά δικαιώματα του κόσμου της εκπαίδευσης.
Όλοι οι εκπαιδευτικοί ενωμένοι είμαστε αποφασισμένοι μέσα από τα συνδικάτα μας, μαζί με τους γονείς, τους μαθητές και ολόκληρη την κοινωνία να οργανώσουμε αποφασιστικά και σθεναρά την πάλη και στην αντίσταση μας ενάντια στην πολιτική του ΟΟΣΑ και της κυβέρνησης που προσπαθεί να πλήξει το δημόσιο δωρεάν σχολείο.
Το εκπαιδευτικό κίνημα είναι εδώ και θα αγωνιστεί για την ανατροπή των αντιδραστικών τους σχεδίων! Το μέλλον, όπως έλεγε κάποτε κι ο αγαπημένος φιλόσοφος των σημερινών κυβερνητικών μανδαρίνων, διαρκεί πολύ…
Το Δ.Σ. της ΕΛΜΕ Εύβοιας
