Εγκύκλιο για την εφαρμογή του Προγράμματος Σπουδών «Δράσεις Ενεργού Πολίτη» στο Νηπιαγωγείο, το Δημοτικό, το Γυμνάσιο και το Λύκειο και Δράσεων Τοπικής Ιστορίας και Τοπικής Γεωγραφίας στο Δημοτικό και το Γυμνάσιο, υπέγραψε  σήμερα η υπουργός  Παιδείας Σοφία Ζαχράκη.

Εδικότερα:

Εφαρμογή

3.1. Οι χρόνοι εφαρμογής δράσεων ενίσχυσης της ενεργού πολιτειότητας μπορεί να συμπληρώνονται από χρόνο εκπαιδευτικών επισκέψεων και άλλων τυχόν διδακτικών αντικειμένων/μαθημάτων κατά την κρίση των διδασκόντων/ουσών.

3.2. Οι δράσεις ενίσχυσης της ενεργού πολιτειότητας σε κάθε διδακτικό αντικείμενο ή μάθημα είναι σημαντικό, όπου είναι εφικτό, να συνδέονται με το Πρόγραμμα Σπουδών και τις οδηγίες διδασκαλίας του συγκεκριμένου μαθήματος. Στόχος είναι οι μαθητές/τριες να αναπτύσσουν δεξιότητες κριτικής σκέψης, συνεργασίας και κοινωνικής υπευθυνότητας πάνω σε θέματα του αντικειμένου, με έναν τρόπο που συμπληρώνει τη διδασκαλία στην τάξη.

3.3. Οι δράσεις ενίσχυσης της ενεργού πολιτειότητας μπορεί να εμπίπτουν σε ένα ή σε περισσότερα θεματικά πεδία του ΠΣ ανά τμήμα, τάξη ή/και σχολείο και πρέπει να προσαρμόζονται ως προς τον ειδικότερο σχεδιασμό τους και το ειδικότερο θέμα τους ανάλογα με τις ηλικίες των μαθητών/τριών.

3.4. Η εφαρμογή της/των δράσης/εων ενίσχυσης της ενεργού πολιτειότητας μπορεί να πραγματοποιηθεί καταρχάς, σε επίπεδο τμήματος. Συνιστάται η συνεργασία ανάμεσα σε εκπαιδευτικούς περισσότερων τμημάτων με μαθητές/τριες διαφορετικών ηλικιακών ομάδων, ιδίως δε, από όμορες ή/και απομακρυσμένες σχολικές μονάδες, προκειμένου να αυξηθεί η εμβέλεια της αλληλεπίδρασης ανάμεσά τους.

3.5. Για την εφαρμογή του ΠΣ «Δράσεις Ενεργού Πολίτη» προτείνεται να αξιοποιηθεί το υλικό από την ειδική ψηφιακή πλατφόρμα του ΙΕΠ: https://act.digitalschool.gov.gr/ στην οποία περιλαμβάνεται το ΠΣ «Δράσεις Ενεργού Πολίτη», ο οδηγός εκπαιδευτικού «Δράσεις Ενίσχυσης της Ενεργού Πολιτειότητας», οι Δράσεις Ενίσχυσης της Ενεργού Πολιτειότητας, τα Εργαστήρια Δεξιοτήτων και οι Σχολικές Ημέρες.

Αποτύπωση Εφαρμογής

4.1. Κατά τη διάρκεια της φοίτησής του/της σε κάθε βαθμίδα κάθε μαθητής/τρια είναι απαραίτητο να έχει ενεργό συμμετοχή σε δράσεις ενίσχυσης της ενεργού πολιτειότητας που συνδέονται με διαφορετικά θεματικά πεδία του Π.Σ. «Δράσεις Ενεργού Πολίτη» ανά έτος.

4.2. Στο τέλος κάθε σχολικής χρονιάς, καταγράφεται στο πληροφοριακό σύστημα myschool η συμμετοχή του/της μαθητή/τριας στη/στις δράση/εις ενίσχυσης της ενεργού πολιτειότητας σε αντιστοίχιση με τα θεματικά πεδία του ΠΣ. Κατά την ολοκλήρωση της εκπαιδευτικής βαθμίδας αποτυπώνεται η συμμετοχή του/της μαθητή/τριας στη/στις δράση/εις ενίσχυσης της ενεργού πολιτειότητας σε βεβαίωση, στην οποία αναγράφονται όλες οι δράσεις στις οποίες συμμετείχε, καθώς και η αντίστοιχη τάξη στην οποία τις υλοποίησε, την οποία λαμβάνει μαζί με το απολυτήριό του/της.

Μεθοδολογία υλοποίησης Δράσεων Ενίσχυσης της Ενεργού Πολιτειότητας

5.1. Υλοποίηση δράσεων ενίσχυσης της ενεργού πολιτειότητας.

Καθ’ όλη τη διάρκεια εφαρμογής των δράσεων ενίσχυσης της ενεργού πολιτειότητας και των δραστηριοτήτων τους οι μαθητές/τριες συμμετέχουν ενεργά, συνεισφέροντας ιδέες και προτάσεις, συνεργαζόμενοι/ες τόσο μεταξύ τους όσο και με τον/την εκπαιδευτικό της τάξης.

5.2. Κάθε δράση υλοποιείται με βάση τα εξής 5 στάδια 5.2.1. Διερεύνηση.

Κατά το στάδιο της διερεύνησης, η συνεργασία του/της εκπαιδευτικού με τους/τις μαθητές/τριες, κατόπιν συζήτησης και ανταλλαγής ιδεών και προτάσεων, οδηγεί στην: 

  • εξειδίκευση του θέματος και σύνδεσή του με το ΠΣ «Δράσεις ενεργού Πολίτη», Σελ. 7 από 12.
  • σύνδεση του θέματος με προηγούμενες γνώσεις των μαθητών/τριών ή με γνώσεις που αντιστοιχούν στα ΠΣ ή και τις θεματικές/υποθεματικές των Εργαστήριων Δεξιοτήτων,
  • εφαρμογή ποικίλων μορφών έρευνας (αναζήτηση πληροφοριών, μικρής έκτασης δημοσκοπήσεις, μελέτη βιβλιογραφίας), προκειμένου να καταλήξουν στις αποφάσεις τους.

Το στάδιο της διερεύνησης πραγματοποιείται εντός του σχολείου, στο πλαίσιο των διατιθέμενων ωρών ή και σε διασύνδεση με επιμέρους μαθήματα (ανάλογα με το/α θεματικό/α πεδίο/α της δράσης).

5.2.2. Προετοιμασία/Σχεδιασμός.

Κατά το στάδιο αυτό σχεδιάζεται συλλογικά η δράση ως προς τις επιμέρους φάσεις της με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη λεπτομέρεια, επιλέγονται οι φορείς ή/και τα πρόσωπα τα οποία θα συνδράμουν στην υλοποίηση της και γίνονται προπαρασκευαστικές επαφές μαζί τους. Γενικά, κατά το στάδιο αυτό σχεδιάζεται το πλήρες πλάνο της δράσης σε βήματα με αντίστοιχο χρονοπρογραμματισμό. Ο σχεδιασμός πρέπει αφενός να είναι όσο το δυνατόν πιο αναλυτικός αφετέρου πρέπει να χαρακτηρίζεται και από ευελιξία, ώστε να μπορεί να προσαρμοστεί ανάλογα, σε περίπτωση αλλαγών κατά τη φάση της υλοποίησης της δράσης. Επισημαίνεται ότι οι μαθητές/τριες έχουν ενεργό ρόλο στην προετοιμασία και τον σχεδιασμό της δράσης. Το στάδιο του σχεδιασμού πραγματοποιείται εντός του σχολείου, στο πλαίσιο των διατιθέμενων ωρών.

5.2.3. Υλοποίηση της δράσης στο πεδίο.

Κατά το στάδιο αυτό υλοποιείται η δράση στο πεδίο, σύμφωνα με τον σχεδιασμό του προηγούμενου σταδίου. Πρόκειται για το σημαντικότερο στάδιο, καθώς σε αυτό οι μαθητές/τριες θα αποκομίσουν αυθεντική εμπειρία από τη βιωματική εμπλοκή τους. Η φάση της «Υλοποίησης» πραγματοποιείται εξ αντικειμένου στο πεδίο (βλ. §2.1).

5.2.4. Επικοινωνία-Διάχυση.

Κατά το στάδιο αυτό οι μαθητές/τριες, σε συνεργασία με τους/τις εμπλεκόμενους/ες εκπαιδευτικούς, παρουσιάζουν τη δράση στη σχολική κοινότητα, την τοπική κοινωνία ή/και ευρύτερα, επιλέγοντας τα πλέον πρόσφορα σε αυτούς και στο σχολείο μέσα. Η διαδικασία μπορεί να γίνει είτε με φυσική παρουσία είτε μέσω της χρήσης ψηφιακών μέσων ή και συνδυαστικά. Για τη διάχυση μπορούν να χρησιμοποιηθούν ποικίλα μέσα, όπως: πολιτιστικά δρώμενα, δημοσιεύσεις, παρουσιάσεις, αφίσες, εικαστικά έργα, ιστολόγια, αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, βίντεο κ.λπ., ανάλογα με τη φύση και το περιεχόμενο της κάθε δράσης. Σημειώνεται ότι στο στάδιο αυτό μπορεί να οργανωθεί η διάχυση ανά δράση ή για όλες τις δράσεις μαζί, σε κάποιο χρονικό σημείο προς το τέλος της σχολικής χρονιάς.

5.2.5. Αναστοχασμός.

Κατά το τελευταίο αυτό στάδιο εξάγονται συμπεράσματα ως προς τη δράση και την υλοποίησή της, προτείνονται τρόποι για βελτίωση, αναλύονται συναισθήματα, καταγράφονται γνώσεις και εμπειρίες που αποκτήθηκαν, αναθεωρούνται αρχικές ιδέες και αντιλήψεις, γίνεται επέκταση της γνώσης και των εμπειριών που αποκτήθηκαν σε νέα πλαίσια.

Υλοποιείται εντός του σχολείου στο πλαίσιο των διατιθέμενων ωρών ή και σε διασύνδεση με επιμέρους μαθήματα (ανάλογα με τη θεματική εξειδίκευση της δράσης και των αντίστοιχων δραστηριοτήτων της).

5.3. Οι σχολικές μονάδες είναι σημαντικό να παρουσιάζουν τα αποτελέσματα από την εφαρμογή των δράσεων ενίσχυσης της ενεργού πολιτειότητας, οι οποίες βασίζονται στο ΠΣ «Δράσεις Ενεργού Πολίτη», σε τοπικές ή περιφερειακές εκδηλώσεις διάχυσης. Με αυτόν τον τρόπο, οι πιο πρωτότυπες και επιδραστικές προσεγγίσεις αναδεικνύονται ως καλές πρακτικές, παρέχοντας στους/στις εκπαιδευτικούς πηγή πρόσθετων ιδεών για μελλοντική χρήση.

5.4. Κατά την εφαρμογή των δράσεων, τηρούνται προαιρετικά τεκμήρια σε μορφή e-portfolio για κάθε ομάδα (τμήμα ή τάξη).

5.5. Οι δράσεις ενεργού πολίτη, συμπεριλαμβανομένων των δράσεων Τοπικής Ιστορίας και Τοπικής Γεωγραφίας, δύνανται να αναρτώνται στους δικτυακούς τόπους των σχολικών μονάδων.

5.6. Όλες οι προτάσεις ανά τάξη ή/και τμήμα είναι σημαντικό να βασίζονται και στις προτιμήσεις
των εμπλεκόμενων μαθητών/τριών. Επιπλέον, δύναται να υπάρξει σχεδιασμός εγκάρσιας εφαρμογής των δράσεων ενίσχυσης της ενεργού πολιτειότητας, όπου μαθητές/τριες διαφορετικών τμημάτων ή/και τάξεων, δηλαδή ηλικιακών ομάδων (π.χ. όμορο νηπιαγωγείο, Α ́, Β ́, Γ ́ Δημοτικού) συνεργάζονται μεταξύ τους για την επίτευξη των κοινών στόχων τους. Αντιστοίχως συνεργάζονται εκπαιδευτικοί διαφορετικών ειδικοτήτων και τάξεων.

6. Αποτίμηση των Δράσεων

6.1. Η εφαρμογή των δράσεων ενίσχυσης της ενεργού πολιτειότητας ανά σχολική μονάδα αποτιμάται στο πλαίσιο ολοκλήρωσης του σχολικού έτους. Η αποτίμηση της εφαρμογής γίνεται από κοινού από τους/τις εμπλεκόμενους/ες εκπαιδευτικούς και μαθητές/τριες, σε συνεργασία με τον/τη Διευθυντή/τρια.

6.2. Κατά την αποτίμηση της δράσης/των δράσεων προτείνεται η συλλογή προτάσεων, με σκοπό τον εμπλουτισμό των δράσεων ενόψει του νέου σχολικού έτους με έναν ή με συνδυασμό των εξής τρόπων:

6.2.1. προτάσεις από τους/τις διδάσκοντες/ουσες,

6.2.2. προτάσεις ομάδων μαθητών/τριών ή/και εκπροσώπων τους,

6.2.3. προτάσεις γονέων/κηδεμόνων ή του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων, λαμβάνοντας υπόψη τα εξής κριτήρια:

6.2.4. τη δυνατότητα υλοποίησής τους,

6.2.5. την ποικιλία τους,

6.2.6. το οικοσύστημα φορέων και τα σημεία φυσικού και πολιτιστικού ενδιαφέροντος στο περιβάλλον της κάθε σχολικής μονάδας.

6.3. Δύο (2) βασικά κριτήρια επιτυχούς ολοκλήρωσης είναι:

6.3.1.   η ομαλή υλοποίηση όλων των σταδίων της δράσης/των δράσεων,

6.3.2.  ο θετικός αντίκτυπος της δράσης/των δράσεων στους/στις εμπλεκόμενους/ες και στην ευρύτερη κοινότητα.
τη δυνατότητα υλοποίησής τους,

6.4. Επιπλέον της εσωτερικής αποτίμησης και με ευθύνη των Εποπτών/τριών Ποιότητας της Εκπαίδευσης, σε επίπεδο Διεύθυνσης Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης πραγματοποιείται η αποτίμηση της υλοποίησης των δράσεων ενίσχυσης της ενεργού πολιτειότητας των σχολικών μονάδων της εκάστοτε Διεύθυνσης. Σκοπός της είναι η συνδρομή στην αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας της εφαρμογής του Προγράμματος Σπουδών και των σχετικών δράσεων.

6.5. Η αποτίμηση κατατίθεται στο ΙΕΠ και περιλαμβάνει στοιχεία που προέρχονται από την εφαρμογή των δράσεων στις σχολικές μονάδες, καθώς και από τους Υπευθύνους Σχολικών Δραστηριοτήτων και τα Κέντρα Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφορία (Κ.Ε.ΠΕ.Α.), όπου αυτό είναι εφικτό.

Με βάση τα στοιχεία αυτά, το ΙΕΠ:

6.5.1. παρακολουθεί την εφαρμογή των δράσεων σε εθνικό επίπεδο,

6.5.2. εντοπίζει καλές πρακτικές και επιτυχημένες δράσεις προς διάχυση,

6.5.3. συντονίζει υποστηρικτικές δράσεις όπου χρειάζεται,

6.5.4. αξιοποιεί την ανατροφοδότηση για τη βελτίωση του εκπαιδευτικού υλικού και του σχεδιασμού των δράσεων 

ώστε να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα του Προγράμματος Σπουδών και των δράσεων ενίσχυσης της ενεργού πολιτειότητας.

 Με αυτόν τον τρόπο, διασφαλίζεται η αμφίδρομη συνεργασία μεταξύ σχολικών μονάδων, Διευθύνσεων Εκπαίδευσης και ΙΕΠ, καθώς και η συνεχής βελτίωση και εξέλιξη του προγράμματος.